Biến cố chiếc Tupôlép 154 của Tổng thống (nay đã là Cố Tổng thống) Ba Lan rơi cũng gần với thời gian toàn thế giới chuẩn bị kỷ niệm 65 Chiến thắng Vĩ đại chống chủ nghĩa phát xít – nó đã làm cho rất nhiều người lại quan tâm đến sự kiện Katyn; như đã rất lâu nay nó được quan tâm. Cũng chính vì thế mà có rất nhiều người đọc topic này của NNN chúng ta và nhân tiện “chiếu cố” đến bài tổng hợp của tôi. Tôi nhận được đâu như khoảng gần 30 chục cái email trao đổi về vấn đề này. Đáng chú ý nhất là những trao đổi của Anh
Nguyễn Cường (nhân tiện xin phép anh công bố một số nội dung chúng ta đã trao đổi với nhau để các thành viên NNN cùng tham khảo) – một người Việt định cư tại Praha. Anh Cường cho biết
hôm 16 tháng Tư 2010 đài truyền hình CH Séc có phát bài phỏng vấn tổng thống Đ. Medvedev về sự kiện Katyn. Ông Medvedev không chỉ dừng ở mức như ông Putin trước đây – xin lỗi nhân dân Ba Lan mà xác nhận Xtalin và nhóm lãnh đạo của ông ta trong thời kỳ đó phải chịu trách nhiệm về vụ thảm sát Katyn và đi xa hơn, ông Medvedev gọi Stalin là “kẻ giết người” và “kẻ gây tội ác với chính nhân dân của mình”.
Bạn
Tùng Nguyễn (tungnguyen24…@gmail.com) phê bình
phuongnn rằng anh ta viết bài tổng hợp quá dài. Đây là một phê bình đánh đúng yếu điểm của tôi – khả năng viết ngắn và cô đọng.
Quay lại với bài tổng hợp đó, xin giải thích rằng tôi đã cố gắng để nhắc lại đôi chút về sự hình thành Nhà nước Ba Lan sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất cho đến khi nó bị tiêu diệt (tạm thời chưa tính đến Chính phủ Ba Lan lưu vong ở Luân đôn trong chiến tranh thế giới lần thứ hai) vào tháng 9 năm 1939, cũng như một số các nhân vật trên chính trường Ba Lan và các nước liên quan trong thời kỳ đó. Chính vì thế mà có ý kiến cho rằng tôi đã quá lan man, nhất là về thời kỳ những năm 20 – 30 của thế kỷ XX. Tuy nhiên tôi đã không thể cắt đi bất cứ cái gì vì sợ để lại một lỗ thủng nào đó trong suốt quá trình trình bày các sự kiện lịch sử (tâm lý e ngại “
nửa bánh mì vẫn còn là bánh mì, nhưng nửa sự thật không còn là sự thật”). Thôi thì trót viết dài rồi, các bác thông cảm.
Còn dưới đây là bài đăng trên Tiếng nói nước Nga:
Cố tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski: Vết thương Katyn nhất định phải liền miệng
Lễ tiễn biệt tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski và phu nhân Maria diễn ra tại dinh tổng thống ở Warsaw. Rất có thể, dinh thự tổng thống sẽ không đóng cửa cả đêm nay, từng đoàn người không ngớt vào viếng vị lãnh tụ và nhìn mặt ông lần cuối. Cho đến nay, ngày mai táng vẫn chưa được xác định, nhưng có lẽ sẽ được tổ chức vào chủ nhật, 18.4.
Hiện tại, đã nhận dạng 45 trong số 96 hành khách bị thiệt mạng trong vụ tai nạn bi thảm gần Smolensk. Chiếc máy bay mà tổng thống Kaczynski bay cùng vợ và đại diện giới thượng lưu chính trị, quân sự và nhà thờ Ba Lan để dự hoạt động tưởng niệm ở Katyn, đã bị tai nạn khi đáp xuống gần Smolensk. Không một ai trong số hành khách thoát chết.
Nhân dân Nga chân thành chia sẻ sự đau thương mất mát này với nhân dân Ba Lan. Ngay sau khi tai nạn xảy ra, trước toà nhà Đại sứ quán Ba Lan tại Matxcơva đã tràn ngập hoa tươi. Tổng thống Nga Dmitri Medvedev tuyên bố 12.4 là ngày quốc tang. Bộ ngoại giao Nga đơn giản hóa các thủ tục viza để thân nhân những người bị nạn đến Nga được dễ dàng. Chính quyền Matxcơva lo tất cả mọi chi phí về khách sạn, phiên dịch, đưa đón và hỗ trợ tâm lý cho những người này.
Nhân dân và ban lãnh đạo Ba Lan đánh giá cao sự tham gia của Nga trong công tác tìm kiếm cứu hộ tại hiện trường tai nạn và các hoạt động tiếp sau đó. Trong bối cảnh đau thương chung, thậm chí sự kiện Katyn bi thảm và quan hệ Nga Ba Lan một thời gian dài ảm đạm cũng trở nên mờ nhạt hơn. Các nhà phân tích chính trị ghi nhận rằng, sự chia buồn chân thành từ phía Nga đã xóa mọi hoài nghi từng tồn tại giữa hai nước trong những năm gần đây.
Cần phải ghi nhận rằng, trước khi xảy ra vụ tai nạn bi thảm không lâu, Nga và Ba Lan đã quyết định để cho các sử gia đánh giá chuyện quá khứ, còn mình thì xây dựng quan hệ hữu nghị vững chắc với nhau. Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính trị so sánh Boris Shmelov đánh giá rằng:
“Theo tôi, ngày 7.4, khi thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đến thăm Katyn, thủ tướng Vladimir Putin đã tuyên bố một điều cần thiết. Ông thừa nhận là đã xảy ra một tội ác tại Katyn, mà trách nhiệm thuộc về chế độ Stalin, chứ không phải nước Nga hiện nay. Tôi nghĩ rằng phải đặt dấu chấm hết tại đây. Không thể sống mãi với quá khứ. Tuyên bố của Lech Valensa và một loạt chính trị gia Ba Lan về việc tai họa bi thảm xảy ra với máy bay tổng thống Ba Lan đã khiến cho nhân dân hai nước xích lại gần nhau, và hy vọng rằng về sau này tình cảm đó vẫn còn nguyên như vậy”.
Một thời gian dài ông Lech Kaczynski có quan điểm khá cứng rắn đối với vấn đề Katyn. Điều đó hiển nhiên được thể hiện cả trong quan hệ Nga Ba Lan. Tuy nhiên, không lâu trước tai nạn, ông đã thay đổi cách nhìn nhận của mình. Điều đó thể hiện rõ trong lời phát biểu mà ông dự định sẽ đọc tại các hoạt động trọng thể khi đến thăm Katyn. Đây là một đoạn trích trong bài phát biểu đó: “Katyn là vết thương đau đớn trong lịch sử Ba Lan, nhiều thập kỉ qua đã đầu độc quan hệ giữa nhân dân Ba Lan và nhân dân Nga. Nhưng bây giờ chúng ta sẽ làm cho vết thương đó hoàn toàn liền miệng và lên da. Chúng ta đang đi trên con đường đúng đắn. Những người Ba Lan chúng tôi đánh giá cao tất cả những gì mà người Nga đã làm trong những năm gần đây. Và chúng ta cần phải tiếp tục đi trên con đường đã làm cho nhân dân hai nước chúng ta xích lại gần nhau, không dừng bước và không quay trở lại.”
Giờ đây, chỉ mong sao các chính khách mới sẽ lên nắm các chức vụ thay những người đã khuất sẽ tiếp nhận bài phát biểu chưa được đọc này như một bản di chúc đặc biệt. Ngày hôm nay, nhân dân hai nước Ba Lan và Nga đang được nối kết bằng nỗi đau chung, hy vọng rằng trong tương lai họ vẫn sẽ sát cánh bên nhau như vậy.
13.04.2010
Đọc trên rất nhiều trang diễn đàn tiếng Việt về sự kiện Katyn, tôi luôn luôn cảm thấy có một dụng ý không tốt với chế độ Xô-viết, coi như đó là một tội ác của chế độ Xô-viết. Putin trước đây và bây giờ là Medvedev thì chỉ mặt đặt tên thủ phạm là “Chế độ Xtalin”. Tôi thích quan điểm đó của họ - không đồng hóa Chế độ Xô-viết và Chế độ Xtalin (Tất nhiên, cũng có thể giải thích rằng họ là con đẻ của Chế độ Xô-viết thì chẳng dại gì phủ nhận sạch trơn nó).
Cả nhân dân Nga và Ba Lan đang rất cố gắng làm liền miệng “vết thương Katyn”. Vậy thì vì lý do gì, những người Việt Nam chúng ta lại cố nhìn nhận nó dưới quan điểm “không thể làm cho những vết thương lành được”?
Cũng mong rằng tất cả những bàn luận của chúng ta ở đây, sẽ dần dần góp phần nhỏ bé làm lành miệng vết thương.