[Đan Thi]

Phương pháp đào tạo của MGU được đánh giá cao ở Liên Hợp Quốc

Tư liệu của Đài "Tiếng nói nước Nga"
Đan Thi Moscow dịch




Ngày 25 tháng Giêng 1755, tức là cách đây 255 năm, khi đặt bút ký Sắc lệnh về việc thành lập Đại học Tổng hợp Matxcơva, có lẽ Nữ hoàng Nga Elizaveta Petrovna cũng không nghĩ rằng bằng động tác đó, bà đã trở thành người sáng lập một nhãn hiệu tri thức danh giá của nước Nga.

Nhưng ngày nay trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Matxcơva (MGU) quả thực là thủ lĩnh và là lá cờ đầu của ngành đại học toàn quốc. Và dù cho trường đứng ở vị trí nào trong bảng xếp hạng đại học quốc tế, mà ở bất kỳ danh sách nào chăng nữa trường cũng luôn thuộc tốp dẫn đầu, thì tấm bằng tốt nghiệp MGU bao giờ cũng vẫn giống như một mã khóa đặc biệt, như dấu hiệu chất lượng rất có giá trị tác động vào những ông chủ đang tuyển nhân viên, còn giới khoa học buộc phải tôn trọng người đã phấn đấu sở hữu tấm bằng vẻ vang đó.

MGU – đó là cả một đất nước thu nhỏ, mà thủ phủ là tòa tháp cao lồng lộng trên đồi Lenin, là đất nước với số dân hơn 40.000 người, đấy là chỉ tính những ai hiện đang theo học trên các giảng đường…MGU là đất nước có bài ca riêng, có biểu hiệu riêng, có Điều lệ riêng của mình. Đất nước này có Viện Bảo tàng, có Nhà hát và có Vườn Bách thảo riêng. Đất nước MGU còn có những thần tượng và những người anh hùng của mình – đó là các bác học vật lý Lev Landau, Piotr Kapitsha, Andrei Sakharov, là nhà văn Boris Pasternak, mà tất cả đều từng giành giải Nobel. Còn thêm một nhân vật Nobel nữa, ông Mikhail Gorbachev, cũng là cựu sinh viên MGU.

Trong vương quốc khoa học này, các sinh viên được đào tạo theo 57 chuyên ngành cơ bản, còn các nghiên cứu sinh thì làm luận án tiến sĩ theo 168 chuyên ngành.

Và do vậy chẳng có gì đáng ngạc nhiên, nếu trước thềm ngày kỷ niệm sinh nhật MGU lần thứ 255, trường đã đón tiếp một vị thượng khách từ Liên Hợp Quốc – Phó Tổng thư ký LHQ Muhammad Shaaban.

Vị thượng khách quốc tế xuất hiện ở MGU không phải với những lời chúc mừng thường lệ, mà với đề xuất công việc. Trên cơ sở trường MGU, đã quyết định tổ chức khóa đào tạo phiên dịch-biên dịch viên giành cho Liên Hợp Quốc. Như đang thấy, quyết định này cũng có nghĩa là sự đánh giá trân trọng đối với một khoa mới thành lập 5 năm trước ở MGU, có tên gọi chính thức là Trường Phiên dịch cao cấp. Tại đây đã hoạch định phương pháp đào tạo của mình.

Trong cuộc đàm đạo với phóng viên Đài "Tiếng nói nước Nga", ông Chủ nhiệm khoa Nikolai Garbovski đã giải thích về nội dung thực chất của phương pháp giảng dạy tại khoa Phiên dịch.
Nhìn chung có hai cách tiếp cận đến công tác đào tạo phiên dịch-biên dịch. Một phương pháp khá phổ biến ở phương Tây: thầy dạy trò những gì thầy biết. Còn đây là quan niệm và phương pháp của MGU: “Chúng tôi cho rằng như thế là chưa đủ. Có nguyên tắc thứ hai, đối với chúng tôi là hết sức quan trọng: Chúng tôi còn cố gắng lý giải, để làm gì, tại sao, và cần xử sự thế nào trong tình huống này hay ngữ cảnh khác, tức là có tiến trình tư duy của hoạt động phiên dịch. Đây là điều tôi cho rằng cực kỳ hệ trọng và cần thiết. Tôi nghĩ, cách tiếp cận khoa học rất điển hình của Đại học Tổng hợp Matxcơva chính là thế mạnh của chúng ta”.

Đào tạo cơ bản là dấu hiệu đặc trưng của MGU, và các sinh viên của Trường Phiên dịch cao cấp cũng không ngoại lệ: họ thu nhận kiến thức không chỉ trong lĩnh vực chuyên ngành đã chọn, mà còn cả trong Luật học, Kinh tế học, thậm chí cả Toán học. Hiển nhiên, phần nhiều thời gian được giành cho thực hành – cho môn dịch đuổi trực tiếp. Hơn thế nữa, các sinh viên còn giành toàn bộ thời gian rảnh của mình để luyện tại phòng máy dịch trực tiếp, — giảng viên Darya Balandina khẳng định.

“Khu cabine dịch trực tiếp là niềm tự hào của Khoa chúng tôi, là địa điểm được sinh viên yêu thích. Ở đây có một số vị trí làm việc với chiếc bàn tròn ở giữa, có microphone, có màn hình, và 3 cabine dịch đuổi trực tiếp. Rắc rối nhất là cùng lúc vừa nghe, vừa nói và còn phải nghĩ và suy đoán liên tục, vì rằng không phải bao giờ diễn giả cũng nói đủ trọn câu trong dòng ngôn từ của mình. Có những người ưa dẫn danh ngôn, cách ngôn, như vậy cũng phức tạp, hoặc có người quen nói nhanh, rồi lại có người vừa phát biểu vừa uống nước hay bị ho luôn luôn… Tức là mỗi diễn giả đều có những thói quen và phong cách diễn đạt riêng. Thí dụ, làm việc với tiếng Pháp thì rất dễ chịu khi dịch lời ông Jacques Chirac, vì ông nói rất rõ, còn với ông Nicolas Sarkozy thì dịch khó hơn — ông ưa nói vòng vo không trực tiếp».

15 sinh viên đã tốt nghiệp đại học vừa lọt vào nhóm chuyên gia giành cho Liên Hợp Quốc. Họ sẽ học theo chương trình đang áp dụng ở Khoa Phiên dịch, nhưng riêng đối với họ có những đòi hỏi cao hơn, — Chủ nhiệm khoa Nikolai Garbovski cho hay. Vì rằng phiên dịch viên của Liên Hợp Quốc là qui chế đặc biệt.

Ông Chủ nhiệm khoa nhấn mạnh : “Trước hết, đó là mức độ trách nhiệm cao. Liên Hợp Quốc điều chỉnh toàn bộ đời sống chính trị trên hành tinh của chúng ta. Tất cả các cuộc tranh luận diễn ra ở tổ chức này sau đó đều phản ánh trong đời sống của những đất nước khác nhau nhất, và ở đây tuyệt đối không cho phép xẩy ra lỗi phiên dịch. Điểm thứ hai: đây là quá trình chuẩn bị tâm lý. Những người làm công tác dịch đuổi trực tiếp thường xuyên phải ở trong trạng thái căng thẳng, ức chế, chịu stress (những phiên dịch viên giầu kinh nghiệm nói rằng, dịch cabine là tự nguyện chịu bệnh thần kinh phân lập có kiểm soát, tức là người đó cần phải biết phân tách ý thức của chính mình). Và điểm thứ ba – đó là thông thạo những thuật ngữ nhất định, những từ thông dụng riêng, hay kiểu «tiếng lóng» của Liên Hợp Quốc, nhất thiết phiên dịch viên phải biết».

Vì thế, từ 15 ứng viên, qua thực tế sàng lọc được từ 4-5 người có thể nhận qui chế phiên dịch viên Liên Hợp Quốc.

Rất hy vọng là những thế hệ mới sẽ tiếp nối và phát huy truyền thống vinh quang của Đại học Tổng hợp Matxcơva, đã được khởi đầu và xây đắp bằng sức lực và tài năng của những cựu sinh viên tiền bối lừng danh như các văn hào Nga Karamzin, Turgenhev, Chekhov, Pasternak, những nhân vật mà cùng với khả năng thiên bẩm về sáng tác văn học, còn đồng thời là những dịch giả thượng thặng.