[USY]

Không thể nói ai là người dầu tiên được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô, mà chính xác phải nói là NHỮNG NGƯỜI ĐẦU TIÊN ĐƯỢC PHONG DANH HIỆU ANH HÙNG LIÊN XÔ là ai...

Đó là 7 phi công Liên Xô đã lập chiến công xuất sắc - cứu sống 104 hành khách còn lại trên mặt băng sau khi con tàu "Chelyuskin" bị chìm trên sông Karskaya lạnh giá ngày 13/2/1934. Có thể nói chính vì có những chiến công này mà nhà nước Liên Xô đã chuẩn y danh hiệu Anh hùng Liên Xô để tặng thưởng cho họ.

Tàu thủy "Chelyuskin" khởi hành tháng 8/1933 chở một đoàn thám hiểm phương Bắc bị chìm vào 15h 30 ngày 13/2/1934, còn 104 người sống sót kẹt lại trên mặt băng, trong đó có cả trẻ sơ sinh (cô bé này được sinh ra trên tàu thủy và được đặt tên theo tên sông là Karina). Đội cứu hộ đã hoạt dộng trong điều kiện hết sức khắc nghiệt: các phi công bay trên những chiếc máy bay không có thiết bị đo nhiên liệu, thường là phải bay mò mẫm, bay trong khoang buồng lái hở dưới cái lạnh giá của mùa đông vùng cực bắc - ở nhiệt độ âm 36 độ C. Hơn nữa máy bay cũng không thể đỗ lâu trên mặt băng. Chuyến bay cứu hộ cuối cùng cất cánh rời mặt băng ngày 13/4/1934: các phi công đã bay tất cả 24 chuyến bay, chở 104 hành khách bị nạn về trấn Vankarem ở Chukotka cách đó 160 km.

Chỉ 4 ngày sau khi kết thúc công tác cứu hộ, trên báo "Sự thật" số ra ngày 17/4/1934 đã đăng điện chúc mừng chiến công của các phi công có chữ ký của I.V.Stalin và các nhà lãnh đạo khác của Liên Xô. Ngày 20/4/1934 Ủy ban hành chính Trung ương Liên Xô (Chính phủ) ban hành Nghị định về việc chuẩn y danh hiệu Anh hùng Liên Xô và trao tặng cho 7 phi công đã tham gia chiến dịch cứu hộ anh dũng này. Đây cũng được coi là thời điểm danh hiệu nói trên ra đời.

Về thứ tự thì số 1 trong danh sách 7 người anh hùng đó là Anatoli Lyapidevsky, tiếp sau là S.Levanevsky, V.Molokov, N.Kamanin, M.Slepnyev, M.Vodopyanov, và I.Doronin. Sau này, vào tháng 8/1938 khi nhà nước Liên Xô chuẩn y trao tặng huy chương "Sao vàng" kèm theo danh kiệu AHLX thì chiếc huy chương đầu tiên cũng trao cho A.Lyapidevsky, nhưng các nhà sử học khẳng định: không thể tách riêng Lyapidevsky thành "Anh hùng Liên Xô đầu tiên", vì quyết định là chung cho cả danh sách 7 phi công nói trên.

Theo số liệu của Vụ cán bộ Bộ Quốc phòng Liên Xô năm 1991 trước khi Liên Xô tan rã thì danh hiệu Anh hùng Liên Xô đã dược trao cho 12.745 người, trong đó:
• 2 lần Anh hùng LX - 153;
• 3 lần AHLX - 3;
• 4 lần AHLX - 2;
• phụ nữ - 95;
• Thời kỳ 1934 - годы - 626;
• Thời kỳ 1941 - 1945 (Chiến tranh Vệ Quốc) - 11.038;
• Thời kỳ 1946 - đến khi LX tan rã - 1081.
Tuy nhiên đó có thể không phải là coin số chính xác, vì có rất nhiều người anh hùng mãi mãi không được công khai tên tuổi vì nhiều lý do, nhất là các anh hùng trong ngành tình báo.

Theo só liệu của báo chí Liên Xô và Nga:
Ngôi sao vàng Anh hùng Liên Xô lần cuối cùng được trao cho L.Solodkov, người sĩ quan đã thực hiện một thí nghiệm mạo hiểm ở độ sâu 500 m dưới nước trong khoảng thời gian dài. Solodkov nhận danh hiệu ngày 16/1/1992 (Khi Liên Xô trên danh nghĩa lúc đó đã không còn tồn tại 22 ngày).
Tuy nhiên quyết định cuối cùng về việc trao tặng danh hiệu này lại dành cho thượng sĩ nội vụ O.Tabak đã lập chiến công và hy sinh anh dũng tại Azerdbaigian - quyết định truy tặng danh hiệu AHLX cho anh ban hành ngày 17/9/1991. Đây là quyết định cuối cùng về việc tặng thưởng danh hiệu AHLX, mang số 12.772.