[nthach]

Chiếc máy tính SESM. ( Học viện Khoa học Liên Xô, 1950-1951).


Lebedev đã viết một bài bài báo ngắn có tựa đề “ Cái nôi của chiếc máy tính đầu tiên” tặng Lavrentiev trong lần sinh nhật thứ 70 để ca ngợi vai trò tạo dựng trong cả hai chiếc MESM và BESM của Lavrentiev.
Lebedev viết:
Ngay từ năm đầu thời hậu chiến, tôi làm việc ở Kiev. Khong lâu sau, tôi được phong tặng là một viện sĩ hàn lâm của Hoch viện Khoa học Ukraina, khi đó phồng thí nghiệm được thành lập ở Feofania ngoại ô Kiev, ở đây chiếc máy tính đầu tiên của Xô Viết đã được sinh ra. Khi đó là một thời kỳ thật khó khăn. Đất nước đang trong công cuộc xây dựng lại nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá. Mỗi một vấn đề bé nhỏ nó cũng trở thành thật to tát. Chiếc máy đầu tiên của Xô Viết sẽ có thể không được ra mắt tại Feofania nếu như không có được sự bảo trợ của M.A. Lavrentiev, khi đó ông là phó chủ tịch của Học viện Khoa học Ukraina. Còn bây giờ, tôi không hết kinh ngạc và vui mừng với những nghị lực vô biên của Lavrentiev đã bảo vệ và xúc tiến các ý tưởng của ông. Theo quan điểm của tôi, rất khó có thể thấy được ai sau khi đã gặp gỡ Lavrentiev mà không bị lây nhiễm lòng nhiệt tình của ông. Mikhail Alexeevich. Dã được bổ nhiệm là giám đốc Viện Cơ khí Chính xác và công nghệ tin học AS – USSR. Khi chiếc máy tính – BESM – đã sẵn sàng, nó sẽ không hề thua kém với bất kỳ kiểu máy mới nhất nào của Mỹ và nó sẽ trở thành một thành tựu đích thực của những ý tưởng những người tạo dựng ra nó.
Sau khi chiếc MESM đã được hoàn thành, Zinovy Lvovich Rabinovich bắt đầu chỉ đạo các công việc thiết kế cho một chiếc máy tính chuyên dụng, Chiếc máy Tính Điện tử Chuyên dụng – tiếng Nga Spetsialnaya Elektronnaya Shetnaya Mashina, hoặc còn gọi là SESM, để giải các tập hợp của các phương trình đại số. Chiếc SESM là dự án cuối cùng của Lebedev ở Ukraine, nhưng nó và chiếc MESM đã mở đường cho rất nhiều các thao tác đặc trưng riêng biệt của các máy tính chuyên dụng sau này. Sau khi Lebedev chuyển lên Moscow, các sinh viên của ông như; Dashevsky, Shkabara, Pogrebinsky và nhiều người khác đã ở lại Ukraina, họ bắt đầu triển khai một chiếc máy điện toán mới, chiếc Kiev. Dù rằng tính năng hoạt động của chiếc Kiev còn thua xa chiếc máy tính M – 20 đời mới của Lebedev, nhưng nó vẫn là một công trình công nghệ tại thời điểm đó.
Năm 1958, Viktor Glushkov là lãnh đạo phòng thí nghiệm trước đây của Lebedev và chiếc Kiev dã được hoàn dưới sự chỉ đạo của ông. Sau này, chiếc máy đó được sử dụng một thời gian khá lâu tại Trung tâm Tin học thuộc Học viện Khoa học, nơi mà một phòng thí nghiệm máy điện toán được thành lập tại đây. Trung tâm Tin học này cuối cùng được tổ chức lại thành Viện Điều khiển học; Ngày nay nó được mang tên Glushkov, người đã sáng lập ra nó.
Glushkov đã phát biểu tại lễ kỷ niệm lần thứ 25 ngày thành lập chiếc máy MESM tại Học viện thuộc Hội đồng Khoa học Kỹ thuật, Viện Điều khiển học, ông đã bày tỏ lòng biết ơn đến tầm quan trọng của chiếc máy tính MESM trong công cuộc phát triển nền công nghệ máy điện toán ở Ukraina và ở khắp Liên Xô:

Không hề phụ thuộc vào các nhà khoa học của nước ngoài, S.A. Lebedev đã phát triển các yếu tố cơ bản để xây dựng một chương trình máy tính bộ nhớ lưu trữ. Dưới sự chỉ đạo của ông, chiếc máy điện toán đầu tiên ở châu Âu đã được ra đời. Nó có khả năng giải quyết các vấn đề có tính khoa học và kỹ thuật rất quan trọng, nó cũng là một vai trò chủ chốt để thành lập trường lập trình tin học Xô Viết.
Sự cống hiến của Lebedev cho nền khoa học Ukraina đã được thừa nhận. Một đường phố ở Kiev đã mang tên ông, Học viện Khoa học cũng đã tổ chức một cuộc thi trong danh nghĩa của ông. Những người đầu tiên đã được giành giải thưởng Lebedev trong cuộc thi Khoa học Điện toán gồm có: Mikhail A. Lavrentiev, Vladimir Andreevich Melnikov, Zinovy Rabinovich và tác giả của cuốn sách này. Tại Kiev, lối vào của tòa nhà thuộc Viện Kỹ thuật Năng lượng Điện nơi mà Lebedev đã từng làm giám đốc, có một tấm biển kỷ niệm đã được đặt ở đây để ghi nhớ thanh danh ông. Phát biểu tại lễ kỷ niệm, giám đốc Học viện Khoa học Ukraina – viện sĩ hàn lâm Boris E. Paton đã nhận xét:
Chúng ta luôn kiêu hãnh trước một sự thật rằng, tại Học viện Khoa học Ukraina ở Kiev thân yêu của chúng ta, nơi mà Lebedev — một nhà khoa học ưu tú đầu tiên đã phát triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghệ tin học, toán học và những hệ thống tự động hóa rộng lớn. Ông đã mở đường cho sự thành lập trường Khoa học Công nghệ Vi tính nổi tiếng ở Kiev, ngọn đuốc của ông sau này đã được tiếp tục thắp sáng bởi V.M. Glushkov. Hôm nay, chúng ta có Viện điều khiển học Glushkov, một trong những viện máy điện toán đầu tiên và rộng lớn nhất trên toàn thế giới
Lebedev sống và làm việc trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ của những nền Khoa học điện tử, công nghệ điện toán, tên lửa cũng như trong lĩnh vực làm chủ ngoài không gian và năng lực nguyên tử. Nhà ái quốc Sergei Alexeevich đã đóng góp một phần công sức cùng với I.V. Kurchatov, S.P. Korolev và nhà toán học M.V. Keldysh vào những dự án vĩ đại nhất để tạo dựng lên một tấm lá chắn kiên cố cho tổ quốc. Vai trò quan trọng to lớn của máy điện toán do Sergei Alexeevich tạo dựng được thực hiện trong các dự án đó là không hề phóng đại. Tên ông đang đứng ở hàng cao nhất của những nhà khoa học vĩ đại trên thế giới.
http://sovietcomputing.com