[Siren]

Tanabai trở về lều và mãi không ngủ. Đầu óc nhức nhối về câu hỏi “vướng mắc ở đâu?”. Và ông vẫn không tìm được câu trả lời.
Rút cuộc ông cũng không có dịp nói chuyện với Tsôrô. Trước khi lên đường, công việc ngập đầu ngập cổ.
Họ lại lên đường, lùa gia súc lên núi, ở đấy suốt mùa thu và mùa đông, cho đến mùa xuân năm sau. Các đàn bò đàn ngựa, đàn cừu lại đi dọc bờ sông, trên bãi bồi. Những đoàn súc vật thồ nối đuôi nhau. Không trung rộn vang tiếng nói, thấp thoáng những tấm khăn choàng và áo dài nhiều màu của phụ nữ, các cô gái hát bài ca chia ly. Tanabai lùa đàn ngựa của mình qua cánh đồng cỏ lớn, qua những ngọn đồi gần bản. Cái nhà ấy, cái sân ấy vẫn ở rìa bản, trước đây ông vẫn tới đấy cùng với Gunxarư của mình. Lòng ông tái tê. Giờ đây, đối với ông, không còn người đàn bà ấy, cũng không còn Gunxarư. Tất cả đã lùi vào dĩ vãng, mẩu đời sôi nổi ấy đã qua đi nhanh chóng như tiếng vỗ cánh của bầy ngỗng xám mùa xuân…
… Lạc đà mẹ vẫn chạy hết ngày này sang ngày, tìm gọi con. Con ở đâu, chú lạc đà nhỏ mắt đen của mẹ? Lên tiếng đi! Sữa chảy ra từ bầu vú, bầu vú căng mọng. Sữa trắng ngần…

12

MÙA THU NĂM ẤY, SỐ PHẬN TANABAI BAKAXÔP đã xoay chuyển đột ngột.
Lúc trở về, sang qua đèo, ông dừng lại trên bãi chăn thả mùa thu ở giáp chân núi: chẳng bao lâu nữa ông sẽ cùng với các đàn ngựa vào trú đông trong hẻm núi.
Chính trong những ngày ấy, có một người liên lạc ở nông trang đến tìm ông và nói với ông:
- Ông Tsôrô bảo tôi đến nói với bác: ngày mai mời bác về bản, rồi cùng lên họp ở huyện.
Hôm sau, Tanabai đến văn phòng ban quản trị nông trang. Tsôrô ở đây, trong phòng của bí thư chi bộ. Nom ông khá hơn hồi mùa xuân nhiều, mặc dù cặp môi tím ngắt và thân hình gầy nhom của ông chứng tỏ ông vẫn ốm. Ông có vẻ hoạt bát, rất bận, người ta xúm xít vây quanh ông. Tanabai mừng cho bạn. Như vậy là Tsôrô đã hồi phục, lại làm việc được. Khi còn lại hai người với nhau, Tsôrô nhìn Tanabai, đưa tay xoa đôi má bóp râu ria lởm chởm của mình và mỉm cười:
- Này, Tanabai, anh chẳng già đi chút nào, vẫn thế. Đã lâu lắm ta không gặp nhau, từ mùa xuân đấy nhỉ? Kumưx và không khí vùng núi thật tốt hết sức. Còn tôi thì cứ suy yếu dần. Hẳn là đã đến lúc… - Tsôrô im lặng một lát, rồi nói về công việc: - Thế này này, Tanabai ạ. Tôi biết anh sẽ nói: “đưa cho đứa trâng tráo một cái thìa thì đáng lẽ múc một thìa, hắn sẽ chén năm thìa”. Lần này lại phải trông cậy vào anh thôi. Ngày mai chúng ta đi họp hội nghị chăn nuôi. Tình hình chăn nuôi rất tệ, nhất là cừu và đặc biệt ở nông trang ta. Quả là hỏng bét cả. Huyện ủy kêu gọi các đảng viên và đoàn viên xung phong đến các khu vực chậm tiến, cụ thể là khu vực chăn nuôi cừu. Anh giúp tôi với! Trước đây anh đã giúp tôi giải quyết ổn thỏa việc chăn ngựa, cảm ơn anh, bây giờ mong anh lại giúp tôi lần nữa. Anh hãy nhận một đàn cừu, chuyển sang chăn cừu.
- Anh vội vàng quá đấy, Tsôrô ạ! – Tanabai im lặng, thầm nghĩ: “Ta đã quen với ngựa rồi. Chăn cừu kể cũng hơi chán. Mà cứ như thế rồi cơ sự sẽ ra sao nhỉ”.
- Quả là tôi có o ép anh, Tanabai ạ - Tsôrô lại nói – Nhưng biết làm thế nào được, đó là nhiệm vụ đảng giao cho. Đừng giận. Khi cần anh cứ lấy tình bè bạn nhắc lại món nợ của tôi đối với anh, tôi sẽ lập tức nhận hết mọi trách nhiệm.
- Ừ được, rồi có lúc tôi sẽ tính nợ với anh, mà tính rất chi li, khiến anh không còn vui mừng được nữa đâu – Tanabai cười, ông không ngờ chẳng bao lâu nữa ông sẽ phải oán trách Tsôrô về mọi chuyện… - Còn về chuyện chăn cừu thì cần phải nghĩ them, để tôi bàn với nhà tôi…
- Thì cứ nghĩ đi, nhưng sang mai phải quyết định dứt khoát đấy. Mai phải báp cáo trước hội nghị rồi. Để có dịp, chính tôi sẽ đến nói chuyện với chị ấy. Chị ấy là người thông minh, chị ấy sẽ hiểu. Nếu không có Jaiđar, anh đã gãy cổ ở nơi nào đó từ lâu rồi – Tsôrô nói đùa – Chị ấy dạo này khỏe không? Các cháu thế nào?
Họ nói chuyện về gia đình, về bệnh tật, về đủ thứ linh tinh. Tanabai vẫn muốn nói với Tsôrô nỗi băn khoăn lớn lao của ông, nhưng những người chăn gia súc trên núi được mời về bản đã đến, chính Tsôrô cũng vội, chốc chốc lại nhìn đồng hồ.
- Vậy cứ thế nhé. Anh cứ đưa ngựa vào chuồng cho họ trông coi. Sáng mai chúng ta cùng đi bằng ôtô. Chúng ta đã được cấp một chiếc ôtô mà. Ít lâu nữa ta sẽ có chiếc thứ hai. Cuộc sống sẽ bắt đầu khá lên! Còn bây giờ tôi phải đi đây, bây giờ phải có mặt ở huyện ủy. Đồng chí chủ tịch hiện đã có mặt ở đấy. Tôi tính đến chiều là tới nơi, Gunxarư chạy không thua gì ôtô.
- Sao, anh cưỡi Gunxarư đấy à? – Tanabai ngạc nhiên – vậy thì ông chủ tịch nể trọng anh lắm đấy…
- Biết nói thế nào được. Nể trọng thì không hẳn như thế, nhưng ông ấy nhường nó cho tôi. Anh hiểu không, thật kì lạ - Tsôrô cười, giang hai tay ra – Không hiểu sao Gunxarư căm ghét ông chủ tịch. Không tài nào cắt nghĩa được. Nó đâm ra dữ tợn, không cho ông ấy lại gần. Đã thử đủ cách. Không ăn thua gì hết! Có giết nó cũng vậy thôi. Nhưng tôi cưỡi thì nó rất êm, anh luyện nó thuần thục lắm. Tanabai ạ, thỉnh thoảng tôi lên cơn đau tim đến nỗi phải ôm lấy ngực, thế mà hễ cưỡi lên Gunxarư và nó bắt đầu phi là cơn đau biến mất hẳn. Chỉ như thế cũng đủ khiến tôi vui long suốt đời gánh tránh vụ bí thư chi bộ, nó chữa cho tôi khỏi bệnh! – Tsôrô cười.
Tanabai không cười.
- Tôi cũng không ưa ông ta – Tanabai thốt lên.
- Không ưa ai kia? – Tsôrô vừa hỏi vừa lau nước mắt giàn dụa vì cười.
- Tay chủ tịch.
Tsôrô nghiêm nét mặt:
- Vì sao anh không ưa ông ấy?
- Tôi không biết. Tôi có cảm giác ông ta là một kẻ trống rỗng, trống rỗng và độc ác.
- Này, quả thật là khó mà chiều được anh. Tôi thì suốt đời bị anh trách là nhu nhược, còn ông ta thì anh lại cũng không ưa… Tôi không rõ lắm… Tôi mới nhận công tác chưa được bao lâu. Hiện thời tôi chưa có ý kiến rõ rệt.
Cả hai đều im lặng. Tanabai muốn nói với Tsôrô về chuyện chiếc kixen xiềng chân Gunxarư, về việc người ta thiến con ngựa, nhưng ông thấy nói chuyện ấy lúc này không đúng lúc, không lọt tai. Để khỏi kéo dài tình trạng im lặng ngượng ngập, Tanabai nói về điều làm ông vui sướng, về cái tin thú vị ông vừa được biết trong lúc nói chuyện:
- Chúng ta được cấp một chiếc ôtô, tuyệt quá. Như vậy là bây giờ ôtô sẽ về các nông trang. Cần phải như thế, như vậy là phải. Đã đến lúc như thế rồi. Anh còn nhớ trước chiến tranh, có lần chúng ta đã nhận được chiếc cam nhông đầu tiên như thế nào chứ? Đúng là cả một cuộc míttinh. Chuyện đùa đâu: nông trang có ôtô riêng của mình. Anh đã lên phát biểu, đứng trên thùng xe: “Các đồng chí, đây là thành quả của chủ nghĩa xã hội!”. Rồi sau, nó lại bị trưng dụng để đưa ra mặt trận…