[nthach]

Dedeshko Evgeniy - Nguồn cấp điện
Ofengenden Rafail - Trống từ
Pokhilo Nikolai - Kỹ thuật vi mạch



Tài liệu sau đây là một trong rất nhiều bằng chứng cho sự quan trọng và độc đáo của chiếc máy tính MESM:

Tối mật
Học viện Khoa học thuộc Liên bang Cộng hòa Xã hội Xô Viết
Ban ứng dụng Toán học
Viện toán V.A. Steklov
Ngày 26 tháng mười một, năm 1953, N438.

Kính gửi: Giám đốc Học viện Khoa học Liên Xô, viện Kỹ thuật Năng lượng Điện, thành viên thông tấn Học viện Khoa học nước cộng hòa Ukraina – A.D. Nesterenko
Ban giám đốc ban ứng dụng toán học thuộc Học viện Khoa học Liên Xô, viện toán V.A. Steklov muốn bày tỏ sự cảm ơn nồng nhiệt nhất đến Học viện Khoa học nước cộng hòa Ukraina, viện Kỹ thuật Năng lượng Điện đã tham gia vào xây dựng công trình máy điện toán cực kỳ quan trọng đã được tiến hành từ tháng 11 năm 1952 đến tháng 7 năm 1953 trên chiếc máy điện toán cỡ nhỏ MESM do viện sĩ hàn lâm khoa học S.A. Lebedev thiết kế. Trong thời kỳ này, nhóm khoa học thuộc Học viện Khoa học Kỹ thuật Toán Liên Xô dưới sự chỉ đạo của viện sĩ hàn lâm A.A. Dorodnitsyn và tiến sĩ toán – lý A.A. Lyapunov đã cùng cộng tác với nhóm khoa học của phòng thí nghiệm số 1 thuộc Học viện Khoa học Liên Xô, viện kỹ thuật năng lượng điện (do viện sĩ hàn lâm S.A. Lebedev giám sát) đã bỏ rất nhiều công sức để tính toán cho ba chương trình phức hợp, thực hiện gần 50 triệu phép tính cho máy tính. Chúng tôi cũng mong muốn nêu ra đây một cách tỉ mỉ và những công việc rất tận tâm của các nhà khoa học: Phó phòng thí nghiệm – L.N. Dashevsky; Kỹ sư trưởng – R.Y. Cherniak; các kỹ sư A.L. Gladish, E.E. Dedeshko, I.P. Okulova, T.I. Petsukh và S.B. Pogrebinsky cùng các kỹ thuật viên U.S. Mozipa, S.B. Rosenzweig và A.G. Semenovsky. Những người đồng sự này cùng nhau phối hợp tận tụy với nhau hàng ngàn giờ trong công việc và đã cố gắng nỗ lực hét sữ mình để bảo đảm chất lượng cao nhất cho chiếc máy tính hoạt động không xảy ra sự cố.
Giám đốc Ban ứng dụng Toán học thuộc Học viện Khoa học Liên Xô.
Viện Toán, Viện sĩ hàn lâm M.V. Keldysh.

Nhưng Lebedev và các động nghiệp của ông đã không nhận được phần thưởng Quốc gia như đã định. Đây là lần đầu tiên, nhưng cũng phải là lần cuối cùng khi sự đóng góp quan trọng của ông trong công cuộc hình thành và phát triển nền công nghệ máy điện toán đã không được đánh giá một cách đúng đắn.
Thật đáng tiếc, ban giám đốc học viện khoa học Ukraina lúc bấy giờ được lãnh đạo bởi một nhà nghiên cứu sinh vật học, ông ta đã không hiểu hoặc cố tình không chịu hiểu tầm quan trọng của công trình do Lebedev khai triển. Bí thư ban chấp hành trung ương đảng Cộng sản Ukraina, ông Ivan Dmitrievich Nazarenko, người đã đến thăm phòng thí nghiệm của Lebedev vào cuối năm 1950. Sau khi đã hiểu được khả năng của chiếc MESM và toàn cảnh cho sự tiến bộ cùng với sự ứng dụng của công nghệ tin học, ông ta rất sửng sốt và thích thú thốt lên: “ Thật là ma thuật!” Rời khỏi phòng thí nghiệm, Nazarenko nói với Lebedev rằng, ông ta sẽ đợi các đề xuất cho sự phát triển tiếp theo của dự án.
Sau khi đã nghe ngóng các diễn biến về dự án của Lebedev trong một tuần lễ, đoàn chủ tịch của Học viện Khoa học Ukraina đã gửi một bức thư cho Đảng Cộng sản Ukraina yêu cầu trợ giúp để tiếp tục đề tài nghiên cứu máy điện toán. Điều này không có tác dụng, với sự thiếu khả năng nhận thức thấu đáo và không đánh giá đúng đắn được ý nghĩa quan trọng trong nền công nghệ máy điện toán của Học viện Khoa học Ukraina và của chính quyền Ukraina và liên tục mười năm tiếp theo, cho đến khi Victor Glushkov xuất hiện. Một trích dẫn đã được lấy ra từ một lá thư do Lebedev đã gửi đến Ủy ban Trung ương đảng Cộng sản Ukraina vào năm 1956 ông đã nói lên tình trạng của sự việc này: “Nước cộng hòa của chúng ta đã giữ quan điểm có liên quan đến nến công nghệ tin học như vậy chẳng khác gì một tội ác chống lại Quốc gia”. Tác giả của cuốn sách này cũng là một trong số những người đã ký vào lá thư đó. Một cơ hội cho Ukraina để gánh vác vai trò chủ đạo trong lĩnh vực quan trọng nhất của nền Khoa học và Công nghệ ở thể kỷ Hai mươi đã bị rơi khỏi tầm tay.
Phó chủ tịch Học viện Khoa họcUkraina đồng giám đốc viện toán, ông Mikhail Alexeevich Lavrentiev rất hiểu về tầm quan trọng của dự án do Lebedev khai triển và những phức tạp của nó, ông đã viết thư cho Stalin nói về sự cần thiết để mau chóng tiếp tục nghiên cứu về lĩnh vực công nghệ điện toán và hết sức có triển vọng để sử dụng máy điện toán, kể cả trong các mục đích an ninh Quốc gia. Một kết quả khá bất ngờ cho nhà toán học Lavrentiev: Năm 1951, ông được bổ nhiệm làm giám đốc Viện Cơ khí Chính xác và Công nghệ Máy tính ở Moscow, cương vị này cũng đã được chính phủ tuyển chọn vào mùa hè năm 1948 để phát triển nền công nghệ tin học hiện đại.
Lavrentiev quyết định tận dụng những kinh nghiệm đã từng trải của Lebedev. Lebedev cũng đã chứng tỏ được khả năng sáng tạo của mình, ông đã tiến hành hình thành và biên soạn giản đồ tạm thời và các biểu đồ cho chiếc BESM. Tháng ba năm 1951, Lavrentiev cho thành lập phòng thí nghiệm số 1 tại Viện Cơ khí Chính xác và đề nghị Lebedev làm trưởng phòng. Do đó chiếc BESM, tuy đã có kế hoạch làm nguyên mẫu ở Kiev, đã được tiến hành xây dựng tại Moscow.