Quay trở lại với câu hỏi của bạn Sisarut.
Nếu bạn hỏi "có thích XHCN" thì thời LX chưa đạt đến XHCN, nên chắc chắn họ không biết mình có thích hay không. Vì vậy, phải hỏi chính xác là họ "có thích Soviet" không.
Để trả lời xem "CÓ" hay không, thì phải so sánh sự thay đổi của cuộc sống bây giờ và thời Soviet, của XH bên ngoài và Soviet. Mặt hạn chế của Liên Xô tôi không nói ở đây vì mục đích là trả lời câu hỏi của bạn.
Tôi vừa mới đọc được bài của GĐ Viện Nghiên cứu các vấn đề toàn cầu hóa, tiến sĩ khoa học kinh tế Mikhail Delyagin. Qua đó, sự phủ nhận thời kỳ Soviet là có chủ đích, phủ nhận những thành quả mà thời kỳ Soviet đạt được. Ông phân tích về mức sống thời Nga đang thụt lùi so với LX, về nhân quyền, thời LX (trừ các vấn đề chính trị), toà án hoạt động hiệu quả, công bằng độc lập hơn bây giờ nhiều.
Đọc bài phỏng vấn của TS Kondrashov, đang làm tại một viện nghiên cứu sinh học của chính phủ Mỹ, ông nhận xét, hiện đang có nhiều bạn của ông đang làm tại Mỹ, họ chọn các viện của chính phủ vì các viện này có điều kiện làm việc giống với thời LX. Được tài trợ đầy đủ, không phải lo lắng gì cả. Tuy nhiên, ông nhận xét nếu xét về tính dân chủ thì các viện của chính phủ Mỹ không được như LX, các dự án đều thông qua bỏ phiếu. Nếu ai đọc bài của GS Hồ Ngọc Đại thì có thể kiểm chứng cái này. Ngược lại các viện nghiên cứu của các trường thì rất dân chủ, nhưng anh phải chịu mọi trách nhiệm nếu thất bại.
Tôi đọc ở trang Slashdot có bài "Tại sao các lập trình viên đến từ Đông Âu lại giỏi" thấy một số bài có giá trị, tổng kết lại:
* Thời LX, Đông Âu trước kia rất chú trọng vào khoa học, giáo dục. Học sinh được khuyến khích nghiên cứu khoa học từ nhỏ. Ở XH như Mỹ chẳng hạn, các sinh viên giỏi đều muốn làm bác sỹ, hoặc luật sư. Như giáo sư Koblitz nhận xét, sở dĩ Mỹ vẫn đứng đầu thế giới về khoa học vì họ thu hút được rất nhiều chất xám.
* Riêng về mặt bình đẳng giới và chủng tộc, khối XHCN trước kia xứng đáng được đánh giá tiến bộ.
Một bạn ở Rumani viết rằng "Cả nữ giới cũng được khuyến khích nghiên cứu khoa học... và tôi (tức bạn Rumania) học quên cả những việc trang điểm, chẳng như bây giờ, con gái chỉ mong kiếm được anh chồng giàu có."
Tôi không kết luận thay cho người Nga, nhưng XH Soviet có những mặt rất tiến bộ, vì vậy sẽ có người còn nhớ đến nó (nhưng không phải là XHCN đâu).
|