Cầu trời ban phước cho tổ tiên ta, các vị đã để lại cho chúng ta những trò chơi đàn ông dũng mãnh này!
Tấm thân dê bây giờ ở giữa hai người, bị giăng lơ lửng giữa hai con ngựa đang phi. Sắp đến lúc kết thúc. Chẳng nói chẳng rằng, răng nghiến chặt, vận dụng hết sức lực lối kéo tấm thân dê, mỗi người đều cố kẹp chặt nó dưới chân để rồi bứt ra khỏi đối thủ và phới cho mau. Gã Kazăc khoẻ lắm. Hai tay gã rất đô, gân guốc, thêm nữa gã trẻ hơn Tanabai nhiều. Nhưng kinh nghiệm là điều rất lợi hại. Tanabai bất ngờ rút chân phải ra khỏi bàn đạp và đạp chân vào sườn con ngựa nâu. Ông vừa đạp chân vào ngựa của đối phương vừa kéo con dê về phía mình, những ngón tay của gã Kazăc tê ra một cách chậm chạp.
- Bám cho vững nhé! – Kẻ bị thua còn kịp báo trước cho Tanabai.
Cái giúi đột ngột làm Tanabai suýt văng khỏi yên. Nhưng ông vẫn trụ vững được. Một tiếng reo hân hoan buột ra từ lồng ngực ông. Ông cho ngựa quay ngặt hẳn lại, rồi thúc ngựa chạy, kẹp chặt dưới bàn đạp cái vật đã đoạt được trong cuộc đấu tay đôi quyết liệt và ngay thẳng. Một đám người cưỡi ngựa reo hò ầm ĩ phóng như bay tới đón ông.
- Gunxarư! Gunxarư lấy được rồi!
Một toán Kazăc đông đảo xông tới chặn đường.
- Ôi bai, bắt lấy, chặn lấy Tanabai!
Bây giờ cần nhất là lẩn tránh cuộc chặn bắt, để cho người làng mau chóng đến vây quanh mình làm thành một hàng rào che chắn.
Tanabai lại cho ngựa rẽ quặt một cách đột ngột, lần tránh những kẻ chặn bắt. “Cảm ơn Gunxarư, cảm ơn con yêu qúi, mày khôn lắm!” – ông thầm cám ơn con ngựa: nó hiểu được từng cái nghiêng người nhỏ nhẹ nhất của ông, khi thì quặt về phía này, khi thì quặt sang phía khác, lẩn tránh cuộc truy đuổi.
Rạp bụng sát đất, con ngựa ra khỏi khúc quanh khó khăn và phóng thẳng đường. Lúc này người làng Tanabai đã phi ngựa đến, dàn thành hàng, che chắn cả hai bên và phía sau, rồi cả cụm người ngựa dầy đặc ấy cùng nhau phóng chạy. Nhưng, những người đuổi theo lại xông tới chặn đầu. Lại phải đổi hướng và chạy trốn. Như những đàn chim bay nhanh, khi thì nghiên cánh bên này, khi thì chao cánh bên kia, đám người chạy trốn và tuy đuổi lao vùn vụt trên thảo nguyên bao la. Bụi cuồn cuộn bốc lên trong không trung, tiếng nói âm vang, có người ngã cùng với ngựa, có người lộn nhào qua đầu ngựa, có người khập khiễng đuổi theo ngựa của mình, nhưng tất cả, không trừ một ai, đều bị lôi cuốn vào cái hăng say của cuộc đua. Trong trò chơi, không ai có trách nhiệm gì cả. Sự liều lĩnh và gan dạ là con người cùng một mẹ…
Mặt trời chỉ còn lấp ló chút đường rìa, hoàng hôn đã xuống, alaman-baiga vẫn tiếp diễn trong cái mát mẻ xanh lam của buổi chiều tà, đất rung chuyển dưới vó ngựa. Không còn ai la hét nữa, không còn ai đuổi ai nữa, nhưng mọi người vẫn phi ngựa, say sưa trong đà chuyển động. Dàn thành tuyến ngang, đám ngựa ào ào như làn sóng tối thẫm tràn từ vùng chân núi này đến vùng chân núi khác theo nhịp điệu và nhạc điệu chạy đua. Hẳn là vì vậy những người cưỡi ngựa mới đăm chiêu và trầm lặng như thế, có lẽ đấy chính là nguồn gốc phát sinh ra những âm thanh vang động của đômbra(1) và kômuzơ(2) Kirghizya…
.............................
(1) Nhạc cụ dân gian Kazăc, hình tam giác hoặc nửa bầu dục, hai dây.
(2) Nhạc cụ dân gian Kirghizya, cần dài, ba dây.