[nthach]

Chiếc máy tính BESM – 6


Khi đó, có một sự thay đổi trong ban lãnh đạo tại viện Cơ khi Chính xác vào giữa tháng ba năm 1950, một giám đốc mới được bổ nhiệm, Mikhail A. Lavrentiev, ông đã nhận thấy sự cấp bách của rất nhiều vấn đề phía trước. Đầu tiên là, ở trong viện hiện có rất ít các chuyên viên trong lĩnh vực công nghệ điện toán. Thứ hai là, một số ít các ban khoa học có liên quan còn tồn tại thì nằm rải rác khắp Moscow. Thứ ba là, chính phủ đã thông qua một nghị quyết ủy thác cho viện phát triển một chiếc máy điện toán mới – một dự án khổng lồ gồm có hàng ngàn chiếc đèn chân không và đặc biệt phức tạp hơn so với những gì Lavrentiev đã được nhìn thấy tại phòng thí nghiệm của Lebedev ở Kiev. Do đó, trong một chỉ thị ra ngày 20/3/1950, Lavrentiev đã bổ nhiệm Lebedev làm giám đốc phòng thí nghiệm số 1 của viện; Lebedev trong khi đó làm việc ở cả hai thành phố Kiev và Moscow. Cũng vào thời gian này, bộ chế tạo Máy và Công cụ Kỹ thuật được ủy quyền thiết kế và phát triển một chiếc máy tính khác dựa theo những ý tưởng của Gutenmakher.
Trước khi sắc lệnh của chính phủ được chấp thuận cho phát triển và chế tạo hai chiếc máy điện toán, Stalin đã yêu cầu, cần chỉ định một vài người đứng ra giám sát trên từng chiếc máy tính. Do đó, Lavrentiev và Lebedev thiết kế trưởng của chiếc BESM đã được Học viện Khoa hoạc Xô Viết đề cử và bộ chế tạo Máy và Công cụ Kỹ thuật cũng đã đề cử Lesechko và Yuri Yakovlevich Bazilevsky thiết kế trưởng của chiếc Strela (Mũi tên). Vì vậy, sự đua tài sáng tạo giữa hai chiếc máy tính SKB-245 – SAM và SRI – Schetmash đã ra đời. Rõ ràng , trung tâm hoạt động của nền công nghệ điện toán Liên Xô đã được rời từ Kiev về Moscow. Đối Lebedev, thì tình hình này xem ra phức tạp, nên ông đã mang tất cả các phác họa của máy tình tính từ Kiev về đề lên kế hoạch cho chiếc BESM
Theo ông Golovistikov:

Có nguồn tin nói rằng, toàn bộ giản đồ của chiếc BESM đã được phác họa trên các trang giấy và được Lebedev cất giữ trong các bao thuốc lá Kazbek. Vấn đề này hoàn toàn không đúng sự thật. Lebedev có rất nhiều sổ nghi chép dày trang, những cuốn sổ này được ghi chép cẩn thận những biểu đồ và những thiết kế, với tất cả các cấu trúc giản đồ của máy tính, các biểu đồ tạm tính của các phép toán và những mô tả chi tiết của tất cả các phương pháp hoạt động đơn lẻ. Ngay sau khi từ Kiev về, ông đã chuyển những khối lượng thông tin khổng lồ này ngay lập tức cho chúng tôi…
Lúc đầu, tôi không chắc chắn lắm về công trình mà tôi đang thực hiện. Lebedev đã phân công tôi thiết kế phần số học, nhưng ông cũng muốn tôi phải nắm rõ được các yếu tố cơ bản của những phần toán học khác. Kiril S. Neslukhovsky được ủy quyền phát triển phần điều khiển và cũng cần phải biết về toàn bộ sự hoạt động của chiếc máy tính. Neslukhovsky được phân công làm quản lý các hoạt động kỹ thuật của Sergei Alexeevich. Sau này vị trí này do Bardizh đảm nhiệm.
Để tìm những người thích hợp cho viện, Lavrentiev và Lebedev đã đến các trường cao đẳng tự tay lựa chọn những sinh viên có kinh nghiệm thực tế. Nhưng sinh viên này được tuyển làm nhân viên và ngay sau đó được phân công nhiệm vụ thiết kế cụ thể, những chuyên gia đã giám sát chặt chẽ trong thời gian phát triển những phần chính của máy tính cho chiếc nguyên mầu. Các sinh viên cũng tham gia vào chuẩn bị dự án khác có liên quan đến lĩnh vực chuyên môn của họ. Chỉ có một sự sửa đổi nhỏ, theo yêu cầu của các trường cao đẳng, ở đây cần có đủ các tài liệu để đáp ứng nhu cầu tốt nghiệp của các sinh viên.
Vào cuối năm 1950, công việc chuẩn bị trên những nguyên mẫu của chiếc BESM đã tiến hành nhịp nhàng. Mùa xuân năm 1951, nhân viên phòng thí nghiệm số 1 đã lên đến 15 người – nhiều chuyên gia có kỹ năng cao đã được tuyển dụng từ Viện Năng lượng Moscow. Ứng cử viên Khoa học kỹ thuật O.K. Guschin ( Khi đó là một công nhân lắp ráp) đã nhớ lại sự hình thành của đội ngũ trẻ tại viện do Lebedev giám sát:


Nó làm cho tôi cảm thấy là mọi người rất tự hào về sự tham gia của họ vào công việc quan trọng và vĩ đại này – Một tác phẩm của nền công nghệ máy điện toán Xô Viết, một sự khai sinh của một thiết bị khổng lồ, cái được gọi là "Phép màu điện tử" với hàng trăm ngàn thành phần.
Công việc của chúng tôi chạy suốt ngày đêm, không một ai đòi hỏi có thời gian rảnh rỗi. Chúng tôi xây dựng các nguyên lý cơ bản nguyên mẫu và các thành phần của chiếc BESM. Chúng tôi làm khung gầm và bệ đứng; chúng tôi khoan, tán đing rivê, lắp ráp và hiệu chỉnh những phiên bản khác nhau của các Triger mạch lật… Tại mỗi giai đoạn của công việc, Sergei Alexeevich luôn chứng tỏ là một người mẫu mực. Sau một ngày làm việc, ông thường ngồi đến twn 3 – 4 giời sáng trên bần điều khiển hoặc máy ghi dao động, tích cức tham gia vào công việc hiệu chỉnh máy tính