[Gấu Misa]

Bản thân Yu. Andropov cũng đã là người có không chỉ một sáng kiến tiến hành các thử nghiệm trong một số lĩnh vực kinh tế quốc dân. Thí dụ như thí nghiệm về mở rộng quyền tự chủ và trách nhiệm cho các xí nghiệp, nhà máy, những nơi bắt đầu áp dụng những yếu tố bắt đầu của cơ chế kinh tế thị trường (thuật ngữ này ở đầu những năm 80 của thế kỷ trước rất xa lạ với những quốc gia phát triển theo định hướng XHCN).
Bằng cách này các nhà lãnh đạo KPSS muốn dần tích lũy những kinh nghiệm có thể được sử dụng sau này trong quá trình tiến hành cải cách đất nước.
Theo hồi ký của con trai Yu. Andropov, càng nhìn rõ nhu cầu phải tiến hành những cải cách lớn và những thay đổi sâu sắc, ông càng bắt đầu hành động một cách cẩn trọng và càng hình dung đậm nét hơn chương trình cải cách dần dà và nhiều nấc.
Và tại cuộc họp của Bộ Chính trị KPSS ngày 22/12/1983, Yu. Andropov đã trình bày bản báo cáo mà ông đã chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương sắp tới của Đảng, trong đó đề ra những vấn đề liên quan tới việc hoàn thiện phương thức điều hành nền kinh tế quốc dân, củng cố kỷ luật kế hoạch...
Một tháng rưỡi sau, Yu. Andropov đã đột ngột từ trần vì bạo bệnh và những bước cải cách khởi đầu của ông cũng bị bỏ xó.
Cho tới phút cuối của đời mình, Yu. Andropov vẫn là một người tin tưởng sâu sắc và sắt đá vào lý tưởng cộng sản. Với ông, cải cách theo kiểu gì thì cũng không được làm mất đi định hướng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa của xã hội Xôviết.
Theo những đồng chí từng làm việc gần gụi với ông, mỗi khi nghe thấy ý kiến nào đó phê phán mô hình xã hội XHCN ở Liên Xô, thì Yu. Andropov cũng đều nhấn mạnh rằng, trong lịch sử nhân loại chưa từng có một chủ nghĩa xã hội nào khác cả. Đó là niềm tin và quan điểm nhất quán của người khai phá lối đi mới cho thế giới.
Cải cách đối với Yu. Andropov không phải là tìm lối thoát ở ngoài chủ nghĩa Mác-Lênin mà là ở chỗ hiểu đúng hơn, sáng tạo hơn những kinh nghiệm của các bậc tiền bối và áp dụng chuẩn mực và sát thực hơn những tín điều kinh điển trong bối cảnh thời đại mới.
Nếu được có đủ thời gian, chắc chắn Yu. Andropov sẽ không để Nhà nước Xôviết tan rã mà sẽ tìm ra đủ phương thức để đoàn kết lại các lực lượng xã hội trên cơ sở mở rộng dân chủ và gìn giữ sự ổn định tối cần thiết cho các bước phát triển tiếp theo.
Với Yu. Andropov, một công dân Xôviết mang trong mình cả dòng máu Nga lẫn Do Thái, lợi ích dân tộc chung của mọi cộng đồng dân cư sống trên vùng lãnh thổ rộng một phần sáu địa cầu này đều là quý giá như nhau.
Cùng với sự ra đi của Yu. Andropov sang thế giới bên kia, Liên bang Xôviết đã bị mất một cơ hội lịch sử để tiếp tục tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, ảnh hưởng to lớn của Yu. Andropov đối với lịch sử nước Nga cho tới hôm nay vẫn rất trọng đại.
Trong tâm trí nhiều người đang sống, ông vẫn tiếp tục là biểu tượng của lòng dũng cảm và cao thượng của một người cộng sản chân chính. Ông vẫn tiếp tục là một biểu tượng sáng chói của một thời đại đẹp đẽ và hào hùng dù đã bị chìm vào quá vãng, thời đại Xôviết.
Tất nhiên, cũng như bất cứ một nhà lãnh đạo ở tầm cỡ lớn nào, không phải mọi việc trong cuộc đời Yu. Andropov đều đã được trở nên rõ ràng trong suy nghĩ của hậu thế.
Có một câu hỏi mà cho tới nay vẫn chưa ai trả lời được xác đáng: Tại sao một người cộng sản kiên định và tinh tường như Yu. Andropov lại để lọt vào đội ngũ những người thân cận nhất của mình những viên chức có đầu óc lụy phương Tây, những kẻ chống đối ngấm ngầm con đường phát triển độc đáo riêng của Liên bang Xôviết?
Tại sao ông, dù đã biết quá rõ tình hình thực tế ở Liên Xô, lo lắng cho sự gia tăng những khó khăn nội tại, lại đề cử một nhân vật như Mikhail Gorbachev từ cương vị Bí thư Khu ủy Stavropol vào vị trí cực kỳ quan trọng là Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô?
Bởi lẽ, chính ông ngay từ khi đó cũng đã được nghe quá nhiều thông tin về tính ba hoa, qụy lụy thượng cấp của vị Bí thư Khu ủy này, những thói tật mà khi làm Chủ tịch KGB, ông đã đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ khỏi quy tắc ứng xử của các cán bộ an ninh dưới quyền?
Có lẽ nếu được sống lâu hơn, Yu. Andropov sẽ không bao giờ cho phép M. Gorbachev lên cao hơn vị trí Bí thư TW Đảng phụ trách về nông nghiệp mà ông đã trót sắp xếp.
Theo những gì mà người con trai của Yu. Andropov đã viết trong tập hồi ký chưa được in thành sách, trong những tháng cuối cùng trước khi qua đời, mỗi khi đề cập tới M. Gorbachev, Yu. Andropov đều bày tỏ sự không hài lòng với chất lượng công việc của ông này trên cương vị Bí thư TW phụ trách nông nghiệp.
Trong cách nhìn nhận của ông, M. Gorbachev chỉ hữu ích với tư cách người làm theo chỉ đạo từ cấp trên chứ không phải là nhà lãnh đạo chủ động đưa ra những ý tưởng mang tính chỉ đạo.
Yu. Andropov dự định sẽ đưa về Moskva thêm một số Bí thư Thành ủy và Tỉnh ủy trẻ từ các địa phương để qua công việc thực tế, lựa chọn người xứng đáng nhất vào vị trí kế nghiệp. Tiếc thay, ông đã không đủ thời gian để thực hiện dự định của mình.
Nguyễn Trung Tín
(Nguồn ANTG cuối tháng_báo CAND Online)