Kế hoạch đường sắt cao tốc của Việt Nam vấp phải sự phản đối mạnh mẽ
Kế hoạch xuất khẩu hệ thống đường sắt Shinkansen sang Việt Nam của Nhật Bản coi như là đã được quyết định (nguyên văn:
Japan's plan to export the Shinkansen railway system to Vietnam appeared to be a done deal). Nhưng những lo ngại về cơ sở hạ tầng đã phát sinh các câu chất vấn liên tục trong quốc hội Việt Nam: Liệu đất nước hiện nay có thực sự cần một tuyến đường sắt cao tốc?
Chính phủ Việt Nam trình lên quốc hội một kế hoạch xây dựng một đường sắt cao tốc nối Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Thảo luận bắt đầu ngày 20 tháng Năm, dự kiến sẽ đạt được sự thông qua chính thức vào cuối tháng sáu.
Hà Nội, hy vọng đạt được “thời đại của Nhật Bản” (tăng trưởng kinh tế nhanh chóng với biểu tượng là xe lửa đầu đạn) rất quan tâm đến Shinkansen.
Trên thực tế, Ông Võ Hồng Phúc, Bộ trưởng kế hoạch và đầu tư Việt Nam, đã nói với quan chức Nhật Bản tại Tokyo vào tháng Tư rằng nước ông sẽ áp dụng hệ thống Shinkansen cho tuyến đường 1.500 km nối giữa thủ đô và thành phố lớn nhất đất nước.
Theo kế hoạch của Việt Nam, đường sắt sẽ được hoàn thành vào năm 2035 và rút ngắn chuyến đi giữa hai thành phố từ 29 giờ hiện nay xuống khoảng sáu giờ.
Đến năm 2020, chính phủ Việt Nam hy vọng sẽ hoàn thành đoạn đường sắt cao tốc nối Hà Nội với Vinh, (khoảng 300 km về phía nam), và TP Hồ Chí Minh với Nha Trang – khoảng 360 km về phía bắc.
Trong khi đa số ý kiến nêu ra trong Quốc hộ hôm 21 tháng Năm ủng hộ hệ thống Shinkansen, một số thì khẳng định các cơ sở hạ tầng khác như hệ thống giao thông thành phố, nên được ưu tiên đầu tiên.
Ngoài ra còn có các câu hỏi liên quan đến nhu cầu về vận tải đường sắt (chở khách) Hà Nội – TP Hồ Chí Minh khi đã có dịch vụ hàng không nối giữa hai thành phố này.
Một Đại biểu Quốc hội cho biết quyết định sẽ được đưa ra vào phiên họp Đại hội tiếp theo, sau khi tham khảo ý kiến các chuyên gia.
Kinh phí thực hiện của kế hoạch cũng là vấn đề được đặt ra.
Nếu hệ thống Shinkansen được thông qua, Hà Nội dự kiến sẽ bao gồm trong đó khoảng 70% của dự trù 55.800.000.000 đô-la Mỹ (5.000.000.000.000 yên Nhật) (Lão Râu đồ rằng, hình như con số trên là năm nghìn tỷ Yên Nhật) – khoảng 37.200.000.000 đô-la Mỹ từ nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) Nhật Bản còn lại là các khoản vay từ Ngân hàng Phát triển Châu Á và một số nguồn khác.
Không rõ Nhật Bản có thể thanh toán bao nhiêu phần trăm của tờ hóa đơn trên. (Nguyên văn:
It is unclear how much of the bill Japan can foot)
Hệ thống đường sắt của Việt Nam hiện nay vẫn là hệ thống đường đơn, chiều rộng nhỏ và vẫn chưa điện khí hóa. Khiếm khuyết này của cơ sở hạ tầng Việt Nam gây ra nghi ngờ cho các quan chức chính phủ Nhật Bản về khả năng mà hệ thống tầu hỏa viên đạn có thể tạo ra điều kỳ diệu như ước mơ của các quan chức Chính phủ Việt Nam.
Trong thời gian thăm Việt Nam vào đầu tháng này, Bộ trưởng giao thông vận tải Nhật Bản Seiji Maehara cảnh báo quan chức Việt Nam rằng chiến lược hiện tại của họ để trong 10 năm hệ thống đi vào hoạt động là quá nóng vội.
Nếu được Quốc hội thông qua, Hà Nội sẽ tiến hành các cuộc điều tra cho khoảng hai năm và khởi công vào năm 2012.
Liệu có là quá sớm để Việt Nam, một đất nước mà hàng năm GDP/đầu người 1.000 đô-la Mỹ để xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc?
Nguyễn Ngọc Hun (Hưng hoặc Hùng???), giám đốc dự án chiến lược Đường sắt Việt Nam, bảo vệ chủ trương này: “Nhật Bản đã bắt đầu xây dựng Shinkansen vào cuối những năm 1950. Tôi không nghĩ rằng đó là quá sớm cho Việt Nam để làm điều đó” – Hun nói.