[htienkenzo]

Dmitry Medvedev: “Chúng ta không phải ngại ngùng kể sự thật về chiến tranh, sự thật mà vì nó chúng ta đã chịu quá nhiều đau khổ”

Nguồn: Báo Izvestia
(Tiếp theo phần trước)

Vitaly Abramov (V.A.): Cấu trúc châu Âu và Xuyên Đại Tây Dương cuối cùng được hình thành vào năm 1975, 30 năm sau chiến tranh. Song sau đó không lâu, vào năm 1989, Công ước Helsinki bắt đầu bị vi phạm. Từ đó bản đồ châu Âu thường xuyên thay đổi. Nhiều người cho quá trình này là thất bại của Liên Xô, biểu hiện sức yếu của nước Nga mới. Ngài có thể nói gì về chuyện đó?

Dmitry Medvedev (D.M.): Trong bất cứ trường hợp nào, chuyện xảy ra 14-15 năm sau khi ký Công ước Helsinki đã giúp liên kết châu Âu. Đó là một.
Điều thứ hai là việc chấm dứt “chiến tranh lạnh”. Mà trong chiến tranh lạnh, về thực chất, tất cả đều thua. Việc nó chấm dứt thực chất là thắng lợi của tất cả, bởi không còn sự đối đầu như trước, không còn đe dọa chiến tranh trực tiếp, không còn căng thẳng trong bầu không khí châu Âu. Các dân tộc tự do giao tiếp, đến chơi nhà nhau. Về tổng thể chúng ta đang sống trong một châu Âu khác, và trong thực tế đúng là như thế. Song, tất nhiên, các sự kiện thời gian đó quá bi đát đối với nhiều nước châu Âu và nước Nga trong số đó. Là một phần của quốc gia Xô Viết rộng lớn, tất cả chúng ta trải qua thời kỳ tan rã đất nước khổng lồ đầy kịch tính và sự hình thành các quốc gia mới, trong đó có nước Nga hiện đại. Đây là một quá trình rất phức tạp.
Tất nhiên, mỗi người có cách đánh giá riêng chuyện đó: người thì cho chuyện đó mang tính nhục mạ với đa số nhân dân, người thì thấy trong đó điều tích cực. Tôi nghĩ chỉ lịch sử có thể có đánh giá cuối cùng thời kỳ đó. Chỉ có điều nếu người ta luôn tự suy diễn, thì chúng tôi trực tiếp tham gia các sự kiện ở các mức độ khác nhau. Dù chúng ta có thái độ thế nào với chuyện xảy ra, đó là những sự kiện vô cùng bi đát.

V.A.: Kể từ khi “bức màn sắt” không còn nữa, ở Nga thường có thể nghe thấy câu hỏi cay đắng: tại sao người chiến thắng sống tồi hơn những người thua trận? Trong suốt hai mươi năm qua không một nhà chính trị nào trả lời được nó.

D.M.: Tôi không thể chịu trách nhiệm về tất cả những gì xảy ra ở nhà nước ta từ thời điểm chấm dứt chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, bởỉ về mặt pháp lý và tinh thần tôi chỉ chịu trách nhiệm về giai đoạn mà tôi được trao vinh dự và trách nhiệm lãnh đạo quốc gia của chúng ta. Song, tất nhiên, như một người từng sống ở Liên Xô và hiện sống ở nước Nga, tôi có quan điểm của mình về vấn đề này. Quan điểm đó như sau:
Liên Xô đã đạt được mục đích quan trọng nhất trong thời kỳ chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại là chiến thắng một kẻ thù rất mạnh, tiêu diệt nó và xây dựng điều kiện cho châu Âu tự do phát triển. Liên Xô đã đạt được mục đích đó bằng cái giá của những hy sinh khủng khiếp.
Tiếp theo Liên Xô đi bằng con đường của mình. Sống trong nó là một xã hội rất khắc nghiệt, về thực chất, độc tài, không cho phép nhiều quá trình kinh tế phát triển, chà đạp nhân quyền. Điều đó dẫn tới nhiều bất công và tất cả những gì liên quan tới độc tài.
Vì vậy, thời kỳ đó, tôi xin nhấn mạnh đây là đánh giá của tôi, thật đáng tiếc, không được tận dụng triệt để (bất chấp việc chúng ta đã khôi phục lại được nền kinh tế, chúng ta đã tạo ra được lượng trữ đáng kể để phát triển công nghiệp). Có thể phát triển quốc gia và nền kinh tế của nó theo cách khác, như cách chúng tôi làm đã hai mươi năm qua. Thời kỳ sau chiến tranh là thời kỳ của những thành tựu vĩ đại, song cũng là thời kỳ của những thử thách lớn lao, những vấn đề phức tạp. Tôi không cho rằng cấu trúc kinh tế tồn tại thời kỳ sau chiến tranh, cũng như chế độ chính trị lúc đó là thích hợp để phát triển bình thường. Chính do nguyên nhân này mà nảy sinh sự khác biệt về mức sống, về thái độ khác nhau của nhân dân đối với chế độ. Một thời kỳ đầy tủi nhục. Những cảm xúc như thế tất cả chúng ta đều cảm thấy, đặc biệt, khi lần đầu tiên ra nước ngoài. Song chúng ta đều hiểu sự phồn vinh châu Âu được tạo ra bằng cái giá như thế nào, sự thừa thãi vật chất, những quầy hàng lộng lẫy, những người dân sung túc, những nụ cười trên các khuôn mặt. Và chúng ta đã không tìm ra được câu trả lời thích đáng nhất cho câu hỏi: tại sao mọi sự ở nước ta không như thế.
Tuy nhiên cũng không nên bôi đen thời kỳ này: ông cha chúng ta từng sống và làm việc lúc đó , và cả chúng ta nữa. Từng có nhiều trang sử tươi sáng trong đó. Song, quả thực, đất nước thời kỳ đó đã không thể giải quyết được hàng loạt nhiệm vụ. Và cũng xin nói luôn, đây là nguyên nhân chính dẫn tới việc Liên Xô chấm dứt sự tồn tại.
Nếu Liên Xô tỏ ra có tính cạnh tranh hơn, nếu nó tạo ra được những điều kiện để phát triển nhân cách, cũng như kinh tế theo những nguyên tắc hiện đại, thì Liên Xô có thể có số phận khác, có thể hấp dẫn hơn với chúng ta. Và lúc đó đã không xảy ra những sự kiện đầy kịch tính cuối những năm tám mươi, đầu chín mươi.

V.A.: Người dân đến tận giờ vẫn chưa hoàn toàn có khả năng tiếp cận một khối lượng khổng lồ các tài liệu chiến tranh. Đã đến lúc vi tính hóa chúng hay chưa? Khả năng nhận hay chỉ là cho biết yêu cầu qua internet (như cách người ta làm trên website về dịch vụ và đơn đặt hàng của nhà nước) có thể cho phép nhiều người biết được về số phận người thân, giúp họ viết sử gia đình mình.

D.M.: Thời điểm đó đã đến và chúng ta đã đang làm như thế ở khắp nơi. Tôi bản thân là người hâm mộ công nghệ số. Chúng rất tiện để lưu trữ lượng thông tin lớn. Trước đây, nếu để nhận được tài liệu nào đó, phải cầm một quyển sách to, đào bới, ghi chép. Việc này có nhiều ưu điểm, bởi một cách vô tình hay hữu ý con người làm quen với một loạt các tài liệu hay được trình bày trong sách hay tập tài liệu nào đó ở đấy.
Bây giờ việc đó trở nên đơn giản hơn: chỉ cần cất tập tài liệu trong một địa chỉ mạng nào đó, cũng như chỉ cần đánh trên phím chữ thông tin cần tìm – và ngay lập tức anh nhận được thông tin. Thật tiện lợi! Và chúng ta phải làm như thế, làm việc đó một cách công khai, xóa con dấu tuyệt mật khỏi các tài liệu thời kỳ đó. Sáu mươi năm trôi qua là đủ rồi, và nhân dân phải biết sự thật về chiến tranh, cũng như các sự kiện thời kỳ khác.
Chúng ta có thể nhớ lại thời kỳ trước chiến tranh, cũng như các sự kiện lúc bắt đầu chiến tranh. Chúng ta sẽ nói về chuyện gì xảy ra ở Katyn. Đây là một trang sử đen tối. Hơn nữa lại một trang đen tối song sự thật về nó không được nói. Đến tận nay, như tôi thấy, người ta một cách nghiêm túc nhất tiếp tục tranh luận về việc ai là người thông qua quyết định tử hình các quân nhân Balan. Mặc dù các tài liệu về chuyện đó đã được công khai hóa, song tôi một lần nữa đã ra chỉ thị đưa chúng lên mạng. Song người ta vẫn tranh luận. Tại sao? Bởi đề tài này từng bị giấu – là lý do thứ nhất, và thứ hai là nó được công khai hóa theo cách hoàn toàn tráo trở. Và đây chính là trường hợp giả mạo lịch sử! Bởi giả mạo lịch sử không chỉ là những người ngoài cuộc, không chỉ những người sống ở các nước khác. Bản thân chúng ta cũng ngụy tạo lịch sử. Và sự thật suy cho cùng phải được chỉ cho biết không chỉ công dân của chúng ta, mà cả người nước ngoài quan tâm.
Đây chỉ là một trang lịch sử, song có lẽ là trang rất quan trọng. Vì thể càng có nhiều tài liệu lưu trữ được công bố công khai trên mạng bao nhiêu, càng tốt bấy nhiêu. Suy cho cùng, tôi cho rằng chúng ta cần tạo ra một hệ thống lưu trữ tài liệu chiến tranh cho phép bất cứ công dân Nga nào và bất kỳ người nước ngoài quan tâm nào tự do lấy được mọi giấy tờ đã được xóa triện tuyệt mật, và bây giờ đã đến lúc hành động như thế với tất cả các tài liệu.

V.A.: Dmitry Anatolievich, liên minh chống Hitler đã liên hợp được các nước tưởng như không thể liên hợp về cấu trúc. Sự liên kết theo khối đã giúp chiến thắng một kẻ thù hùng mạnh và có tổ chức tốt. Chính sách các khối được áp dụng sau đó. Nước Nga hiện nay chỉ vào khối Collective Security Treaty Organisation có lực lượng vũ trang không thể so sánh được với NATO. Liệu nước Nga có thể vào một liên minh quân sự nào khác?

D.M.: Theo quan điểm của tôi, việc “chiến tranh lạnh” chấm dứt và hết thời của tư duy liên minh đã giúp thống nhất châu Âu, nhận được một châu Âu, nơi có thể sống tiện nghi và thú vị đến đó. Ý tôi muốn nói cả Tây Âu, cả Đông Âu, cả Liên bang Nga. Hệ thống liên minh khối không dẫn tới điều gì tốt đẹp. Mặc dù có quan điểm cho rằng nếu có các khối, sẽ có cân bằng. Ví dụ, từng có khối Warsaw Pact và NATO, và tất cả trong trạng thái cân bằng. Song một khối biến mất, bắt đầu chiến tranh, bắt đầu vẽ lại bản đồ. Đó là lập trường phiến diện, mặc dù, sự có mặt của các đối trọng trên thế giới hiển nhiên là cần thiết. Vấn đề ở chỗ những đối trọng này là gì, chúng phải thế nào, chúng nhất thiết phải có nền tảng vũ khí hay không, chúng có phải chỉ nhằm hạn chế chiến lược . Quan điểm của tôi là không.
Chính vì thế chúng ta mới nói về thế giới đa cực, bởi trong trường hợp ngược lại sẽ phải kết luận rằng chỉ một hệ thống an ninh khối có khả năng bảo đảm hòa bình và phồn vinh trên hành tinh chúng ta. Song không phải như thế. Các sự kiện những năm 90 - ở châu Âu, ở Cận Đông, ở Caucasus, ở các nơi khác chỉ ra rằng: không một khối nào bằng cách như vậy có thể giải quyết được các nhiệm vụ của mình và an ninh, đáng tiếc, nó không thể đảm bảo được ở mức cần thiết. Chính vì thế mới cần xây dựng những cơ chế có thể làm việc trong chế độ ngoài khối.
Song chúng ta có bổn phận đối tác: có Collective Security Treaty Organisation – tổ chức “Hiệp ước an ninh tập thể, mà thành phần của nó là các quốc gia gần gũi với chúng ta. Đây không phải là khối quân sự theo nghĩa truyền thống của từ này, song đây là tổ chức có nhiệm vụ bảo đảm an ninh các quốc gia liên hợp lại. Tôi xin nhắc là theo Cương lĩnh của Hiệp ước này và tổ chức tương ứng, việc tấn công một nước được coi là tấn công tất cả, giống NATO. Song điều đó không có nghĩa là chúng ta phải trở lại tư duy khối và cố biến CSTO thành Warsaw Pact mới, bơm vào nó vũ khí, lực lượng và mãi mãi chạy đua với NATO. Chúng ta biết sự cạnh tranh này đã tác động thế nào tới Liên Xô, cuộc chạy đua vũ trang đã khiến nước ta kiệt quệ như thế nào và điều đó đã dẫn tới kết quả gì: nền kinh tế không hiệu quả, chạy đua vũ trang bất tận, nhà nước tan rã.
Tất nhiên, chúng ta phải giữ được các khả năng chiến lược của mình. Thế giới phức tạp, một loạt các nước muốn có vũ khí hạt nhân, ai đó thử vũ khí mới. Vì thế chúng ta không thể lãng quên an ninh. Vũ khí hạt nhân chiến lược của chúng ta là công cụ quá đỗi hiệu quả để bảo vệ các quyền lợi quốc gia. Chúng ta không cần phóng đại giá trị của nó, song cũng không được coi thường các khả năng và ảnh hưởng của nó tới cục diện các lực lượng. Chúng ta phải hoàn thiện hệ thống phòng thủ của mình và đồng thời thỏa thuận với các đối tác chính của chúng ta, điều chúng ta làm suốt thời gian qua, kể cả khi ký với người Mỹ Hiệp ước hạn chế vũ khí tấn công chiến lược. Bằng cách đó chúng ta đạt được thỏa hiệp, điều cho phép chúng ta bảo vệ quyền lợi của chúng ta, cho người Mỹ bảo vệ quyền lợi của họ và đồng thời không phá vỡ tình huống xung quanh. Tôi cho rằng con đường này là đúng nhất.

(Còn tiếp)