Trích:
Julia viết
Có một vấn đề trong xưng hô về tên người trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thông thường trong tiếng Nga qui tắc xưng hô khá chặt chẽ. Em nghĩ các tiếng châu Âu đều thế hết. Một số báo không để ý đến qui tắc này. Cách đây mấy năm em có đọc mấy số của Vietnam news thì cứ viết loạn hết cả lên. VD như "Phieu says", "Khai said", "Muoi told". Em cảm thấy cứ lao láo kiểu gì ấy. Đấy là cảm giác, có lẽ mình cảm nhận kiểu tiếng Nga.
|
Đó là vì họ viết theo kiểu viết tin tiếng Anh. Bạn Julia cứ đọc các tin về VN và cả các nước khác nữa của Reuters, AP... mà xem. Tên tiếng Việt mình cấu tạo tương tự kiểu tên Tàu (Hồ Cẩm Đào, Tôn Trung Sơn, Nguyễn Văn A, Lê Văn B...), nhưng trong cách xưng hô thì lại không gọi họ "Nguyễn tiên sinh, Lê tiên sinh" mà lại gọi "ông A, ông B" cơ, nên viết tiếng Anh nó mới ra cơ sự ấy.
Còn về quy tắc viết tên trong tiếng Nga, thì tôi có tham khảo được quy định của họ như sau (ở đây tôi chỉ nói về tin báo chí): đầu tin, viết cả tên và họ, như kiểu "Глава МИД России Сергей Лавров во вторник совершил официальный визит в США", còn sau đó trong bài nếu nhắc đến tên thì chỉ cần viết họ thôi, kiểu "Лавров сказал...", chứ không cần cả họ cả tên nữa (phụ danh trong tin trên báo không được nhắc đến). Tuy nhiên, tin viết về Việt Nam khi viết tên thì phải viết "đủ bộ" cả họ tên người ta (thí dụ Фан Ван Кхай) trong cả bài, nếu muốn thay thì thay bằng từ khác (Thủ tướng Việt Nam nói...", "Người đứng đầu chính phủ Việt Nam nhận xét..." vân vân và vân vân. Nếu tin đời sông hàng ngày, tên người không quan trọng mấy thì có thể nói "Он встретился с одной из участниц конкурса по имени Лиен..."
Nếu bạn đọc tin của báo Nga về Việt Nam mà viết kiểu "Премьер-министр Вьетнама Нгуен Тан Зунг в Москве принял участие во встрече с представителями деловых кругов России и Вьетнама. Зунг сказал...", hoặc phiên âm địa danh, tên riêng vần "TR" thành "ТР - город Нятранг, провинция Куангтри"
thì hãy tin là người viết chẳng hiểu gì về Việt Nam cả nhé, hoặc nếu có hiểu thì toàn thông qua báo chí phương Tây thôi.
Về chuyện phiên âm tên "Hải" và "Khải" sang tiếng Nga thì hiện nay họ đã quy định rất chặt: Hải - Хай, Khải - Кхай để phân biệt (cứ theo đúng nguyên tắc phiên âm từng chữ cái như trong hộ chiếu, visa). Riêng chuyện các tên đọc tiếng Nga chạm đến đoạn nhậy cảm "Mai Huy Ngọ", "Nguyễn Minh Khuy" thì lại thuộc 1 chủ đề khác, NNN mình cũng đã từng nói đến, mời bác Muzhik nghiên cứu kỹ hơn nhé.