[NISH532006]

Thầy giáo tiếng Nga đầu tiên của tôi
Khoảng giữa năm 1968 cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhât tạm lắng xuống. Chúng tôi, những đứa trẻ đang học nơi sơ tán được chuyển về gần Hà nội. Tôi lúc đó bước vào lớp 8, năm học đầu tiên của cấp III hệ 10 năm. Suốt 3,4 năm ở nơi sơ tán, chúng tôi làm quen với cuộc sống nhà tranh vách đất, tắm ao, lội suối. Buổi sáng đi học, buổi chiều ra ruộng đá bóng, cưỡi lưng trâu…
Nay được về Hà nội, tuy là vùng ven nhưng học hành có điện, gần cha mẹ, trường lớp khang trang, điều đặc biệt là bắt đầu vào học cấp III, chương trình giáo dục có môn ngoại ngữ : Tiếng Nga, một thứ tiếng lạ lẫm mà trẻ con chúng tôi vừa bỡ ngỡ, vừa sợ sệt vì ông thầy dạy rất nghiêm khắc ấy.
Thầy là giáo viên dạy tiếng Nga cho trường chúng tôi lúc ấy tên là trường Thăng Long, đóng ở phía trong ngõ Thịnh Lôi ở cuối phố Huế bây giờ. Là giáo viên dạy môn tiếng Nga nhưng thầy lại được nhà trường phân công làm chủ nhiệm lớp 8c chúng tôi. Vì thế, chúng tôi đã ngại học môn tiếng Nga của thầy lại càng ngại thầy hơn.
Năm ấy thầy khoảng 29, 30 tuổi nhưng vẫn sống độc thân. Vì thế, hình như tất cả niềm vui của cuộc sống thầy đều dồn vào việc nghiên cứu phương pháp giảng dạy tiếng Nga. Đến nhà thầy, cũng như nhiều gia đình Hà nội thời ấy, chẳng thấy có tài sản gì ngoài chiếc xe đạp. Tài sản quý giá nhất, như thầy giới thiệu với chúng tôi là các kệ sách, trên đó toàn là sách tiếng Nga mà chúng tôi không hiểu là những cuốn sách gì. Hỏi thầy, thầy nói đây là cuốn lịch sử văn học Xô viết, đây là cuốn phương pháp sư phạm, đây là cuốn giảng dạy tiếng Nga trong trường học…
Giờ lên lớp của thầy, lồng vào các những bài giảng ngữ pháp khô khan, những cách chia động từ đơn điệu, thầy kể chuyện cho chúng tôi về văn hóa Nga, về tình cảm to lớn của nhân dân Nga đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta. Thầy kể chuyện Paven Coocsaghin, anh hùng Trapaep… những thần tượng của lớp tuổi chúng tôi bấy giờ. Thấy chúng tôi đánh vật với các con chữ, thầy liền nghĩ ra một bài thơ về các cách sử dụng trong tiếng Nga. Và rồi thầy yêu cầu chúng tôi học thuộc
Thơ như sau :
Cách 1 làm chủ trong câu
Cách 2 sở hữu, yêu cầu, làm chi
Cách 3 cho ai, nhờ gì
Cách 4 chỉ hướng, hay đi, hay về
Cách 5 công cụ, nghiệp nghề
Cách 6 nói về, địa chỉ, Tiếng Nga
Cứ như thế, ngày này qua ngày khác, hiểu biết và tình cảm với nước Nga vĩ đại dần lớn lên trong chúng tôi. Kỷ niệm nhớ mãi đối với chúng tôi là khi thầy chọn 12 đứa trong lớp gồm 6 nam và 6 nữ tập một bài hát nhân kỷ niệm ngày CM Tháng Mười vĩ đại. Tôi được thầy chọn làm người giới thiệu bằng tiếng Nga và một bạn nữ dịch lại bằng tiếng Việt. Thầy dạy bài hát cho chúng tôi, còn thầy thì đệm bằng đàn accordeon. Riêng tôi, thầy yêu cầu phải học thuộc đoạn giới thiệu bằng tiếng Nga, không được cầm giấy khi lên sân khấu. Tranh thủ lúc hết giờ học, 12 chúng tôi cùng thầy ở lại tập hát.
Hàng tháng trời như thế, đến ngày biểu diễn. 3 giờ chiều thầy yêu cầu phải có mặt ở nhà thầy. Tại đây, thầy đã chuẩn bị sẵn 6 bộ váy cho các bạn nữ và 6 bộ sơ mi trắng cho các bạn nam, có cravat đàng hoàng (Nhứng năm ấy đang chiến tranh, việc tìm được 1 chiếc cravat không phải dễ dàng gì). Chúng tôi mặc những bộ trang phục mới, các bạn nữ ngỡ ngàng trong những chiếc váy lạ lẫm, các bạn nam ngượng nghịu trong những chiếc cravat đen (Thời đấy việc mặc váy với nữ và đeo cravat với nam còn chưa phổ biến). Tôi không thể nào quên được buổi tối hôm đó, tại hội trường lớn ở phố hàng Trống trong đêm kỉ niệm chiến thắng của Cách mạng Tháng Mười Nga, dưới ánh đèn chói chang chiếu thắng vào mặt, tôi bước lên trước hàng quân dõng dạc nói bằng tiếng Nga :
...мы люди из Советского Союза страны, Владимира Илича Ленина...мы поём : " Ленин всегда с тобой"
Tiếp đó, bạn nữ bước lên dịch ra tiếng Việt, rồi tiếng đàn acord của thầy cất lên. Ngay khi chúng tôi cất tiếng " День за днём идут гoда...thì hội trường lặng đi, tôi tưởng tượng có hàng ngàn cặp mắt đang dõi theo 12 đứa chúng tôi. Nhìn về phía thầy giáo thân yêu của chúng tôi, thấy trán thầy đẫm mồ hôi nhưng vẻ mặt có vẻ mãn nguyện lắm.
Đã hơn 40 năm qua nhưng những kỷ niệm về thầy giáo tiếng Nga đầu tiên, người đã làm cho chúng tôi gần gũi nước Nga, yêu mến nước Nga, vẫn không phai mờ.
Những năm qua, mỗi lần có dịp về Hà nội, tôi có ý đến tìm đến nhà thầy ở 36 phố hàng Đường để tri ân cùng thầy, tuy nhiên, thầy đã đi khỏi chỗ ở cũ.
Bài viết này được gửi lên diễn đàn như một cử chỉ biết ơn của một học sinh cũ nhân kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga và ngày Quốc tế Nhà Giáo đang đến gần.
Thân ái