Chiều tối, chúng tôi tìm vào khu nhà nghỉ của thợ mỏ, thuê hai phòng đơn. Khi ấy tôi mới biết tên anh. Là Phong. Bạch Phong. Tên anh lạ thế? Ừ, gió trắng. Giống như gió thổi qua đồng có lau ấy anh nhỉ, cũng thành gió trắng. – Tôi bỗng nhiên ví von rồi lại phải im bặt vì Phong chợt đăm chiêu khác thường. Lát sau anh bảo: Em nói đúng đấy, gió từ đồng cỏ lau màu trắng. Gió từ quá khứ cũng màu trắng. Tưởng không màu sắc mà muốn quên cũng không quên được…
Phong bảo tôi ở lại với anh ba ngày. Tôi hiểu anh cần tôi như một người đồng hành trong cuộc hành trình của trái tim này. Nhưng tôi không hiểu được vì sao tôi không thấy sợ mà đồng ý ngay lập tức. Đương nhiên không thể chỉ vì tiền. Một phần thôi. Anh trả một khoản tiền khá đủ để cho tôi liều mạng đi khỏi ốp của mình từng ấy ngày mà không báo lại với ai, kể cả Dương.
Anh cần một tuần. Và cũng chỉ có một tuần thôi. Để làm gì ạ? Để sám hối. Để sống lại. Ngày trước anh đã bỏ Tanhia lại đây. Bọn anh đã yêu, đã có những tháng ngày không quên được. Cô ấy cũng từng dùng má sưởi ấm bàn tay anh, cả cánh tay anh, vào mùa Thu như thế này… Má cô ấy luôn đỏ ửng, ấm và thơm… Vậy mà anh về nước và đã quên cô ấy, quên rất nhanh... Nơi này này, dưới rặng tử đinh hương, anh đã hôn Tanhia. Robko… Robko? Ừ, nghĩa là rụt rè. Nghĩa là ngập ngừng. Không phải vì anh cả thẹn đâu. Vì anh sợ. Sợ gì ạ? Sợ vi phạm kỷ luật lưu học sinh, sợ bị đuổi học. A, em hiểu. Thế thì… thế thì đã có gì quá nặng tình đâu mà anh day dứt vậy?
Phong lắc đầu nhìn lên bầu trời xám. Gió từ phía sông thổi lên lồng lộng. Những bụi lau trắng ngả nghiêng. Có tiếng cười lan dài trên cánh đồng. Anh giật mình nhìn quanh. Em nghĩ thế nào mới là nặng tình? Sống thử, rồi có con với nhau, như lũ trẻ bọn em bây giờ ấy ư? Có con, chắc gì đã nặng tình!
Thực ra thì, anh đã định tiến xa hơn với Tanhia. Nhưng ông cậu anh viết thư nhắc nhở, rằng có thể về nhà không được phân việc. Thời ấy không có việc làm là chết, chứ không chạy loanh quanh làm tự do như bây giờ được. Anh đã về, đã bỏ Tanhia, không kèn không trống. Bây giờ anh về tìm chị ấy? Không, anh tìm mảnh hồn anh để lại nơi này. Phong dụi mắt đứng lên. Ba buổi chiều ở cạnh anh, tôi phát hiện ra, dường như anh rất sợ bóng chiều sập xuống. Những lúc ấy anh đi đứng loạng choạng, không còn tự tin hoạt bát như ban ngày. Anh yếu đuối như trẻ con, bám chặt lấy tay tôi. Và lại gọi nhỏ: “Tanhia…”. Tôi bảo, anh hét to lên đi, thì thào làm gì… Nhỡ đâu cô ấy nghe được. Ừ nhỉ, em nói đúng. Anh run rẩy nắn thẳng lưng, hít một hơi dài và kêu bằng chất giọng trầm trầm của mình: “Tanhia…”. Từ phía bến nước, nơi có cái đập chắn nước đang ào ào tung bọt dậy sóng và đám cá mình bạc thi thoảng lại vật mình bay lên, nơi mặt trời chiếu thành một tia dài như muốn chạm đến chỗ chúng tôi, có tiếng đáp mơ hồ: “Đa….a….a….”. Phong phấn khích kêu to: “Cô ấy, cô ấy đấy!”
Tanhia có gương mặt bầu bĩnh hiền hậu, tóc tết đuôi sam dài đến thắt lưng. Cô học cùng anh ở Matxcơva, nhưng gia đình ở thành phố này. Kỳ nghỉ, anh lại cùng cô về quê. Cả nhà quý anh lắm, lần nào cũng làm cơm thết đãi linh đình. Bánh blin nhân thịt, gà bỏ lò, rượu vodka ngâm táo, những bữa trà dùng cùng với mứt dâu tây và phúc bồn tử, bánh nướng nhân táo nhà trồng… Nhưng anh thích nhất những buổi cùng Tanhia đốt lửa bên bến sông này… Đây này, vẫn còn tàn than đây, cái ghế băng dài này, cái gốc cây cụt, là nơi bọn anh ngồi nướng thịt. Anh vừa trở thịt nướng vừa kể. Một giọt nước rơi xuống khúc gỗ cây táo đang đượm lửa, kêu xèo một cái. Góc đằng kia có cái gorka bằng gỗ, cái cầu trượt trẻ con ấy mà. Anh từng bị dập mông ở đó. Tanhia thách anh trượt. Anh dại dột độn cái túi paket dưới mông… Anh cười to, có vẻ như đã lẫn lộn thời gian. Quá khứ, hiện tại và tương lai của anh, tất cả đang ở đây, bên dòng sông có bờ lau trắng…
Anh kể chuyện không ngừng. Tôi ngập trong những hình dung về Tanhia, cô gái Nga biết hát tiếng Việt của anh. Tanhia hát tiếng Việt rất hay. Phát âm hơi cứng một chút, nhưng giọng rất uyển chuyển. Cô ấy hát bài Làng tôi… Điệu vanlse. Bọn anh nhảy vanlse xoay với nhau ở trong rừng kia. Chung quanh lá rơi đều đều, như mưa… Sau này anh còn vẽ được một bức tranh, không, mới là phác thảo thôi, đặt tên là “Rừng say”… Ha ha ha… Anh cũng đang say đây này… Phong lại cười to. Anh kéo tôi đứng dậy, chọn khoảng đất trống… Và chúng tôi xoay. Phong nhắm mắt. Anh như không nhìn được nữa. Hoặc là nhìn bằng bộ phận nào đó trên cơ thể mà không phải bằng mắt. Tôi nghe thấy tiếng nhạc dìu dặt. Tôi xoay đến chóng mặt, vẫn cố bước khớp nhịp với điệu nhạc ấy. Rồi cả hai chúng tôi đứng dựa vào nhau, cảm thấy dưới chân mặt đất đang trôi chầm chậm. Muỗi mắt bay ra thành đám cung quăng, va cả vào chân rồi bật ra. Những ngọn cây tùng phía xa trở nên đen thẫm. Ở đây tuyệt diệu quá! Ừ, em có nhớ bài hát “Chiều ngoại ô Matxcơva không”?
Dòng sông vẫn cuộn trôi hay dừng bước lững lờ
Bàng bạc trăng suông chiếu sáng đôi bờ
Vẳng trong gió mơ hồ
Bài tình ca tha thiết
Tiếng ngân xa đêm hè lặng như tờ.
Này em gái người Nga sao lặng lẽ mơ màng
Nhìn nghiêng nghiêng mái tóc óng tơ vàng
Làm anh xốn xang lòng
Ngập ngừng không lời nói
Nói chi đây khi lòng chứa chan tình(1)
Anh khẽ hát. Trời, em biết bài này quá chứ. Nhưng lời Việt lạ thế, em chưa nghe bao giờ! Anh tự dịch đấy. Không có những buổi đi bên Tanhia, làm sao dịch được như thế. Đúng rồi, nghe có hồn lắm anh ạ… Cảm ơn em đã đi cùng anh. Phải cảm ơn trái tim anh chứ, nó đưa anh đến đây mà… Mà sao anh không đi tìm lại Tanhia thật? Anh không nhớ đường vào nhà cô ấy à? Nhớ chứ, phía sau nhà thờ kia kìa… Tính từ đầu làng đi vào đúng năm mươi bước chân. Bọn anh từng đếm rồi… Năm mươi bước chân và một nụ hôn… Robko? Ừ, robko… Anh không tìm cô ấy, vì cô ấy chết rồi. Sao? - Tôi thấy nghẹt thở. Buông anh ra, tôi ngã ngồi xuống nền đất lạnh. Khí lạnh xông lên nhức nhối cả lưng. Tiếng dế kêu ri ri trong cỏ khiến tôi rởn gai ốc.
Một lần bọn anh đi lễ nhà thờ. Cô ấy đội chiếc khăn có bông hoa đỏ rất to. Hoa Pion. Hoa ấy cô rất thích. Nó nở to thơm thảo, như tấm lòng cô ấy đối với anh vậy. Tanhia thắp nến cầu nguyện, rồi hỏi anh: “Anh có biết em cầu gì không?” “Có.”. Anh biết thật. Anh biết cô ấy muốn yêu anh, muốn có anh. Nhìn vào mắt cô ấy thì biết. Nhìn cả thân thể cô ấy thì biết. Tình yêu của một cô gái, của người phụ nữ, khó giấu lắm. Từ chiếc móng tay, từ sợi tóc, từ cả dáng đi… không điều gì không nói lên tình yêu cả. “Nếu anh không yêu em thì thôi. Nếu anh yêu em mà vẫn sẽ bỏ đi, thì chắc chắn em sẽ chết.” Tanhia nói như vậy khi bọn anh bước ra cổng nhà thờ, quay mặt hướng về gác chuông làm dấu thánh. Cô nói thêm: “Chết bằng thể xác hay chết tâm hồn cũng giống nhau thôi.”
Buổi chiều tà, tiếng chuông, cánh đồng cỏ lau bạt ngàn… và những lời ấy… Em không biết chúng vang lên mới sắc nét và ghê gớm thế nào đâu…
Trước khi về nhà nghỉ, tôi mới hỏi điều tôi băn khoăn suốt mấy hôm:
- Anh bảo anh ở đây hơn 20 năm, là sao ạ, em không hiểu? Anh về nước từ năm tám mấy cơ mà?
- Tám tư…. Nhưng anh vẫn ở đây suốt hơn hai mươi năm qua. Đúng thế đấy. Bây giờ thì anh sẽ về hẳn. Để sống cuộc sống thực của mình, không nợ nần gì ai…
***
Mấy năm sau, tôi về phép. Tự dưng muốn gặp lại người bạn đồng hành dạo ấy, tôi lần theo địa chỉ anh đưa thì đến được một căn nhà rất xinh trên khu phố vắng. Hà Nội bây giờ tìm được một nơi vắng vẻ như thế thật là hiếm. Tôi giật thót khi nhìn thấy những bông lau trắng rất to trồng sát hàng rào, trong đầu thoáng qua hình ảnh bờ lau xoay tròn trong điệu vanlse xoay ngày nào… Đúng là nhà anh Phong rồi… Bấm chuông. Một bác đứng tuổi thập thò ngó ra, dáng như người làm. Bác cho biết ông bà chủ đi chùa, đến chiều mới về.
Tôi đứng thẫn thờ một lúc rồi không hiểu sao lại qua quán chè chén gần đó ngồi. Bà quán hỏi tôi gặp ai, có việc gì, chắc lại nhờ vả gì ông Phong hả? Ông ấy làm to ở bộ X, nhưng mà có dạo bị điên đấy. Bị điên? Ừ, bị điên. A hay là thần kinh… gì nhỉ, thần kinh phân biệt gì đó. Thần kinh phân liệt? Ơ đúng rồi, sao cô biết? Mà thần kinh với điên thì khác gì nhau. Có khi quát tháo vợ con ầm ĩ cả phố. Có bận ghé vào đây uống nước mãi rồi mới về nhà, nói chuyện hay đáo để, thơ phú vui lắm nhé! Có hôm ông ấy còn ra bãi sông Hồng nằm ịch ra cát, cứ nằm thế cho đến khi nước lên ngập gần mũi mà không chết. Cao số thế! Còn bị quáng gà nữa cơ. Một dạo nghe nói sang Nga chữa bệnh… Thế là khỏi à bác? Ừ, khỏi. Bác sĩ Liên Xô thánh thật, chữa bách bệnh. Không khỏi thì có mà… có mà ăn cám. Trượt cái ghế sếp ngay. Nhưng mà phải cúng bái suốt thôi. Thôi thì có thờ có thiêng… Người ta bảo hồi trẻ ông này buôn bán làm ăn kinh lắm bên kia, thế mới tậu được nhà được vợ chứ. Vợ đẹp lắm!... Ông ấy cũng đẹp mà! Ừ, đẹp, nhưng không có tiền thì đẹp cái tép kho tương, kho đi kho lại nó trương phềnh phềnh! Sao bác biết ông ấy buôn bán? Thời ông ấy đi học làm gì có buôn với bán gì được! Là nghe mấy ông đến đây không gặp, ngồi hàng tôi buôn lại thế, tôi biết đâu. Một lần bị Maphia Liên Xô nó rượt, không có cô Tây nào ấy đỡ cho thì có mà chết đời tám hoánh! Cô Tây nào? Nào biết! Nghe bảo cô ấy lao vào bọn phia, xù lông như gà mái che con, bị bọn chúng đâm chết. Ông ấy chỉ bị thương và chết ngất vài ngày, tỉnh dậy ngớ ngẩn mất cả tháng.
Tôi nhấm trà từ chiếc chén sứ men vàng, thấy đắng ngắt đầu lưỡi. Đợi mãi không có vị ngọt dội về. Đi ăn trưa gần đó rồi lại trở về ngồi quán nước, không hiểu sao tôi cứ quyết đợi Phong. Để làm gì, tôi cũng không biết nữa. Chỉ thấy chân tay rã rượi, không đứng lên mà đi nổi.
Ông bà ấy về kìa. Bà quán lay tôi. Hóa ra, tôi dựa vào vách quán mà ngủ từ bao giờ. Tôi choàng dậy nhìn về bên kia đường, phía mặt trời đang chiếu một vài tia cuối cùng dài xuyên qua những bụi lau trắng, hắt vào cửa nhà đối diện, sáng lóa lên. Tôi đứng bật dậy chạy theo chiếc xe màu đen đang từ từ vào cổng. Người đàn ông có gương mặt đã trở nên quen thuộc với tôi, dù mới chỉ vài ngày gần gũi, hạ kính xe, ngó tôi qua tấm gương. Một vài giây. Tôi đứng bất động, hồi hộp. Người ấy nhíu mày. Một vài giây nữa. Rồi chiếc xe chui hẳn vào sân. Cửa sập lại. Tôi không biết ở trong đó, hay ở ngoài này, không gian nào chật chội và tù túng hơn. Có lẽ là ở ngoài này, vì tôi lại lên một cơn nghẹt thở.
Bụi lau trồng sát hàng rào bỗng rạp mình nghiêng ngả. Trong lòng tôi, hình như gió trắng tràn về…
Thụy Anh.
(1): Lời bài hát do nhà giáo ưu tú, dịch giả Vũ Thế Khôi dịch, chưa từng công bố.
|