Những điều thú vị quanh Thế vận hội Moskva 1980
(Tổng hợp từ báo Nga)
Ngày 9/7/1980 diễn ra Lễ khai mạc Thế vận hội Olympic lần thứ XXII tại sân vận động mang tên Lênin ở thủ đô Moskva (Liên xô). Ngày 3/8, cũng tại sân vận động này, chú gấu Misa đã nhỏ những giọt nước mắt, lưu luyến tạm biệt các đoàn thể thao của hơn 80 nước tham dự Thế vận hội. Olympic Moskva 1980 được báo chí Liên xô thời đó và sau này đánh giá là “sự kiện thế kỷ XX”.
Tại vòng hai cuộc họp của Uỷ ban Olympic giành quyền đăng cai Thế vận hội 1976, Moskva dù có nhiều ưu thế nhưng vẫn không chiến thắng được Monreal. Tại cuộc vận động lần sau diễn ra vào ngày 23/10/1974, thủ đô Moskva đã được Uỷ ban Olympic quốc tế nhất trí sẽ là địa điểm tổ chức Thế vận hội mùa hè 1980. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một kỳ Thế vận hội diễn ra ở một nước XHCN.
Trong số 144 nước thành viên Uỷ ban Olympic quốc tế, chỉ có 81 nước cử đoàn thể thao tham dự Olympic 80. Mỹ, Tây Đức, Canada, Nhật bản, Trung quốc…nêu rõ ý kiến tẩy chay Thế vận hội. Chính phủ Anh, Italia, Áo…và nhiều nước phương Tây không nói hẳn ý định tẩy chay, chỉ “không đề nghị” các vận động viên nước mình đến Moskva.
Khi Chính phủ Liên xô chuẩn bị cơ sở vật chất cho Thế vận hội 80, một vấn đề được đặt ra trước các nhà kiến trúc sư Xô viết là phải cho “thế giới tư bản” thấy được thủ đô Moskva trong thời kỳ Xô-viết đã thay đổi thần kỳ như thế nào. Theo các nhà lãnh đạo Liên xô thời đó, thủ đô Moskva phải hiện lên trong mắt bạn bè quốc tế là một thành phố cởi mở, tự do, tươi sáng, để không ai có thể nghi ngờ được về những kỳ tích nhân dân Liên xô đạt được trong công cuộc xây dựng CNXH. Đến nay, những công trình xây dựng thời kỳ đó vẫn còn tồn tại, như những chứng nhân cho một giai đoạn lịch sử đáng nhớ. Chúng ta có thể kể đến Làng Olympic được xây dựng như một thành phố nhỏ với nhiều toà nhà cao 16-18 tầng, những công trình thể thao, nhà thi đấu, trung tâm thương mại, bệnh viện. Ngoài ra, nhiều khách sạn đẹp sang trọng cũng được mọc lên, như khách sạn Kosmos, Turist, Salyut…
Tại Làng Olympic, nơi ở của các vận động viên là những blok bao gồm các căn phòng đôi và 3 người ở được trang bị đầy đủ tiện nghi. Các nhà thiết kế nội thất Liên xô rất chi tiết trong việc chọn màu đồ gỗ, màu giấy dán tường, độ chiếu sáng của đèn, tranh ảnh trang trí… sao cho các vận động viên từ khắp nơi trên thế giới cảm thấy tiện nghi, ấm áp như ở nhà mình. Họ chi tiết đến mức chuẩn bị cả những chiếc giường dài 2,3 mét dành cho những vận động viên cao quá cỡ.
Nhiệm vụ bảo vệ an ninh cho các đoàn thể thao được giao cho KGB dưới sự chỉ huy của trung tướng Viktor Chebrikov. Họ đã áp dụng một số biện pháp đặc biệt, như hạn chế công dân vào thủ đô và điều các công dân thủ đô đi nghỉ ở các thành phố khác. Những người có tiền án, tiền sự được lệnh phải rời khỏi thủ đô quá bán kính 100 km. Chính nhờ những biện pháp bảo vệ ngặt nghèo này mà trong suốt thời gian diễn ra Thế vận hội, không hề xảy ra một sự cố đáng tiếc nào.
Nhiều người cho đến nay vẫn không quên hình ảnh chú gấu Misa bay lên trời trên nền nhạc của bài hát “Tạm biệt Moskva” trong Lễ bế mạc Thế vận hội Moskva 80. Linh vật này của Thế vận hội không phải được lựa chọn một cách tình cờ. Gấu là nhân vật thường gặp trong các câu chuyện cổ tích Nga, và là biểu tượng lịch sử của thiên nhiên Nga khắc nghiệt nhưng cũng không kém phần quyến rũ. Năm 1977, một nhóm các hoạ sĩ Xô-viết được giao nhiệm vụ thể hiện linh vật Gấu của Thế vận hội. Kết quả cuối cùng, chú Gấu Misa, tác phẩm của hoạ sĩ chuyên vẽ minh hoạ cho sách thiếu nhi Viktor Chizhikov đã được chọn. Chú Gấu Misa qua nét vẽ của Chizhikov không hề dữ tợn, mà trái lại, trông rất hiền hoà, vui tính và thân thiện, như bản tính của người dân Nga từ bao đời. Trong những ngày diễn ra Thế vận hội 80, Gấu Misa đã trở thành nhân vật chính xuất hiện khắp nơi, trên tranh cổ động, trên các đồ lưu niệm, trên tem, phong bì, trên các hàng hoá tiêu dùng…
Bài hát “Tạm biệt Moskva” do nữ nhạc sĩ Pakhmutova sáng tác vang lên tại Lễ bế mạc Thế vận hội Moskva có sức sống dài lâu trong đời sống âm nhạc đất nước. Đã có nhiều lời mới do quần chúng nhân dân đặt dựa trên nền nhạc bài hát này.
Đoàn thể thao Liên xô đã thi đấu xuất sắc, đoạt 80 HCV, 69 HCB, 46 HCĐ, chiếm gần 1/3 số bộ huy chương của Thế vận hội. Các vận động viên Xô-viết đã phá 9 kỷ lục thế giới.
Olympic Moskva 1980 là một sự kiện thể thao, văn hoá lớn. Người ta nói rằng những chiến thắng trong thể thao khắc hoạ chân dung của một đất nước. Có thể nói đây là sự kiện vĩ đại cuối cùng của một cường quốc, là khoảng thời gian mà nhiều người trong số chúng ta muốn quay lại. Như chú gấu Misa, muốn quay lại khu rừng diệu kỳ trong bài hát năm xưa.