Xin có một bài viết nhỏ về bà, đành đến dự ọp ẹp muộn tí vậy:
Xin vĩnh biệt một tâm hồn Nga dịu dàng
Thông tin về bệnh tình của nữ ca sĩ Valentina Tolkunova tôi được biết đến đã khá lâu, qua theo dõi trên báo chí. Cách đây 3 tuần, bà trở bệnh và dù được các chuyên gia giỏi nhất của bệnh viện Botkinskaya ở thủ đô Moskva chăm sóc, bà đã không thể vượt qua được số mệnh. Dường như bà đã tiên liệu được sự ra đi của mình khi vào đêm thứ bảy vừa rồi, Tolkunova đã nhờ các bác sĩ và người thân mời cha cố vào làm lễ rửa tội cho bà ngay trên giường bệnh.
Và sáng nay, 22/3, nữ nghệ sĩ nhân dân Nga Valentina Tolkunova đã trút hơi thở cuối cùng, thọ 64 tuổi.
Valentina Tolkunova sinh ngày 12/7/1946 tại thành phố Almavir vùng Krasnodar. Một thời gian sau, gia đình Tolkunova chuyển về Moskva sinh sống.
Ngay từ nhỏ, Tolkunova đã bộc lộ thiên hướng nghệ thuật. Năm 1957, khi mới 11 tuổi, Tolkunova tham gia Dàn hợp xướng thiếu nhi ngành đường sắt do nhạc sĩ nổi tiếng I.O.Dunaevski chỉ huy. Tolkunova đã sinh hoạt trong Dàn hợp xướng này 10 năm.
Năm 1967, Tolkunova vào nhập học tại trường cao đẳng âm nhạc mang tên Gnesinyu và tốt nghiệp chuyên ngành chỉ huy dàn đồng ca vào năm 1971. Năm 1976, Tolkunova tốt nghiệp Đại học văn hoá quốc gia Moskva, cũng theo chuyên ngành đã học ở cao đẳng. Từ năm 1966, Valentina Tolkunova là giọng nữ chính của dàn nhạc không lời VIO-66 dưới sự chỉ huy của Iury Saulsky.
Năm 1971, sau khi xuất hiện trong bộ phim "Ngày nối ngày" trên Đài truyền hình, thể hiện các bài hát của nhạc sĩ I.Kataev, V.Tolkunova bắt đầu được đông đảo công chúng biết đến. Nhiều nhạc sĩ nổi tiếng đã tin cậy giao cho giọng ca trong trẻo đầy nữ tính này thể hiện các ca khúc của mình.
Từ năm 1973, Valentina Tolkunova tiếp tục sự nghiệp nghệ thuật của mình tại Moskonsert. Ngoài ca hát, Tokunova còn thử sức trong nhiều lĩnh vực khác. Tháng 2/1986, Tolkunova đóng vai chính trong vở opera "Những người đàn bà Nga" của Kataev, cũng trong năm này bà đóng một vai trong bộ phim viễn tưởng "Tin ở Cầu Vồng".
Năm 1987, V.Tokunova sáng lập và chỉ đạo nghệ thuật Nhà hát nhạc kịch và âm nhạc Moskva.
Valentina Tolkunova đã tham gia nhiều chương trình nhạc kịch nổi tiếng và các chương trình ca nhạc gây tiếng vang như vở opera "Những người đàn bà Nga", "Đợi chờ", các chương trình ca nhạc như "Em không thể làm khác" (1990), "Tình yêu đừng rời bỏ tôi"(1992), "Mùa xuân mới của Tolkunova" (1997)....Tất cả các vở nhạc kịch và Chương trình này đều được tổ chức ở Khán phòng âm nhạc lớn "Nước Nga". Năm 2007, bà đã tham gia Chương trình lớn cuối cùng của đời mình, kỷ niệm 40 năm sự nghiệp ca hát mang tên "Tâm hồn dịu dàng của nước Nga".
Trong sự nghiệp của mình, nữ nghệ sĩ nhân dân Nga V.Tolkunova đã thể hiện khoảng 300 bài hát, trong đó nhiều bài đã trở quen thuộc với nhiều thế hệ công chúng như "Em không thể làm khác", "Ôi, Natasha", "Dạ hội bạn học cũ"...Bà được phong danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân Nga từ năm 1987 và đã 23 lần được trao giải tại Chương trình "Bài hát của năm".
Valentina Tolkunova đã sang Việt Nam biểu diễn năm 1998. Nhiều bài hát của bà được khán giả Việt Nam biết đến và yêu thích.
Với riêng tôi, Valentina Tolkunova có một vị trí vô cùng đặc biệt.
Cách đây gần 25 năm,tháng Tám năm 1985. Chúng tôi mới chân ướt chân ráo sang Moskva để nhập học. Một buổi chiều, các anh năm trên mang xuống một chiếc máy quay đĩa cá nhân để mấy đứa em mới sang nghe cho đỡ nhớ nhà.
Chẳng còn nhớ ai đã đặt chiếc đĩa hát to khụ ấy vào,chỉ nhớ là khi giai điệu da diết ấy vang lên là tất cả ngồi mê mải nghe.Cái vốn tiếng Nga ít ỏi thu lượm được suốt 8 tháng ở trường ngoại ngữ Thanh Xuân bay đi đâu mất sạch.Chẳng hiểu một tí lời nào cả,vậy mà ai nấy đều nghệt mặt ra nghe.Tôi thấy thích thật sự, không biết mấy đứa kia thế nào.Rồi sau đó, lũ "ma mới chúng tôi được các anh ma cũ khai hoá văn minh cấp tậpbằng đủ loại nhạc ầm ĩ, từ nhạc Ý với nhữngToto Cutugno,Richie e Povery,Umberto Tozzi...đến nhạc điện tử Pháp với Space, nhạc disco của Otawan,Stars on 45...Nói chung là đủ thứ nhạc uỳnh uỵch và nghe cũng khoái lỗ nhĩ , nhất là đối với những thằng mới nghe lần đầu như lũ mọt sách chúng tôi.
Ây thế mà chẳng ai quên được bài hát Nga đã nghe hôm nào.
Cuối tháng Tám, sinh viên bắt đầu lục tục đến nhập học. Ký túc xá 16 tầng trở nên đông vui và náo nhiệt hơn .Cùng tầng Sáu với chúng tôi có các bạn gái đến từ vùng Bắc Kavkaz, trông khá mộc mạc,chân quê.Trong số này có một nàng tên là Serbeta Mauseva, rất thích chơi với mấy sinh viên Việt nam (có lẽ trông chúng tôi cũng ngô ngố nhà quê ra tỉnh giống họ).Với thứ tiếng Nga trọ trẹ, tôi và cậu bạn tên Vinh nhờ Serbeta chép lại lời bài hát đã nghe để còn về.... tra từ điển. Và chúng tôi đã hát ú ớ bài hát này-một bài hát tình yêu rất dịu dàng và nữ tính.
Đó là bài hát của A.N.Pakhmutova có tên я не могу иначе(em không thể làm khác),phổ thơ N.Dobroravov,do nữ ca sĩ Valentina Tolkunova trình bày.
Rồi thời sinh viên cũng qua đi.Thằng bạn thân tên Vinh ngày nào đã không thể làm khác,chạy sang Balan và ở lại theo tiếng gọi tình yêu với cô bạn gái Renata.Tôi về nước,cày cuốc cho đến tận ngày nay và đôi lúc,như Ônga Béc gôn viết"nhớ lại một thời quá khứ" ít hào nhưng khá hùng ngày xưa.
Một ngày nọ, cách đây cũng đã dễ 12-13 năm, tôi nhận đươc dt của một cô bạn gái báo một tin sốt dẻo:Valentina Tolkunova sang Hà Nội biểu diễn.Chà,đúng là một sự kiện.Chẳng biết liên hệ rồi chèo kéo thế nào, cô bạn tôi "tóm" được nữ danh ca Nga,rồi mời được bà về nhà ăn cơm trưa. Valentina Tolkunova đến, và chúng tôi cùng ngồi ăn trưa trong căn bếp bé tí xíu của nhà cô bạn, trong khu tập thể khá cũ kỹ trên đường Cát Linh.. Suốt cả buổi trưa,chúng tôi nói về âm nhạc,về nước Nga. Tôi đã kể cho V.Tolkunova chút kỷ niệm nho nhỏ hơn 10 năm trước của mình gắn với giọng hát của bà..Cuối buổi gặp,V.Tolkunova tặng cho chúng tôi CD я не могу иначе (OA!)và ký tên kỷ niệm.Đêm đó,người đàn bà có giọng hát da diết này đã hội ngộ với khán giả Việt nam tại sân khấu của Rạp xiếc thủ đô.
Với tôi,có lẽ я не могу иначе luôn được nhắc đến đầu tiên mỗi khi nhớ lại âm nhạc của một thời chưa hẳn đã xa.
Năm 2008, tôi có dịp quay trở lại Moskva. Những người chủ nhà hiếu khách ở Quỹ Hoà bình Moskva đã hứa là sẽ bố trí cho chúng tôi gặp được V.Tolkunova, bởi vì bà cũng là thành viên tích cực của tổ chức này. Thế nhưng lịch trình kín mít của chuyến đi không cho chúng tôi thực hiện được mong ước đó. Đầu năm nay, hy vọng đó lại loé lên khi tôi may mắn có mặt trong Ban tổ chức chương trình "Bài ca chiến thắng", sẽ tổ chức vào tháng 5 này nhân kỷ niệm 65 năm Ngày chiến thắng phát xít Đức và 35 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Dự định ban đầu của Ban tổ chức là sẽ mời các ca sĩ Nga nổi tiếng sang tham dự chương trình, và một trong những người đầu tiên được nhắc đến là Valentina Tolkunova...
Thế nhưng, thêm một lần nữa, tôi lại lỡ hẹn với nữ danh ca mà mình kính trọng, yêu thích và ngưỡng mộ. Những người Việt Nam yêu mến bà sẽ không bao giờ còn có dịp được ngắm nhìn, được nghe bà nữa-một giọng ca mà những người bạn Nga cũng đánh giá là "không thể Nga hơn".
Vài dòng tâm sự, cũng là một nén hương tưởng nhớ đến bà, Valentina Tolkunova vô cùng yêu mến!