Bài viết này của HT trên Blog từ ngày 28 tháng 10 năm 2008. Sau khi nhà thơ Evgeny Evtushenko trở về nước Nga, cùng các nghệ sĩ nổi tiếng Nga tổ chức đêm biểu diễn tại nhà hát lớn Matxcova kỷ niệm sinh nhật lần thứ 75 của mình. Đã có nhiều bài báo viết về ông, về cuộc đời sáng tác và tình ái của nhà thơ đa tài này. Có bài viết xem ông như một vị anh hùng, biểu tượng tinh thần vĩ đại của người Nga, Xô viết, nhưng có bài viết lại thương thay cho số phận “đoản mệnh” trong sự nghiệp sáng tác của ông…. Thậm chí, họ còn lên tiếng giúp ông, bênh vực cái “lý lẽ riêng” mà có thể đến giờ ông vẫn không oán trách gì về chế độ đã hà khắc và không dung nạp ông là đất nước Xô viết của những năm tháng ông còn sống và làm việc trên chính mảnh đất của Tổ quốc mình. Trên diễn đàn 3N này, HT chỉ muốn nhắc lại cảm xúc rất thật về con người này, một nhà thơ yêu nước chân chính. Có thể sẽ có nhiều góc nhìn khác nhau cho một vấn đề ai đó đưa ra. Với anh Phạm Xuân Nguyên thì anh ấy nhìn nhận theo ý thứ 2, còn anh Nguyễn Quang Lập thì anh ấy chỉ hỏi HT ”Nếu cho em chọn một trong hai nhà thơ này thì em chọn nhà thơ nào?” Có lẽ mọi người khó hiểu vì sao Bọ Lập lại hỏi HT như vậy? Một trong hai nhà thơ Bọ Lập so sánh với Evtushenko là nhà thơ nào vậy? Đó là NVC. Anh ấy nói ngay :”Bọ không thích Evtushenko”. OK, đó cũng là một cách nhìn của cánh nhà văn nhà báo. Chúng ta cũng có cách nhìn khác, đúng không? Mạo muội mọi người, xin được đưa bài viết này vào diễn đàn 3N, biết đâu HT lại tìm thấy đồng minh của mình nhỉ ?
Đà nẵng, ngày 28 tháng 10 năm 2008
Evgenhi Evtushenko- Nhà thơ Xô viết cuối cùng
Chân dung một nhà thơ suốt một đời đi tìm cái đẹp, đi tìm chân lý , một nhà thơ đa tình, hôm nay được nhìn dưới một góc nhìn khác của … người ta nhắc đến nhà thơ Nga E. Evtushennko trên nhiều trang báo Thế giới, trong đó có báo Việt, thậm chí trên cá các trang blog các nhân:
http://phamxuannguyen.vnweblogs.com/post/1958/99871
Đọc xong, HT cảm thấy nghẹn thở và buồn!
Evgeny Evtushenko là một trong những nhà thơ Nga và Xô Viết của thế kỉ 20 được đọc nhiều nhất . Với ông, cho đến khi kết thúc cuộc đời vẫn : “Tôi chỉ một lòng yêu đất nước Nga”.
18/7 vừa qua, nhà thơ Nga nổi tiếng Evgueni Evtushenko đã chính thức kỷ niệm lần thứ 75 Ngày sinh của mình, bằng một đêm thơ sôi động ở Viện Bảo tàng Bách khoa Moskva. Dù đã quá sâu ở độ tuổi xưa nay hiếm, nhưng giọng đọc thơ của vị trưởng lão thi ca Nga vẫn rất nồng nàn và đắm đuối với cuộc sống và tình yêu, dẫu những suy tư tình cảm của ông bây giờ đã mặn chát những nỗi niềm thế sự. Những ai lên sân khấu đều hướng tới nhà thơ đã sống 75 năm với đầy ắp những sự kiện mà trong đó có cả tình yêu, cả những mối quan hệ rất phong phú, đa dạng và không đơn giản giữa thi sĩ với với phụ nữ. Trả lời câu hỏi “Có tình yêu vĩnh cửu không?”, nhà thơ Evtushenko nói: - Sẽ không thể có lời giải đáp cho câu hỏi này. Tình yêu là tình cảm mãnh liệt nhất. Nếu con người không được thể nghiệm nó, thì thật vô cùng bất hạnh và anh ta phải tìm cách thay thế bằng những hưng phấn và tình cảm khác: đó là tình bạn, sự âu yếm và sex. Nhưng tất cả cái đó không thể thay thế Tình yêu được. Mối quan hệ tương hỗ giữa tâm hồn và thể xác thường mang đến cho con người không chỉ nối đau khổ dằn vặt, mà cả niềm hạnh phúc. Đây là câu hỏi không thể giải đáp, là vấn đề của muôn thủa. Tôi khuyên các bạn trẻ hãy biết cách tìm, giữ và nhân lên gấp bội tình yêu.
Mặc dù đã rất từng trải trong tình trường nhưng tới tuổi 75, Evtushenko vẫn giữ nguyên trong lòng mình một tình cảm dịu dàng đối với phụ nữ. Ông nâng niu hiện tại nhưng không hắt hủi quá khứ. Với ông, người phụ nữ nào đã yêu ta đều luôn là thân quý với ta. Ông đánh giá phụ nữ cao hơn đàn ông, thậm chí có lần ông đã viết: "Những người đàn ông tuyệt vời nhất, đó là… phụ nữ!".
Nhưng trên hết và quí giá nhất đối với Evtushenko vẫn là Tổ quốc. Điều này đã thể hiện ở một trong những câu thơ mà thi sĩ đã đọc trước công chúng trong đêm thơ-nhạc:
Thơ Evtushenko có sự gắn quyện khăng khít giữa tinh thần trách nhiệm công đân cao cả và chất trữ tình sâu lắng. Thi sĩ của thế kỉ 20 ở Nga rất nhạy cảm với tất cả những gì diễn ra quanh ông và kịp thời phản ứng với những diễn biến đó. Vì thế, trong nhiều năm ông được mệnh danh là “nhà thơ thời cuộc” có đầu óc phê phán.
Tôi yêu nước Nga không phải vì thể chế chính trị, mà tôi yêu nước Nga bởi các tác phẩm Nga bất hủ, của nền văn học Nga vĩ đại, của thiên nhiên Nga đẹp tuyệt vời và những con người thân thiện mà tôi đã từng được sống và gặp gỡ. Chúng ta có thể chối bỏ điều đó không khi những mạch ngầm trong ta cũng được nuôi dưỡng bởi nó? Nhưng những gì hôm qua ta biết về sự sụp đổ của cả hệ thống chính trị vĩ đại của XV cũ, kéo theo một loạt các bí mật về “ lãnh tụ “ bị phanh phui, và hôm nay là câu chuyện kể của nhà thơ E. Evtushennko, để rồi người ta nghi ngờ về cái gọi là “CNXH ?”, về “những kẻ cầm quyền trong cái thể chế CT đó ?”. Đau đớn thay ! Nhưng nếu nói về riêng cá nhân nhà thơ E. Evtushennko, ông đã được nhiều đấy chứ: Ông có được một tình yêu với 1 người phụ nữ (điệp viên) mà cho đến khi chết ông ấy vẫn ko phủ nhận tình yêu ấy ” nàng mới chính là người phụ nữ Âu châu duy nhất của đời tôi, theo đúng nghĩa đầy đủ nhất của từ này". Nhưng Ông đã kịp nhận ra đằng sau tình yêu đó là 1 âm mưu chính trị, cả xã hội như bầy sói, trong đó có cả sói đực và sói cái….Nhưng Ông ko trách nàng. Nhà thơ là vậy chăng (?). Ông hiểu, các bài thơ chống tiêu cực của ông là đối trọng cho 1 thế lực ngầm mà ko phải bất cứ người dân nào cũng nhận ra. Đó là cái được thứ 2. Cái được thứ 3: Cho dù Ông còn sống hay đã chết,thì những dự báo về sự suy thoái tất yếu của ô về XH XV (cũ) đã được công chúng ghi nhận. Đó là điều dù có chết Ông cũng cam lòng. “Sự quan tâm đôi khi quá đà của xã hội đối với Evtushennko, đã không chỉ một lần dẫn tới những câu chuyện bi hài”. Ông đã chấp nhận nó. Khát vọng chinh phục, thuyết phục cuộc đời tin vào lẽ phải, tin vào những giày vò sáng tạo, nghiệt ngã nhưng thanh cao của Ông có lẽ luôn là điểm tựa bền vững để ông tiếp tục hành trình đi tới điểm hẹn cuối cùng của một đời thi sĩ. Vậy, tại sao chúng ta ko nhìn nước Nga với chân dung của những con người như Evtushennko? Chúng ta cứ mải mê đi tìm cái thứ vớ vẩn, trong các bài học “ Pervưi Uroc” ( bài học đầu tiên ) rằng : “Vì sao bạn học tiếng Nga? Vì đó là tiếng nói của Lê nin vĩ đại, tiếng nói của Hoà bình và Hữu nghị, của tình đoàn kết, của quê hương Cách mạng tháng 10 Nga vĩ đại “. Chúng ta đã bị ru ngủ bởi cái thứ đạo đức đó? Chúng ta đã không thể thay đổi được lịch sử này.
Phải chăng theo các dịch giả và nhà văn: VN đang ở giai đoạn của những năm 60 thế kỷ XX của nước Nga, với đầy rẫy bầy sói dữ. Sẽ có bao nhiêu nhà văn, nhà thơ, nhà báo như Evtushennko, sẽ bị “bóng ma CNXH”đánh bật chất “cộng sản” ra khỏi họ? Theo cách nói của tác giả (Nhưng chính quyền xô viết đã làm đủ cách để đánh bật "chất xô viết" đó ra khỏi tôi). Xin phép ko bình nhiều về việc này.
Hiện, vẫn còn rất nhiều người Nga muốn tìm sự an ủi trong thơ của Ông: ”Những biến cố chính trị dần bị quên lãng nhưng tiếng nói thủ thỉ mà xót xa của lương tâm luôn đồng hành cùng những người lương thiện”, và tìm đến thơ ông như tìm đến với sự “ trở về “ với Tổ quốc, nước mẹ Nga vĩ đại./.