[Siren]

Hôm nay ba con mình đi chơi lâu quá ! Tôi nghĩ thầm khi nhìn thấy chiếc mũ bình thiên quân phục cũ của ba tôi xa dần, chiếc mũ mà tôi trông thấy từ hồi thơ ấu, cùng cái áo ra-gơ-lăng ngắn trông giống một chiếc váy xoè hình quả chuông. Tôi lấy làm sung sướng là đã tỏ ra khá thông minh, khá mưu mẹo, khá tinh tế để đánh lừa được ba tôi và gây cho người niềm vui của chuyến dạo chơi tay đôi về buổi hoa niên của người. Nhưng cùng lúc ấy, tôi chợt đoán ra: ba tôi cũng vậy, hẳn ông cụ lấy làm vui mừng là đã tỏ ra trí lự, láu lỉnh, tinh quái , khi kéo được tôi ra khỏi những lo âu và dẫn dắt tôi trở lại thời thơ ấu . Đúng thế, tuổi thanh xuân của ba tôi và thời thơ ấu của tôi đều ở kia , ngay bên cạnh nhau, với tất cả những gì là hạnh phúc và sáng trong ... Hạnh phúc ấy, sự trong sáng ấy chẳng phải chính là cuộc đời, cuộc đời chân thật hay sao ? Còn về những lo âu của tôi ... Những lo âu ấy là chuyện vớ vẩn ! Việc rắc rối của tôi ( tôi bàng hoàng vì sự phát hiện của chính mình ), nó nặng nề, nó xúc phạm thật đấy . Nhưng nó sẽ qua đi . Thực chất là cuộc đời. Và cuộc đời là thuộc về tôi , cùng với tôi , tôi yêu đời , đời làm cho tôi sung sướng . Trên thế giới này đâu phải chỉ có những con mụ Cơ-li-man-súc thôi . Hơn nữa , đồng chí chủ nhiệm tờ báo của tôi, đồng chí ấy tốt biết bao, đồng chí ấy đã phải làm vất vả bao nhiêu để làm sáng tỏ cho được cái vụ rối rắm này . Đúng là con người rất trung hậu . Cũng như đồng chí cán bộ ở khu uỷ , người đã bỏ suốt một ngày để gỡ cho ra mỗi một nút thôi của mớ bòng bong ... Và ba tôi ! Ba tôi trung hậu, tốt bụng làm sao ! Đông đảo xiết bao những con ngươì trung hậu , thì ở đó có cuộc đời, có cuộc đời chân thật !
Cả ngày, tôi đi dạo trong ánh vàng trong suốt của thành phố mùa thu. Tôi thấy lại sở thú, thấy lại thời thơ ấu của mình, thấy lại ba tôi, thấy lại con voi. Tôi cười .Người ta nghĩ rằng tôi cười vì trông thấy họ . Một số có vẻ không bằng lòng. Nhưng những người khác thì cười đáp lại tôi


Ban đêm, tôi mơ thấy lại một trong những giấc mơ yêu chuộng của mình. Bởi vì tôi có những hai ước mơ và nó giống nhau lắm. Ước mơ thứ nhất, cái quan trọng hơn, được yêu chuộng hơn trong những cái được yêu chuộng, là được trở về U-gơ-lích, về thành phố nơi ba mẹ con chúng tôi đã sống thời ba tôi đi bộ đội, tham gia nội chiến, tôi đã kể chuyện đó rồi. Nhưng ước mơ yêu chuộng thứ hai của tôi, thì chính là cái khoảng rừng thưa trứ danh mà ba mẹ tôi đã không muốn cho chúng tôi đi nấm hương một buổi sáng mưa êm dịu, ở một nơi nào đó thuộc tỉnh Nốp-gô-rốt, gần Za-rút-sê-vi-ê, cái làng mà đã mấy năm, hè nào gia đình tôi cũng đều đến nhỉ ở đấy ... Tôi thấy lại mình đang bước đi trong khoảng rừng thưa ấy, như tôi đã từng bước tuổi thanh niên, men theo một con đường mòn tí tẹo, xuyên qua một khu rừng trăn rất già và rất rậm, dày đặc những bóng tối ngại ngùng và chắc chắn là muốn nói lên một cái gì đó, vừa rì rào, vừa làu bàu, bởi vì đâu đây có một con suối nhỏ bẳn tính, uốn lượn giữa những ngọn lá khô màu gỉ sắt và những tảng đá rêu phủ trông giống da hươu. Đen đủi và ẩm ướt, con đường mòn ngoằn ngòeo rất dài dưới bóng cây và trong tiếng rì rào đáng nghi ngại của thú rừng. Chúng tôi cứ đi, đi hoài. Cũng hơi sợ hãi một chút đấy, nhưng vừa đến được gốc cây cuối cùng, tới khoảng rừng thưa chứ danh ấy, thì một luồng ánh sáng dìu dịu và phơn phớt xanh trùm toả lên người ; ánh sáng ấy phát ra từ cỏ non phủ mặt đất, từ những cây bạch dương lá mảnh dẻ chung quanh, là khoảng không sáng chói, mạnh mẽ, thanh bình đang rộng mở ra kia. Vì khoảng rừng thưa ấy mọc trên bờ một cái vực vách dựng đứng, đứng ở đây tầm mắt có thể nhìn xa tít tắp: cơ man là những quả đồi hiền từ mà hình dáng đã nhoà đi, những đồng cỏ ở khắp mọi nơi, những khóm rừng xanh xa xa và màu xanh lơ của một con sông nhỏ uốn éo lấp lánh, một ngôi nhà gỗ nhỏ như đồ chơi trẻ con nhô cao bên bờ sông, và không gian, và ánh sáng, một cái gì vô cùng tốt, vô cùng lành, vô cùng Nga ...

Và nếu như, trong các giấc mơ của tôi, tôi chẳng lần nào đến được tận ngôi nhà thờ ở U-gơ-lích thì bao giờ tôi cũng tới được khoảng rừng thưa, tôi dừng lại hồi lâu ở đấy, lòng tôi say sưa trước không gian mở rộng. Sau mỗi lần như vậy tôi thức dậy, người tươi tắn hẳn lên, cảm thấy yên tâm một cách kỳ lạ và tự tin, bởi vì, tôi biết rõ điều này, tất cả những cái kia, cuộc đời, ánh sáng, đất nước, những cái kia không phải chỉ có tồn tại trong mơ.

1939-1957