[Siren]

Những ngôi sao ban ngày

Tôi nghe nói đến chuyện đó ở Nốp-gô-rốt, hồi tôi còn niên thiếu, và tôi không còn nhớ ra, ấy là sau khi đọc một tờ tập san nào, hay là do một lần trò chuyện với thầy giáo Pi-ốt Pê–tơ-rô-vích, một buổi tối ông đến thăm người giữ thư viện trong làng ... Đúng rồi, chắc chắn là do câu chuyện của thầy giáo, một ông già có đôi mắt bé nhưng cái nhìn rất sâu sắc, với bộ râu dài hung hung thưa thớt, ông biết lắm điều đến là lý thú, gần như huyền bí nữa, về loài người, về thế giới, về cuộc đời. Một tối tháng bảy, bầu trời xanh mỗi lúc một đậm hơn, khi những ngôi sao đầu tiên vừa sáng lên chiếu qua khuôn cửa rộng của ngôi nhà gỗ, dùng làm thư viện thì Pi-ốt Pê-tơ-rô-vích bắt đầu giảng cho chúng tôi nghe rằng trên trời lúc nào cũng có sao, và không chỉ có vào buổi tối hay ban đêm, bởi vì còn có cả những ngôi sao ban ngày. Sao ban ngày còn đẹp rực rỡ hơn cả sao ban đêm, có điều là chúng ta chẳng bao giờ trông thấy được chúng, bởi vì chúng đã bị ánh sáng mặt trời át mất. Những ngôi sao ban ngày ấy, người ta chỉ có thể nhìn thấy được trong những giếng sâu yên tĩnh; treo cao trên bầu trời, mắt ta không nhìn ra được, những ngôi sao ấy sáng lên trong chiều sâu của đất, trên tấm gương đen nhỏ của mặt nước giếng, chúng làm toả ra một vầng hào quang gồm những tia nắng sáng ngắn nhọn hoắt... Thật ra, thầy giáo chẳng hề nói đến những tia sáng ấy, nhưng nghe nói đến sao là tôi tưởng tượng ngay ra tia sáng; chẳng là chúng cần thiết cho tôi mà.
Từ buổi tôi hôm ấy, tôi bị một ham muốn điên cuồng luôn luôn day dứt: thế nào cũng phải nhìn kỳ được những ngôi sao ban ngày ấy ! Tôi không nói với một ai ( tuyệt đối không một ai, kể cả em Mu-xi-a) rằng người ta đã cho biết như vậy, và tôi quyết thấy cho bằng được những ngôi sao ấy. Tôi định kế hoạch tôi sẽ xem chúng một mình, đầu tiên, rồi sẽ nói lại (với Mu-xi-a ngay lập tức) sau đó sẽ chỉ cho những người khác xem, bắt đầu từ Mu-xia-a. Tôi sẽ nói với họ : “ Các bạn hãy nhìn đi ! Chính tôi đã thấy chúng đầu tiên đấy ! ( tôi sẽ nói là tôi đã rình được chúng ; nói là rình thì mạnh hơn là nhìn thấy ). Những ngôi sao ban ngày ấy là một cái gì huyền diệu, quả đúng như thế, chúng tồn tại thật, tôi đã biết rõ điều đó. Giờ đây xin bà con ta hãy cùng biết cho rằng có những ngôi sao ban ngày, và xin hãy nhìn xem, mời tất cả hãy nhìn xem !”
Lòng ham muốn được trông thấy những ngôi sao ban ngày và dự định chỉ cho những người khác cùng xem nảy ra trong tôi ngay tối hôm đó, trong khi từ Za-rút-sê-vi-ê trở về xóm bên cạnh, nơi chúng tôi thuê một căn buồng đến nay đã là mùa hè thứ ba. Đường đi có mùi dễ chịu, mùi đàn súc vật vừa đi qua, mùi sữa tươi. Đất bột âm ấm vọt lên như những tia nước êm dịu và mát rượi, ở kẽ những ngón chân đi đất ; trong các hố, sâu đất không sợ hãi ánh lên, dưới kia trong sương mù, tiếng vó và tiếng leng keng của những con ngựa vô hình dội lại ; chốc chốc một tiếng chuông nhỏ tách ra ngân nga, rất dịu và hơi buồn buồn. Con đường ngoằn ngoèo từ đồi này sang đồi khác; và thật là khoan khoái khi tự nhủ rằng đường này không phải tầm thường như bất cứ con đường nào, mà lúc này đây ta đang đi trên cao nguyên Van-đai, và đâu đây, không xa lắm, dưới một cái chòi bằng gỗ có một dòng suối vọt lên tên là Vôn-ga , rằng lúc này đây đâu đâu cũng là đêm tối và trên dòng con Vôn-ga-nguồn, Vôn-ga-suối, Vôn-ga-sông-lớn đang phản chiếu những ngôi sao ấy, nhưng chưa phải là những ngôi sao ban ngày, những ngôi sao ban ngày mà tôi sẽ trông thấy ngày mai !...