Rất tiếc nhiều bạn nhìn vào nền giáo dục Nga chỉ qua số giải thưởng Nobel hay qua kết quả học tập của một số người Việt tốt nghiệp ở đó về. Theo tôi kết quả giáo dục thể hiện rõ nhất qua thành tựu mà quốc gia đạt được trong khoa học kỹ thuật, kinh tế, xã hội. Theo cách nhìn đó tôi thấy nền giáo dục Nga (Liên xô trước đây) có nhiều điểm mạnh trong đào tạo khoa học cơ bản, một số ngành kỹ thuật, một số ngành nghệ thuật (âm nhạc, hội hoạ...), nhưng thua kém các nước phát triển phương tây về các ngành kinh tế, phần lớn các ngành kỹ thuật, sinh-y học... Rất nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật Nga không được biết đến do chính sách bảo mật quốc gia trước kia (nhiều công trình không được công bố, hạn chế giao lưu giữa bác học Nga với bên ngoài...), vì vậy số giải thưởng khoa học Quốc tế chưa phải đã phản ánh thực trạng nền khoa học kỹ thuật Nga.
Đối với người du học Việt nam bằng kinh nghiệm bản thân tôi thấy ở Nga nhà trường đào tạo rất tốt các kiến thức cơ bản để con người sau này có khả năng tự nghiên cứu phát triển. Cái đó SVVN đều có được trang bị (nếu học thực chất). Nhưng nền tảng này có được phát huy hay không còn phụ thuộc vào tố chất con người, vào khả năng nắm bắt xu hướng, nhu cầu thực tế và tài tổ chức, thuyết phục xung quanh thực hiện ý tưởng của mình. Cái đó người Việt mình ít khi có được.
Tôi lấy ví dụ cụ thể từ bản thân: hồi học ĐH bên Nga, nói chung những năm thứ 1,2 mấy anh em VN đều học rất giỏi (nhất là toán, lý) vì chúng tôi được tuyển trọn trong nước, còn họ là SV bình thường. Nhưng những năm cuối chúng tôi học không nổi trội như trước (khi bước sang các môn chuyên ngành địa chất).
Vì được sống chung với SV Nga (không như bây giờ nhiều SVVN sống riêng với nhau) nên tôi nhận thấy mình thua hẳn họ tài diễn giải, thuyết phục và tổ chức. Họ nói trôi chảy, không bị ràng buộc, kể chuyện tiếu lâm về các nhà lãnh đạo chính trị, về thầy cô, ... chỉ trích nhau rất vui vẻ. Họ tự tổ chức các buổi dạ hội, khiêu vũ rất thành công (tôi không nói đến các buổi sinh hoạt Đoàn Comsomon mang tính hình thức của họ). Chúng tôi mặc dù rất muốn, nhưng không hoà nhập được với họ vì cảm thấy tự ti, mình kém họ về kiến thức âm nhạc, hội hoạ, văn học, nói gì cũng lo nói sai, chưa kể đến những cấm đoán của nội quy SVVN trong giao lưu với người Nga hồi đó.
Cụ thể trường hợp một người bạn Nga cùng học từng là bí thư Đoàn tên Sergey. Anh ta thông minh, học khá, đẹp trai, tôi thường ghen tị với anh ta về tài nói năng và giao tiếp. Khi tham gia nghiên cứu khoa học ở bộ môn tôi có đưa ra một vài công thức toán áp dụng vào địa vật lý trên lý thuyết. Nhưng Sergey đã thực tế hoá nó trong chương trình máy tính để giả quyết vấn đề sản xuất mà tôi chỉ mới nghĩ đến mà chưa biết thể hiện ở đâu. Vậy là thực tế Sergey chứ không phải tôi đem lại lợi ích thực tiễn. Tôi còn biết sau này Sergey đã tổng hợp một loạt giả định của các nhà nghiên cứu địa chất (tôi không muốn cụ thể hơn) để đưa ra thuyết mới rất thành công. Tôi muốn nói đến khả năng tổng hợp và sáng tạo của họ (khi không gò bó bởi một định kiến hay quy định từ bên ngoài).
Tôi không rõ nền GD phương Tây khác gì, nhưng nền GD Nga sẽ cho bạn rất nhiều, nếu bạn chịu khó tìm hiểu và hoà nhập với SV Nga.
|