Tiếng hát Cửa Việt
http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=o2u2SGQfKY
Mặc dầu cô học trò cũ của tôi tại Trung tâm âm thanh của Đài tiếng nói Việt Nam (VOV - Voice Of Vietnam) - nơi có kho băng đồ sộ lưu ghi tất cả các bài hát đã dàn dựng và phát trên sóng phát thanh của VOV - có ghi trong e-mail trả lời yêu cầu tìm kiếm của tôi về bài hát này (kèm theo file mp3) như sau:
Sáng tác: Phong Nhã
Ca sĩ: Tuyết Nhung và dàn nhạc Đài tiếng nói Việt Nam
Thu thanh: 8-1973
song tôi vẫn không tin nó được sáng tác bởi Phong Nhã, một nhạc sĩ chuyên sáng tác các bài hát cho thiếu niên.
Các bài hát ngày xưa sở dĩ đến nay nghe vẫn thấy hay bởi nó gắn với những năm tháng đã qua của mỗi một chúng ta, các ca sĩ hát có hồn hơn và nó gần gũi với những người đã từng nghe (bọn trẻ nhà tôi bây giờ nghe thì chỉ bĩu môi, bảo "Hát như dở hơi").
Tiếng hát Cửa Việt có thể nói là một bài hát hay, gắn liền với một sự kiện lịch sử: Hiệp định Paris về Việt Nam và trận Cửa Việt (27-31/3/1973).
Sau rất nhiều năm vừa đánh vừa đàm với sự hy sinh vô bờ bến nhằm làm cho người Mỹ mệt mỏi mà hiểu rằng họ không thể chiến thắng, hay nếu có thắng thì với giá quá đắt, ngày 27/1/1973 Hiệp định Paris về VN đã được ký kết. Trong cuộc dính líu ở Việt Nam, người Mỹ đã huy động một bộ máy chiến tranh khổng lồ: lính Mỹ trực tiếp tham chiến tại VN có lúc đã lên tới hơn nửa triệu (các sư đoàn lừng danh của Mỹ như sư đoàn Kỵ binh bay số 1 - mà một sư đoàn như thế, sư đoàn 101, đã nổi tiếng trong thế chiến 2 trên chiến trường Châu Âu như có thể thấy ở phim Band of brothers - và sư đoàn Thủy quân lục chiến cực kỳ tinh nhuệ, tiền thân là sư đoàn đã từng tham chiến tại mặt trận Thái Bình Dương mà ta đang được thấy trên các phim The Pacific, The flag of our fathers hay Letter from Iwo Jima... đều đã đến VN và đều bị đánh tơi tả - theo Wikipedia, tổng số thương vong của Thủy quân lục chiến Mỹ tại VN là hơn 64 ngàn trong đó tử trận hơn 13 ngàn người, 2 lính Mỹ tử trận cuối cùng trong chiến tranh VN vào ngày 28/4/1975 trong trận oanh tạc sân bay Tân Sơn Nhất của không quân VN đều là thủy quân lục chiến, sau chiến tranh VN vị thế của thủy quân lục chiến Mỹ trong quân đội Mỹ xuống thấp chưa từng có) cùng với một khối lượng khí tài QS và viện trợ lên tới hơn 300 tỷ USD với giá đô-la Mỹ được quy định tại hiệp định Bretton-Woods năm 1944 là 35 USD/ounce vàng (tính theo giá ngày nay thì số tiền đó lên tới chừng hơn 10 ngàn tỷ, hơn 100 năm GDP của VN năm 2009).
Hiệp định Paris về bản chất là lá bùa để nước Mỹ rút khỏi chiến tranh VN trong danh dự với rất nhiều điều khoản có tính then chốt mà chính phủ VNDCCH đòi hỏi. Các điều khoản khác đều nhanh chóng trở nên vô nghĩa và ngay sau ngày quân Mỹ rút hết khỏi VN (28/3 năm 1973) hiệp định về thực tế trở nên vô giá trị.
Trận Cửa Việt diễn ra trong bối cảnh như vậy.
Sau chiến dịch mùa hè 1972, mặc dù đã tái chiếm được thành cổ Quảng Trị với sự trợ giúp của pháo từ Hạm đội 7 và máy bay ném bom chiến lược B52 song quân đội VNCH đã không còn đủ sức lấy lại rất nhiều vùng đất đã rơi vào tay quân giải phóng. Vì vậy, sau khi Hiệp định Paris được ký kết, vùng Đông Hà, Quảng Trị đã trở thành vùng đất giải phóng hoàn toàn, nối một dải tới bờ bắc sông Bến Hải. Những câu hát mở đầu bài hát ngợi ca cảnh hòa bình trở lại, khung cảnh hòa bình đã phải đổi bằng máu của hàng chục ngàn chiến sĩ, trong đó có hàng ngàn người là sinh viên học sinh từ các trường ĐH và trung cấp miền Bắc. Huyện đội phó Huyện đội Hải Lăng, nữ anh hùng Trần Thị Tâm cũng đã anh dũng hy sinh trong chiến dịch Quảng Trị.
Ngày hiệp định Paris được ký kết, binh lính cả hai bên ở vùng Quảng Trị đã hòa vào nhau mừng rỡ. Song rất nhanh chóng, sự mừng vui ấy kết thúc. Ngày 27/3, một ngày trước khi hiệp định bắt đầu có hiệu lực về phân vùng kiểm soát, mấy tiểu đoàn thủy quân lục chiến của quân lực VNCH với khoảng 100 chiến xa đã táo tợn bỏ xa đội hình bất ngờ tiến đánh, chiếm căn cứ quân cảng Cửa Việt và cắm cờ VNCH trước lúc hiệp định có hiệu lực có vài phút. Nói
táo tợn là vì các tiểu đoàn đó đã triển khai một đội hình dài, hở sườn, hầu như không có yểm trợ của không quân và pháo hạm, dọc theo bờ biển bất thần đánh dữ dội nhằm chiếm quân cảng mà quân lực VNCH do không còn đủ sức đã phải bỏ không thể tái chiếm sau chiến dịch Quảng Trị 1972. Trận đánh chống lấn chiếm xảy ra ngay sau đó với sự tham chiến của các xe tăng T59 và PT76 do TQ và Liên xô chế tạo. Vì bị cô lập, cắt rời xa khỏi chiến tuyến, các tiểu đoàn thủy quân lục chiến VNCH đó đã bị đánh tiêu diệt gần hết, số còn lại buộc phải rút chạy. Cờ MTDTGPMNVN lại được cắm trở lại trên các vọng gác của căn cứ. Cái câu "Lớp lớp con yêu quân giải phóng hiên ngang trên vọng gác vinh quang" trong bài hát là nói về những người lính giải phóng trên các vọng gác căn cứ Cửa Việt sau trận phản công chống lấn chiếm ấy. Mấy câu sau đó cũng nói "Quân thù xâm lăng từ đây chớ hòng lấn chiếm tấc gang Tổ quốc anh hùng" là thế.
Tôi đã tìm kiếm bài hát này rất lâu trên Internet mà không thấy. Cuối cùng đã phải gọi điện thoại nhờ học trò cũ tại Trung tâm âm thanh VOV. Mặc dầu trong e-mail gửi họ tôi đã ghi sai cả tên bài hát, tên tác giả lẫn ca sĩ thể hiện (các thông tin có được nhờ trao đổi trên các 4R, từ vài người đã từng biết bài hát này). Thế mà rất nhanh chóng họ đã tìm ra, có lẽ cũng nhờ mấy câu hát đầu mà tôi đã chép ra gửi họ. Xin rất cám ơn sự giúp đỡ nhanh chóng và hiệu quả của những người làm việc trong Trung tâm âm thanh VOV.