” Nó sẽ trở thành một chiếc máy tính cỡ nhỏ tốt nhất!”
Sự quản lý rất cứng rắn của chính phủ Xô Viết không chỉ là nguyên nhân kéo dài sự trì hoãn sản xuất hàng loạt loại máy tính BESM. Chiếc máy M – 20 thế hệ mới - đã sớm hình thành do Lebedev phác thảo sau thất bại đầu tiên trong cuộc cạnh tranh. Hiệu suất của chiếc “20” đã được tham khảo có thể đạt 20.000 phép tính trên giây. Lebedev đã trực tiếp đề nghị cho sản xuất hàng loạt loại máy tính M – 20 chứ không phải là loại BESM. Những điều đầu tiên trong sự thành công của chiếc M – 20 là ở các khâu: Tất cả các nhân viên đã hoàn thành sự phát triển của các nguyên lý mới có hiệu suất cao, hầu hết bộ nhớ ferit mới nhất đã được lắp đặt và những thành viên của đội ngũ khoa học đã được tăng thêm về số lượng, cũng qua đây họ đã có thêm rất nhiều kinh nghiệm. Thêm nữa và có lẽ là điều quan trọng nhất, Sergei Alexeevich cũng đã đạt được nghị quyết của chính phủ đã ra chỉ thị là điều động dự án SKB-245 của Bazilevsky cùng hợp tác với Lebedev và Viện Cơ khí Chính xác. Viện cũng đã chỉ thị tiếp tục phát triển cấu trúc, thiết kế và các nguyên lý cơ bản chủ yếu của máy tính. Những tài liệu kỹ thuật và mô hình thí nghiệm sẽ do SKB-245 xây dựng. Lebedev được bổ nhiệm làm tổng công trình sư của dự án và Mikhail Kirillovich Sulim (của dự án SKB-245) làm phó.
Có ba người nhận trách nhiệm chỉ đạo dự án M – 20: Lebedev, Mikhail Romanovich Shura-Bura, và Golovistikov. Lebedev là người phát triển phần triết lý và cấu trúc của máy, Shura-Bura lập công thức cho một hệ thống lệnh và nghiên cứu phần các vấn đề về toán học và Golovistikov sẽ tự mình sắp xếp những kết quả của họ vào các đồ họa chi tiết dựa trên các yếu tố động lực (các đèn điện tử chân không thu nhỏ), ngoài ra ông còn đảm nhiệm thiết kế các hệ thống phần số học và các đơn vị điều khiển. Cấu trúc của máy, hệ thống lệnh và đồ họa của những phần chính trong máy tính đã nhanh chóng được hoàn thành. Rất nhiều các phép tính Lôgic đã được áp dụng và các địa chỉ biến cải cũng đã được giới thiệu, chúng được lập trình một cách đơn giản hóa.
Để tăng tốc độ và hiệu suất của phần số học, họ đã phát triển một hệ thống lệnh cứng để khuếch đại tín hiệu tốc độ. Kết quả, thời gian thực hiện cho các phép tính cộng đơn giản được giảm bớt một cách đáng kể, nó cho phép tăng thêm tốc độ và hiệu suất của máy tính. Hơn nữa, nó có thể thay đổi tức thì trên 1, 2 và 4 bit, do đó nó đã tăng tốc lệnh căn chỉnh và tiêu chuẩn hóa các kết quả từ những phép tính cộng và trừ. Vấn đề này và nhiều sự cải tiến khác nữa đã có hiệu ứng nhỏ lên những đèn điện tử chân không đang được sử dụng.
Cùng thời gian này, nhóm thiết kế đã tiến hành tạo lập bộ nhớ pherit, ổ nhớ tệp tin và thiết bị ngoại vi. Gần cuối năm 1955, họ khởi đầu xây dựng một nguyên mẫu tại viện. Năm 1956, không chỉ các đồng nghiệp tại phòng thí nghiệm số 1 mà còn cùng với các nhà khoa học từ các tổ chức khác, họ cùng tiến hành công việc hiệu chỉnh trên chiếc máy tính đang hoạt động. Có rất nhiều tổ chức rất quan tâm đến sự hoàn thành nhanh chóng dự án, bởi vì trong lúc đó Liên Xô đã rất cần đến loại máy tính này.
Golovistikov nhớ lại, có một lần Sergei Alexeevich đã phải kêu lên; “Nó sẽ trở thành một chiếc máy tính cỡ nhỏ tốt nhất!”. Vào đầu năm 1957, một mô hình máy tính thí nghiệm M – 20 tại SKB-245 đã được hoàn thành. Mọi người đã nhanh chóng tập hợp lại để tinh chỉnh nó. Lebedev được thừa nhận là một vai trò tích cực nhất, cũng như ông đã từng tham gia vào hiệu chỉnh chiếc BESM. Nhưng tình hình ban đầu không được như mong muốn. Mặc dù tất cả các yếu tố động đã kiểm soát lặp lại nhiều lần trên các mẫu nhỏ, nhưng độ tin cậy của chúng cũng đã có lần chưa được chính xác. Các nhân viên đã lưu ý đến vấn đề này trong giai đoạn hiểu chỉnh trong khi chiếc máy tính vẫn còn đang nằm tại Viện, nhưng họ không chẩn đoán được, do nhịp độ tiến triển nhanh chóng của lịch trình phát triển mẫu máy thí nghiệm rất quyết liệt.Tại SKB-245, một số nhân viên kỹ thuật đã truyền đi những tin đồn về sự không tương xứng của các yếu tố động và các sai sót trong căn bản. Họ đề xuất, làm lại tất cả theo hướng cũ bằng cách lắp một số lượng lớn đèn điện tử. Sergei Alexeevich và nhóm của ông đã cảm thấy rất thất vọng, bởi mọi việc đang tiến triển rất trôi chảy cho đến lúc này, nhưng bỗng nhiên lại xuất hiện một sự trở ngại. Do đó, Sulim cảm thấy rất lo lắng với những người quản lý của SKB-245, vì họ đã yêu cầu rằng dự án cần phải hoàn thành trong một thời gian rất ngắn.
Xét về tình hình của M-20, Sergei Alexeevich đã rất quyết tâm để sản xuất hàng loạt chiếc BESM. Khi đó có một vài điều kiện thuận lợi về cơ bản là khối lượng công việc đã được giảm bớt nên đã tạo điều kiện cho ông ra quyết định đó. Thứ nhất, nhóm ngiên cứu đã chuẩn bị sẵn cầu thành của M-20, vấn đề này đã tạo điều kiện thích hợp để sử dụng trong chiếc BESM. Thứ hai, họ cũng đã chế tạo thành công những chiếc đèn hình loại nhỏ rất đáng tin cậy, chúng có một số đặc trưng giống như loại đèn hình cỡ lớn mà trước đây đã sử dụng cho chiếc BESM, và những chiếc điot cao áp mang nguyên tố germani được thay thế cho những chiếc đèn điot đã sử dụng trước đây trong chiếc BESM mà không có bất kỳ sự thay đổi trong kế hoạch nào. Thứ ba, bộ nhớ ferit của M – 20 đã được sẵn sàng và có thể lắp ráp vào chiếc BESM thay cho những chiếc đèn hình lưu trữ.
Các kỹ sư hàng đầu như: Neslukhovsky, A.N. Zimariov, Vladimir Andreevich Melnikov, A.V. Avaev và những người khác, đã dẫn đầu trong sự chuẩn bị cho công cuộc sản xuất hàng loạt chiếc máy điện toán BESM. Từ đó họ không tham gia vào dự án M – 20 hoặc bất kỳ một dự án mày tính chuyên dụng nào khác, họ chỉ dùng những tài liệu kỹ thuật đã có sẵn và đã hoàn thành tất cả các công việc chuẩn bị cho tiến trình sản xuất hàng loạt chiếc BESM trong thời gian không đến chín tháng. Chiếc BESM-2 bề ngoài tương tự như như chiếc M – 20 đã được sản xuất vào đầu năm 1958. Trong khi đó, Golovistikov, Valery Nasarovich Lout và Andrei Andreevich Sokolov cũng đồng tiến hành thực hiện công việc trau chuốt lại cho chiếc M – 20 và cải thiện thêm độ tin cậy của nó.
Một năm sau đó, Ủy ban quốc gia đã xem xét lai chiếc M – 20 và gọi nó là " chiếc máy tính có tốc độ nhanh nhất thế giới" Sau đó, cả hai chiếc M-20 và BESM-2 được đưa vào sản cuất hàng loạt. Nhu cầu để sử dụng những chiếc máy tính tốc độ cao là rất cần thiết, lúc đầu chiếc M – 20 chỉ được sử dụng cho công việc trong các cơ quan vào những dự án then chốt nhất của Liên Xô. Sự tiếp tục sản xuất chiếc BESM-2 dần giảm bớt do Liên Xô có nhu cầu cao để thiết kế nó trở thành những chiếc máy cho tính toán trong khoa học.
Những đội ngũ khoa học ở cả hai Viện Cơ khí Chính xác và SKB-245 đã chính thức được để nghị tặng thưởng phần thưởng Lê Nin cho công trình máy tính M – 20, nhưng Lebedev trong thời gian vẫn còn phải trải qua một vài số mệnh như ông đã từng gặp ở dự án MESM: Sự bổ nhiệm bị bãi bỏ, điều này cho đến giờ vẫn chưa rõ nguyên nhân. Tôi chỉ biết rằng, một ủy viên của Ủy ban phần thưởng quốc gia, nguyên là giám đốc Viện Cơ khí Chính xác – Bruevich, đã đưa ra quan điểm cá nhân của ông ta về mức độ kỹ thuật của chiếc M – 20, tuyên bố rằng vào thời điểm đó chiếc máy tính nghiên cứu quân nhu thuộc hải quân của Mỹ (NORC) cũng đã thực hiện được 20.000 phép tính/giây. Điều này là không đúng sự thật. Bruevich đã quên không đề cập rằng chiếc NORC được sử dụng hơn 8000 chiếc đèn hình chân không, ngược lại chiếc M – 20 chỉ cần đến có 1600 chiếc. Mặc dù ông ta đã phê chuẩn cho sản xuất hàng loạt chiếc M – 20, nhưng những bình luận của ông ta cũng đã tác động đến quyết định của Ủy ban để không trao phần thưởng Lênin cho nhóm của Lebedev.
Bất chấp những kình địch của ông ta, Lebedev vẫn đạt được những may mắn bởi vì ông thực sự yêu mên công việc của mình. Trong thời gian tôi chuẩn bị bản thảo này, tôi có đến thăm một trong số những người thiết kế M – 20 hiện vẫn còn sống, Golovistikov – người đã nói một cách rất ấm áp về Lebedev, về những khả năng của ông cho đến sự truyền cảm hứng của ông đến các đồng nghiệp cho sáng tạo và về sự rất quyến rũ riêng của ông. Golovistikov đã nhớ lại, trong thời kỳ những chiếc BESM và M-20 được phát triển, đặc biệt về cuộc sống của Sergei Alexeevich trong thời gian đó, trong một căn phòng tù túng dưới nền nhà, nhưng ông vẫn vui vẻ và lấy công việc để quên đi tất cả những điều thiếu tiện nghi sinh hoạt…
http://sovietcomputing.com
|