[nqbinhdi]

Bạn tôi hơn tôi một tuổi song học dưới tôi một lớp. Chúng tôi thân nhau vì cùng là thanh niên cờ đỏ của trường tham gia sinh hoạt với lực lượng thanh niên cờ đỏ khu phố Ngô Quyền Hải Phòng trong cả năm 1971, khi đó tôi mới 16, cậu ấy 17.

Những ngày ấy dọc đường Trần Phú và Quang Trung, trên các bãi rộng nằm kẹp giữa hai đường phố đó chỗ gần Cảng là cơ man các thùng hàng chuyển từ Cảng lên, tuyệt đại bộ phận đều có hàng chữ không bao giờ quên Сделано в СССР. Đề phòng có phá hoại, nhiệm vụ tuần tra canh giữ các khu bãi hàng ấy được giao cho Thanh niên cờ đỏ của Khu phố Ngô Quyền (bây giờ gọi là Quận). Mỗi tuần thanh niên cờ đỏ của trường cấp 3 Thái Phiên chúng tôi có nhiệm vụ phối hợp với thanh niên cờ đỏ của Khu phố từ Công ty ăn uống phục vụ đi tuần quanh khu chứa hàng ấy 1 đêm, những ngày khác thì thanh niên cờ đỏ từ các xí nghiệp khác hay của các tiểu khu trong Khu phố đảm nhiệm. Chúng tôi thường mang băng đỏ và trang bị các đoản côn, cả đội từng đôi đạp xe lai nhau đi tuần vòng quanh các bãi ấy suốt đêm. Cũng từ những đêm tuần tra ấy, bạn tôi kể rằng đã yêu một bạn gái đang học lớp chuyên Văn, cùng là thanh niên cờ đỏ. Họ yêu nhau thế nào tôi cũng không rõ bởi có thấy hai đứa đi riêng với nhau bao giờ đâu, vả lại lúc ấy tôi cũng đang yêu nên có vẻ như chỉ còn để tâm tới chuyện của mình.

Tháng 3-1972, khi này tôi đã lên lớp 10 và bạn tôi vẫn còn đang học lớp 9, vừa qua Tết được chừng vài tuần thì bạn tôi lên đường nhập ngũ. Cả trường tổ chức văn nghệ ở Hội trường Lương Khánh Thiện chỗ gần Cảng để tiễn các bạn ấy lên đường đi chiến đấu. Lớp chúng tôi, như mọi lần, bao giờ cũng hát Thời thanh niên sôi nổi và Bác kính yêu đang cùng chúng cháu hành quân. Phải nói là chia tay bịn rịn lắm với những dòng lưu bút, những khăn tay của các bạn gái... Tranh thủ lúc chưa tới tiết mục của lớp, tôi chạy bổ ra phố mua quà tặng bạn. Chẳng nhiều nhặn gì, chỉ một cuốn sổ tay nhỏ và chừng một chục cái phong bì và tem thư. Mua xong tôi tạt vào nhà một cô bạn trước học cùng một lớp ở trường Phổ thông công nghiệp để xin cơm dán tem và mượn bút ghi địa chỉ cũng như lời đề tặng. Buổi tối hôm ấy đang có mấy bạn nữa đang học nhóm ở đó, trong đó có cả người tôi đang yêu vụng - vợ tôi bây giờ. Trên một số phong bì, tôi ghi địa chỉ người nhận là mình với dòng chữ in đậm Thư ra Bắc ngay phía dưới dòng địa chỉ. Đấy là theo kinh nghiệm của các anh lính trong đơn vị của cha tôi đi B về. Ngày ấy thì chỉ từ Nghi Lộc trở ra mới có Bưu cục hoạt động, mới có thùng thư. Lính ta đi B thường gửi thư về bằng cách viết thư rồi vứt ngay thư trong phong bì có dán tem với hàng chữ Thư ra Bắc ấy xuống đường trên đường hành quân vào phía trong. Những người lính trên đường ra Bắc sẽ nhặt lấy đem ra tới Nghi Lộc thì bỏ thư vào thùng thư của Bưu điện.

Sau ngày 16-4 thì chúng tôi sơ tán xuống Tiên Lãng để học nốt, thi tốt nghiệp rồi thi ĐH. Cuối tháng Bảy thì tôi nhận được giấy báo gọi đi học nước ngoài - đỗ đầu trong số vẻn vẹn có 8 người của thành phố được tập trung đi học thẳng không phải qua dự bị ngoại ngữ ở Thanh Xuân (đấy là năm cuối cùng còn có chế độ đi thẳng, từ năm sau thì tất cả đều phải học dự bị tiếng ở Thanh Xuân trước khi đi). Trở về thành phố làm các thủ tục tôi thấy trong số thư từ của gia đình do bưu tá nhét vào qua khe cửa có một thư từ bạn tôi, phong bì do chính tay mình viết. Phong bì đầy bùn đất nhưng đã vẫn tới đích. Bạn tôi viết bức thư ấy từ Sê-pôn của Lào khi dừng chân trên đường hành quân, sẽ vào Đồng bằng Sông Cửu Long - cậu ấy viết như vậy. Thư viết vội, kín hai mặt giấy pô-luya. Kể về những cuộc hành quân dài đằng đẵng từ đất Nghệ An, cuối thư mới có một dòng ngắn ngủi nhờ tôi để ý giùm cô ấy.

Tôi chỉ nhận được duy nhất lá thư ấy từ bạn tôi, bây giờ bức thư ấy tôi vẫn còn giữ, chỉ có cái phong bì thì đã thất lạc sau bao lần chuyển nhà.

Tháng Chín năm ấy, từ nơi tập trung đi nước ngoài trên Đại Từ, 23 đứa chúng tôi đã viết đơn tình nguyện quay trở lại đi bộ đội, 14 người về ĐHKTQS để đào tạo sĩ quan kỹ thuật, 9 người còn lại về ĐHQY để trở thành bác sĩ. Bẵng đi rất lâu không có tin tức gì về bạn tôi. Hè năm 1975 được về nghỉ phép, tôi tìm đến nhà cậu ấy định hỏi gia đình tin tức, nhưng hỡi ôi, tới nơi đã thấy người ta dựng rạp ra vỉa hè và đang làm lễ truy điệu cậu ấy.

Tôi đã ngần ngại rất lâu, cuối cùng không dám vào. Một phần tôi sợ bóng quân phục của mình chỉ làm gia đình thêm đau đớn, nhưng chủ yếu là do tôi có cảm giác rất khó tả, đau đớn và mặc cảm. Có cảm giác có lỗi, cứ y như mình đào ngũ vậy.

Cô bạn gái của cậu ấy - bây giờ hiện đang là phó Tổng giám đốc một công ty lớn trong TP HCM - năm 1974 cũng sang Liên xô học ĐH tại Kiev, sau vợ tôi 1 năm. Sau này nghe vợ tôi kể, suốt những năm ở LX cô ấy không yêu ai cả, một dạo thấy khóc nhiều lắm, lập cả bát hương nữa mà không có ảnh. Họ đã kịp tặng ảnh cho nhau đâu.

Chiến tranh. Miền Bắc đã gửi đến những gã thiếu niên cuối cùng ra trận cho ngày toàn thắng. Bao nhiêu bạn tôi ngày hôm qua còn đánh bi trên hè phố, mấy tuần sau còn đang tập bắn bài 1 đã vượt sông Bến Hải vào chiến trường, môi phụ nữ đắng ngọt thế nào nào ai đã kịp biết. Chúng ta nợ những người lính ấy nhiều lắm.

Sau này tôi cũng không tìm được gia đình bạn tôi nữa, cả nhà đã chuyển đi đâu đó. Di hài bạn đã tìm được chưa tôi cũng không hay. Bạn thân mến của tôi ơi, linh hồn bạn giờ ở nơi nao?