Cách đây vài năm có câu chuyện về một cô giáo giảng dạy tiếng Nga ở TPHCM sang Nga thực tập theo chương trình của bộ GD Nga đài thọ. Trước đó cô giáo tốt nghiệp khoa tiếng Nga ĐHSP TPHCM nhưng đã chuyển sang giảng dạy tiếng Anh ngay sau khi tốt nghiệp. Gần đây khi mà bộ GDVN bắt đầu khởi động lại chương trình giảng dạy tiếng Nga cho lưu học sinh thì cô cũng được mời tham gia giảng dạy, chủ yếu là phần ngữ pháp và tập đọc. Sau vài khóa giảng dạy thì cô tiếp tục được chọn sang viện tiếng Nga Puskin thực tập 1 năm. Khi vừa đặt chân đến sân bay ở Moskva thì bị hải quan Nga chặn lại tra hỏi hàng hóa giấy tờ. Cô đã ko thể trả lời được câu hỏi nào của họ. Ko hiểu là do tâm lý sợ hãi khi bị xét hỏi hay là do lâu quá không dùng tiếng Nga. Cô giáo đã phải nhờ đến sự trợ giúp phiên dịch từ chính đám học trò ra sân bay đón cô. Phía hải quan Nga lại càng tỏ ra nghi ngờ về mục đích sang Nga của cô giáo tội nghiệp.
Trở lại câu chuyện có hay không chuyện tiếng Nga bị nhà nước ghẻ lạnh? Theo tôi là không có, hãy nhìn sang một số ngôn ngữ quan trọng khác là tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức và tiếng Ý. Theo tôi được biết thì chính các sinh viên theo học các ngôn ngữ này cũng rất khó tìm việc làm chứ không riêng gì sinh viên tiếng Nga. Bản thân tiếng TBN là ngôn ngữ rất quan trọng vì có đến gần 400 triệu người nói tiếng TBN như tiếng mẹ đẻ (chỉ đứng thứ 2 sau tiếng hoa phổ thông, hơn cả tiếng Anh và tiếng Pháp). Nhưng sinh viên theo học ngành này cũng rất cực khổ khi xin việc làm. Tôi có gặp 4 bạn trẻ tốt nghiệp khoa tiếng TBN trường đại học khoa học XHNV TPHCM, cả 4 bạn này sau khi thực tập tiếng TBN ở Samalanca (nơi đào tạo tiếng TBN nổi tiếng ở châu Âu), trở về nước sau 1 năm thực tập, các bạn cũng phải dùng tiếng Anh trong công việc.
Như vậy đâu là nguyên nhân chính làm cho các thứ tiếng như Nga, Đức, TBN, Ý, Hà Lan lại ngày càng ít người học? Muốn biết điều này không hề khó, đó là từ khi cộng đồng chung châu Âu hình thành, biên giới về địa lý bị xóa bỏ, kéo theo biên giới về văn hóa, ngôn ngữ cũng dần bị xóa bỏ. Có thể đưa ra một ví dụ nhỏ là tình trạng phổ biến các thanh niên, sinh viên các nước châu âu cứ mỗi kỳ nghỉ hè lại vác ba lô đi du lịch khắp các thành phố lớn nhỏ ở châu Âu. Họ ở chung khách sạn loại giá rẻ mà mỗi phòng có đến 8-10 người quốc tịch khác nhau. Ngôn ngữ giao tiếp và sinh hoạt lúc này là tiếng Anh bắt buộc thanh niên các nước này phải coi trọng vai trò của tiếng Anh trong giao tiếp. Ngoài ra chính phủ các nước như Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Na uy, Thụy Điển bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của tiếng Anh trong giáo dục và giao thương kinh tế, họ thiết lập các chương trình giáo dục ở bậc đại học hoàn toàn bằng tiếng Anh (ở Hà Lan, Bắc Âu, và các trường quan trọng ở Đức), giảng dạy bậc phổ thông bằng tiếng Anh (Thụy Điển). Tôi có dịp nói chuyện với 2 cô gái trẻ người Đức trong một lần đi du lịch bụi, quá ngạc nhiên về khả năng tiếng Anh của cả 2 người, tôi tò mò hỏi họ cách học tiếng Anh ở đất nước họ. Họ bảo là từ nhỏ cứ mỗi kỳ nghỉ hè thì được bố mẹ gửi sang các nước nói tiếng Anh theo chương trình Home Stay (đến nhà và ở chung với chủ như con nuôi). Ngoài ra ở Đức học sinh còn được chọn ngôn ngữ thứ 3 ngoài tiếng Anh và tiếng mẹ đẻ để học theo sở thích, thật bất ngờ là một trong 2 cô có thể nói bập bẹ tiếng Nga. Như vậy với môi trường và nhận thức như vậy, không sớm thì muộn tiếng Anh sẽ trở thành ngôn ngữ chủ yếu ở châu Âu cho giao tiếp quốc tế. Tuy nhiên nói vậy không phải không có ngoại lệ, ví dụ như chính phủ Pháp lại ra sức chống lại xu hướng này bằng cách duy trì một cộng đồng pháp ngữ khá mạnh ở một phần châu Âu và các nước châu Phi. Tuy nhiên theo đánh giá chủ quan của tôi thì Pháp cũng sẽ phải tuân theo xu thế tất yếu này trong tương lai gần. Chính xu thế này là nguyên nhân dẫn đến việc các thứ tiếng như Nga, Đức, TBN, Ý, Hà Lan ngày càng ít quan trọng hơn trong giao tiếp quốc tế khi mà ngay chính người của các nước này có khả năng dùng tiếng Anh thông thạo.
Hi vọng một vài phân tích của tôi sẽ giúp các bạn học tiếng Nga không những ko nản lòng mà tiếp tục trao dồi tiếng Nga cộng với học giỏi thêm các ngôn ngữ khác để tăng khả năng xin việc của mình.
|