Cảm ơn bác Hoàng Nhuận Cầm!
1.Có 2 thi sĩ Hoàng Cầm. Bác Hoàng Cầm của
lá diêu bông, sông Đuống nghiêng nghiêng nói thật là tôi không thích, vì nhiều lẽ, trong đó có cả yếu tố ngoài thi ca. Tôi thích bác Hoàng Cầm kia hơn, gọi đầy đủ là Hoàng Nhuận Cầm, mà ngoài đường một dạo thấy anh, bọn trẻ con hay réo gọi hân hoan: “Bác sĩ hoa súng!Bác sĩ hoa súng kìa”.
Tôi thích Hoàng Nhuận Cầm từ hồi còn học cấp ba, đầu thập niên 80. Chỉ đọc một bài, chép trong sổ bọn con gái cùng lớp, là thích ngay. Đó là bài "Xúc xắc mùa thu", với những câu thơ ám ảnh:
Tình yêu đến trong đời không báo động
Trái tim anh chưa lỗi hẹn bao giờ
và:
Sẽ tan đi những thành phố bảy màu
Đôi trái cấm trong vườn đời em, anh làm vỡ
Những giọt mực thứ ba
em ơi không thể lỡ
Xin trải lòng ta đón chấm xanh rơi
Sau này, khoảng năm 86, 87 lang thang ở hiệu sách phố Gorky ở Moskva, nơi bán sách của các nước XHCN, tình cờ mua được cuốn tuyển thơ, khổ to, dày dặn, không còn nhớ chính xác tên nữa. Hình như đó là "Những bài thơ hay nhất thế kỷ" sao đó, mà hình như không phải. Thời đó các nhà làm sách chưa có thói quen giật tựa "đao to búa lớn" và câu khách như bây giờ. Trong cuốn này, nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm góp 1 bài. Đó là" Chiếc lá đầu tiên", với những dòng mở đầu:
Em thấy không, tất cả đã xa rồi
Trong tiếng thở của thời gian rất khẽ
Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế
Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say.
Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay
Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước
Con ve tiên tri vô tâm báo trước
Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu.
Cả bài thơ có nhiều câu hay, tứ hay, nhưng không hiểu sao tôi nhớ và ấn tượng mỗi câu về tiếng ve “xé đôi hồ nước”. Nó dữ dội và giàu sức biểu đạt.
Sau này, tôi biết thêm anh có viết một bài nữa cũng rất được, đó là "Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến". Mấy câu sau đã trở nên quá quen thuộc, đến nỗi bị xuyên tạc
" Dạ dày anh như căn nhà bé nhỏ/Rượu bia vào-nếu chán-nó lại ra":
Quả tim anh như căn nhà bé nhỏ
Gió em vào – nếu chán – gió lại ra
Hò hẹn mãi cuối cùng em đứng đó
Dẫu mùa thu, hoa cúc cướp anh rồi
....
Đó đều là những bài thơ tình yêu.
2.Có một bài nữa của HNC tôi cũng thích, nhưng không hiểu sao chỉ nhớ rõ, đọc được bất cứ lúc nào 4 câu thơ:
Ta đã đi như mèo trên phố vắng
Gọi tên con như gọi các thiên thần
Có một nốt không bao giờ con biết tới
Là nốt buồn, cha đã nuốt thay con
Đó là bài "Nhớ ngày mai". Hay quá, nhớ ngày mai...Chỉ riêng cái tít cũng đã là một sự khám phá rồi. Một bài thơ giàu tình cảm, là lời tâm sự của một người cha với con, và hình như nhà thơ muốn nói nhiều hơn thế. Đó là mong muốn gửi trong :”Cha khao khát sau này/Thích gì, con hát thế “ chăng?
Lại nhớ một thời tuổi trẻ, tức là thời lũ lông bông chúng tôi chưa có người yêu, chưa có vợ. Đó là vào những năm giữa thập niên 90 thế kỷ trước. Lũ chúng tôi thường lông bông đi uống rượu đêm triền miên. Có lúc là đi với bạn phổ thông, có lúc đi với đồng nghiệp, có lúc lại đi với mấy ông anh làm đủ nghề... Nhớ một đêm mùa thu, hương hoa sữa thơm gắt từ phía hồ Thuyền Quang đưa về dốc Bà Triệu. Tôi đi bộ lang thang cùng nhà biên kịch Tùng Linh, con trai nhà văn Văn Linh, tác giả của "Nơi xa" nổi tiếng một thuở với Ngọc Tống Giang, Hắc Toàn Phong Lý Quỳ, Phàn Lê Huê...Hai anh em đã làm xong một "cữ", rồi cứ đi bộ lang thang khắp phố xá. Đêm khuya, phố xá vắng tanh vắng ngắt. Đến dốc Bà Triệu, anh Linh bỗng lăn đùng ra phố, dang hai tay ra. Tôi hoảng quá, tưởng anh trúng gió làm sao. “Nằm hẳn xuống đây, phố vắng không có ai, thích gọi tên ai thì gọi to lên đi mày. Cho nó sướng!”-anh Linh bảo. Tôi chẳng có tên ai để gọi cả nên lóng ngóng ngồi xuống cạnh anh, bụng nghĩ gọi to tên ai lên giữa phố đêm hôm khuya khoắt này có mà là dở người. Đã mười mấy năm trôi qua, mỗi khi có việc về khuya trên phố Bà Triệu, đến quãng ấy, tôi vẫn nhớ đến anh Linh. Và nhớ đến câu thơ của Hoàng Nhuận Cầm, có lẽ nhà thơ cũng đã nhiều lần như vậy, đi như mèo hoang trên phố và gọi tên các con như một nhu cầu bản năng.
Gìơ, khi đã là bố của 2 đứa con nít, tôi mới hiểu thêm câu thơ của anh HNC. Bởi vì, tôi cũng thích gọi tên của bọn trẻ con. Bọn trẻ nhà tôi không có nick là Bống, là Nhím, là Khoai…như nhiều gia đình vẫn đặt tên âu yếm cho các công chúa hoàng tử của mình. Ở khu tập thể tôi đang sống, có đến mười mấy cháu tên là Bống, thật ngộ. Một người quen có kể câu chuyện, khẳng định là có thật. Là có một cháu lần đầu đến lớp mẫu giáo, khi cô gọi tên thật (là Hương, là Linh gì đó) thì không hề phản ứng gì cả, vì từ bé đến giờ toàn được mọi người gọi là Bống(!).
Lại nhớ có một người cũng có suy nghĩ giống mình về cách gọi tên người thân, nhưng anh này tài là nói được điều đó lên trong một cuốn truyện viết cho thiếu nhi rất đặc sắc. Đó là nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần, hình như hiện vẫn đang trình bày cho tờ Tuổi Trẻ cuối tuần. Thuần là hoạ sĩ, nhưng viết văn hay. Trong cuốn “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” viết khi còn là sinh viên mỹ thuật (đoạt Giải A một cuộc thi viết cho thiếu nhi), Thuần đã viết những dòng sau, may quá tìm được trên mạng, đỡ phải tìm và gõ lại:
“Theo bố tôi, cái tên quan trọng lắm. Bởi nó là cái tiếng đẹp đẽ nhất mà người ta sẽ gọi trong suốt cuộc đời một đứa trẻ. Ðứa trẻ này khác với đứa trẻ kia trước tiên là một cái tên. Khi nhớ một cái tên tức là ta nhớ về một con người có cái tên đó. Không gì tuyệt diệu hơn khi mình gọi tên người thân của mình.”
3. Vậy là cho đến giờ, tôi vẫn chỉ biết đến có 4 bài thơ về tình yêu của Hoàng Nhuận Cầm. Đúng hơn là biết có ngần ấy, và cũng thích ngần ấy luôn, đến mức không cần biết anh còn những bài nào nữa. Tôi cũng chưa nói chuyện với HNC bao giờ, chỉ nhìn thấy và không khỏi thất vọng vì vẻ ngoài nhầu nhĩ, thậm chí là khá nhôm nhoam của tác giả những vần thơ mà mình yêu thích. Cỡ trên chục năm trước, thi thoảng còn thấy anh đạp chiếc xe đạp, lúc thì đến các bạn thơ văn công tác tại một Toà soạn trên phố Hồ Xuân Hương, lúc lại thấy thi sĩ đang gò lưng đạp cố sóng đôi với một ai đó đi xe máy trên phố, miệng nói oang oang, không lẽ anh đang “xuất bản” thơ trên phố?.
Tôi muốn cảm ơn HNC, “bác sĩ Hoa Súng” vì anh đã góp phần làm một kẻ vốn dĩ khô khan như tôi biết được thơ ca đã có những sức mạnh riêng huyền diệu của nó.
Sau một ngày nóng quá mức (con phố nơi tôi đang ngồi phóng viên báo Tiền Phong đo được nhiệt độ mặt đường là 50 độ), chiều gặp cơn mưa không vè được có đôi điều dông dài tản mạn cùng các bác.
Cảm ơn các bác đã đọc!
