Mấy năm trước nghe những người ở chợ Vòm nói ở Ufa làm ăn khá yên ổn vì chính quyền sở tại họ không bài trừ người nước ngoài như ở Moskva. Nghe xong cũng thấy mừng thầm cho các cô các chú người Việt đang làm ăn buôn bán ở đó.
Tuy nhiên gần đây tôi có dịp đi quan sát cộng đồng người Việt ở khắp châu Âu có cảm nhận chung là các khu thương mại kiểu chợ trời làm ăn chộp giật sẽ khó tồn tại lâu ở nước Nga. Tôi cũng đã có nhiều lần nhắc đến điều này ở các bài viết trước đây.
Trước tiên là vì nước Nga là một phần của châu Âu, người Nga ngoài bản sắc văn hóa riêng thì lề lối tổ chức xã hội, tư duy và cách sống có nhiều điểm tương đồng với các quốc gia Đông Âu và Tây Âu khác. Vậy thì những diễn biến của cộng đồng người Việt ở các quốc gia châu Âu đã phát triễn như Pháp, Đức, Anh, Hà Lan, Bỉ hoặc ở các nơi đang phát triễn và hòa nhập vào cộng đồng chung châu Âu rất nhanh như CH Séc, Ba Lan cũng sẽ dễ lập lại ở nước Nga.
Gần đây chính quyền các nước Đông Âu cũ như ở Ba Lan, Séc, Đông Đức cũ có nhiều động thái nhằm hạn chế việc buôn bán sỉ và lẻ kiểu chợ trời ở các quốc gia này. Mặc dù các hình thức buôn bán này vẫn còn tồn tại ở các quốc gia này nhưng sớm hay muộn cũng sẽ tự giải tán vì chính quyền sở tại không ủng hộ, cùng với sự thay đổi về thói quen tiêu dùng của người dân ở các quốc gia này. Đây chắc chắn cũng sẽ là tương lai của các khu chợ như vậy ở Nga.
Trước thực tế như vậy người Việt chúng ta cần phải làm gì để đảm bảo tương lai kinh doanh lâu dài ở Nga? Tôi không dám trả lời câu hỏi này chỉ xin nêu một vài gợi ý nhỏ.
Trước hết là qua quan sát cộng đồng người Việt cùng với các cộng đồng khác như Philippins, Thái Lan, Trung Quốc ở các quốc gia phát triễn như Hà Lan, Pháp, Ý, Bỉ. Tôi có nhận xét chung là họ đã luồn vào được mọi ngõ ngách kinh doanh mà người bản địa ko để ý đến. Tuy nhiên Họ làm điều này thành công là do biết dựa vào hiểu biết về luật pháp nước sở tại cùng với khả năng hòa nhập vào môi trường nước sở tại bằng cách học ngôn ngữ bản địa. Điều này tưởng chừng dễ nhưng cộng đồng VN ở Nga chúng ta vẫn chưa để ý đến.
Tôi có dịp đi thăm khu chợ người việt ở Paris và nhận thấy rằng về mặt hình thức kinh doanh có nhiều điểm tương đồng như các dãy dịch vụ xếp san sát nhau, những cửa hàng ẩm thực, cửa hàng thực phẩm chen chúc. Tuy nhiên bước vào chỗ nào cũng thấy sự qui củ hoành tráng và hiện đại. Tất nhiên nếu đem so với các cộng đồng khác thì người VN tại đây chưa thể so sánh nhưng riêng so với tình trạng tạm bợ mà tôi nhìn thấy ở chợ vòm hay chợ Togi, salut 2,3,5 trước đây thì khác hẳn.
Ngoài các hình thức kinh doanh phục vụ cộng đồng Việt thì các hình thức kinh doanh phục vụ chính cộng đồng bản địa thường mang lại nhiều quả ngọt hơn. Rất nhiều cửa hàng nails, thực phẩm, nhà hàng, quán bar do người Việt làm chủ. Thế hệ người Việt thứ hai thì gần như hòa nhập 100% vào nước sở tại và họ đi làm những công việc văn phòng, mở công ty riêng, phòng khám, phòng tư vấn luật riêng, hoạt động không khác gì người bản địa.
Tôi mong rằng sau các cuộc bể dâu ở nước Nga, cộng đồng người Việt vẫn tỉnh táo để hòa nhập tốt với sự thay đổi tất yếu của nước Nga ngày nay.
|