[hanoi]

Tôi ko phải là người của bộ GD, mà chỉ là một thành viên đã nhận hb sang Nga mà thôi. Những thông tin của tôi hoàn toàn là các dự đoán dựa trên hiểu biết về phong cách làm việc của bộ GDVN lẫn bộ GD Nga ở thời điểm 5-7 năm về trước. Theo tôi thì các dự đoán này sẽ có phần đúng phần sai, các bạn chỉ nên dùng để tham khảo.

Từ ngày tôi rời Nga một số qui trình tuyển chọn đã có thay đổi. Cách đây 5-7 năm thì người ta rao bán các xuất hb dạng hiệp định với giá 3000-5000$ ở chợ Vòm. Khách hàng chủ yếu là các svvn dạng tự túc, con em của những người trong sứ quán hoặc là con cháu của các việt kiều tại Nga. Có vẻ như người Nga họ ko thích điều này và họ đã nhận thấy sự sút kém về chất lượng sinh viên diện hiệp định mà phía VN đề cử vì vậy những năm gần đây đích thân bộ GD Nga xét duyệt hồ sơ thay vì để phía VN quyết định hoàn toàn. Theo qui trình này thì những svvn có lý lịch học tập kém khó mà dùng tiền mua được các suất hb như trước đây. Tất nhiên đây cũng chỉ là lý thuyết còn thực tế những năm gần đây thế nào thì tôi ko nắm rõ vì tôi ko còn ở Nga để quan sát tình hình.

Như tôi đã nói với các bạn là ở Nga có nhiều điều vô lý, sang Nga các bạn cần phải thích nghi. Chuyện phải hối lộ hải quan ở sân bay, cảnh sát ở chợ một cách phi lý là chuyện thường gặp. Rồi ở KTX bạn bè đến thăm muốn ngủ lại cũng cần phải có chút quà cho người trực tầng. Rồi có những bạn yêu nhau, muốn sống chung mà BQL KTX ngăn cấm cũng tìm được cách hối lộ để được góp gạo thổi cơm chung. Một số bạn sang Nga thấy xe ô tô rẻ sắm luôn một chiếc. Tiện thể mua luôn cái bằng lái xe, rồi sau đó phải hối lộ cảnh sát giao thông mỗi lần bị kiểm tra. Tệ nhất là một số bạn học hành bê bết, đến kì thi thì nhờ bạn bè thi hộ, hoặc thuê người làm bài tập hộ, có trường hợp quà cáp cho các thầy cô để được xin qua. Đó là các hiện tượng mà tôi từng gặp những năm 2002-2007, ko rõ là bây giờ có gì thay đổi hay ko.

Chọn đi Nga là các bạn đã quyết định đi vào một thế giới mà thành công hay thất bại nó phụ thuộc rất nhiều vào hiểu biết của bạn về tình hình nước Nga. Những sinh viên đã thành công chủ yếu là các sv biết kiên nhẫn, hiểu rõ tình hình GD Nga và tìm cách tận dụng điểm mạnh của GD Nga để phát triễn bản thân. Do vậy tôi khuyên các bạn đọc qua các bài viết Bàn về khoa học GD Nga trước khi đặt chân đến Nga.

Ngoài ra những sinh viên VN đi du học ở các nước ko nói tiếng Anh, kém phát triễn hay có chung một nỗi mặc cảm tự ti. Nhiều sinh viên thường bị cuốn theo cảm giác tới đâu hay tới đó, an phận. Rồi đến ngày tốt nghiệp lại giật mình hoang mang. Một bạn sinh viên VN ở Nga sắp tốt nghiệp tâm sự với tôi như sau (anonymous):

...bọn em ở xa xôi nhất nhì so với TT của nước Nga. Trước khi sang Nga bọn em có rất nhiều ấn tượng đẹp, hoài vọng về 1 nước Nga anh à nên rất an tâm khi chọn sang Nga. Em thì khả năng chịu khó và chịu đựng cũng cao nên khi sang đây em cũng thích nghi được nhưng đến lúc càng về cuối em càng thấy cuộc sống nơi đây đã làm ảnh hưởng rất nhiều đến sự năng động, linh hoạt của mình , thấy tuổi thanh xuân qua đi 6 năm của mình thật chưa xứng với nhiệt huyết của bản thân. E đã từng quyết định sẽ sang đây học tiếp 3 năm nữa nên cũng ko chbị nhiều về Tiếng Anh cả, mặc dù đây là 1 trong những môn mà e thik trước khi sang Nga bởi tư tưởng "an fận" của mình nhưng khi giờ sắp TN thì em đã thấy thật sự mệt mỏi và 1 ý chí mới lại trỗi dậy, muốn thử sức ở MT mới, mặc dù cảm thấy hơi muộn, mấy hnay e mới bắt đầu tìm hiểu về các cơ hội học sang các nước khác ...

Một anh sinh viên khác lại viết như sau:

Nói chung theo kinh nghiệm của mình nên làm nhanh Candidat nauk ở Nga đồng thời chuẩn bị "hành trang" để sau khi tốt nghiệp đi khỏi Nga.
Các mặt lợi hại thì bạn đã tự phân tích rồi, mình chỉ muốn nói thêm 1 số điều:
Ở Nga nếu ở trong vòng 9-10 năm đổ lại (coi như học từ PodFak đến Kandidat nauk) thì ok. Không nên ở lâu vì càng ở lâu càng bí.
Nga bây giờ vẫn nhộn nhạo lắm, rất giống VN, xã hội nhiều bất cập và rất bài trừ người nước ngoài. Đấy là mình nói tầm chung, về chính sách của họ, còn không xét về cá nhân (vì mình cũng rất nhiều bạn Nga và chơi với nhau rất ok). Tốt nghiệp ở Nga xin việc ở đây hầu như không thể được, nếu làm nghiêm chỉnh theo đúng chuyên nghành, còn làm linh tinh cho hội VN ở đây thì chẳng đâu vào đâu, phí cái công đèn sách đi.
Học bổng thì cũng chẳng cao gì lắm, nếu bạn đi diện hiệp định theo mình được khỏang 350 USD/tháng. Chỉ đủ tiền ăn + mua sách + hè đi tp xa chơi 1-2 lần.
An ninh nhất là ở Mos rất kém, thường xuyên có đầu trọc giết người nước ngòai, cảnh sát Nga thì cũng chẳng khác ăn cướp mấy tí, nhất là hải quan cửa khẩu cứ thấy dân nước ngòai từ các nước châu Á là vòi vĩnh ăn bẩn.
Thủ tục giấy tờ rất lằng nhằng. Mình nhớ cách đây 4 năm làm chuyển tiếp sinh phải đi gần 3 tuần, mỗi ngày chạy lên chạy xuống khoa vài lần để xin chữ ký do phong cách quan liêu của họ, "это не мое дело", nói nôm na "việc đấy là việc của mày, không phải việc của tao". Chưa kể còn phải lên nịnh nọt + lót tay 1 ít cho các bác phòng LHS (sứ quán) mặc dù hồ sơ mình thuộc lọai đẹp nhất khóa.
Từ Nga muốn xin visa đi các nước khác rất rất khó (du lịch hoặc đi hội thảo ngắn ngày chẳng hạn). Nhất là có quốc tịch VN (do reputation của dân VN ở Nga cũng không tốt lắm), cho nên vào Nga giống như rơi vào vùng trũng, rơi xuống không ra được.
Giáo dục thì bạn cũng tự nói rồi, mình chỉ muốn nói thêm là ở Nga giáo dục ngày càng xuống cấp và lạc hậu, có chăng chỉ là cái bóng của thời Soviet còn rơi rớt lại + đâu đây 1 vài điểm sáng thôi. Chưa kể ở Nga thì khả năng hòa nhập của bạn ngày càng kém, do hấp thụ phong cách làm việc trì trệ của họ và thêm nữa hầu như không sử dụng tiếng Anh, mà tiếng Nga chắc chỉ dùng được trong mấy nước SNG.
Thêm nữa bọn Nga đi riêng 1 mình 1 kiểu, bằng cấp nhiều khi không được công nhận (ví dụ bằng Кандидат технических наук sẽ phải chuyển đổi rất lằng nhằng để được công nhận tương đương với Ph.D., khối khoa học tự nhiên như tóan lý thì không phải lo vấn đề này lắm).
Tóm lại "học cho nhanh xong Kandidat rồi bye bye không hẹn ngày gặp lại"

Đó là một vài ý kiến riêng của một vài sinh viên cụ thể, tuy nhiên tôi nhận thấy nó rất thực tế, do đó tôi có nghĩa vụ phải thông tin cho các bạn biết trước để các bạn lập kế hoạch cho tốt hơn tương lai tránh được vết xe đổ mà chúng tôi đã đi qua. Cuối cùng tôi xin giới thiệu các bạn câu chuyện của một sinh viên VN 322 sang Trung Quốc. Cậu sv này cũng có nhiều mặc cảm, tự ti y hệt như các bạn sinh viên VN ở Nga. Nhưng nhờ sự chuẩn bị và lập kế hoạch lâu dài bạn sinh viên này đã dành được HB Master ở EU sau khóa học ở TQ. Những kinh nghiệm của anh bạn này qua câu chuyện kể Tôi đã apply thành công học bổng toàn phần như thế nào vô cùng quí giá. Hi vọng nhiều bạn trẻ ở đây sẽ thu được nhiều điều bổ ích từ câu chuyện mà nhân vật chính sẽ do chính các bạn thủ vai trong tương lai gần.