Đây là lời kể của Rameev
“Công việc ở Viện nghiên cứu trung tấm số 108 là một trường học tốt đối với tôi. Những kiến thức nhận được trong lĩnh vực điện tử học, cũng như gần 20 năm kinh nghiệm một người chơi radio nghiệp dư và xu hướng sáng tạo giải thích được, tại sao khi làm việc với Bruk chúng tôi lại làm được nhiều thế. Tôi cùng với Isaak Semenovich đã cùng thảo luận rất nhiều ý tưởng chung của chiếc máy định chế tạo. Sau đó tôi vẽ những sơ đồ cụ thể cùng với các ghi chép giải thích và đưa ông xem. Ông cho những nhận xét, sửa chữa nếu cần (điều này có thể thấy rõ trên những bản thảo một số hồ sơ sáng chế và bản thảo mô tả vắn tắt ASVM còn giữ lại của tôi, hiện đang lưu tại Bảo tàng Bách khoa). Khi đó tôi làm việc trong tòa nhà trụ sở chính của Viện Năng lượng Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô.
Chúng tôi cũng nói về việc làm sao thực hiện được dự án này. Xuất hiện một ý tưởng, rằng để làm điều này thì cần có văn phòng thiết kế. Trong vòng 2 tuần tôi làm việc ở Thư viện Lenin, nghiên cứu các tài liệu về thiết kế các nhà máy công nghiệp. Kết quả là tài liệu trên đã ra đời.
Tôi cũng không nhớ tôi đã ăn uống thế nào trong thời gian đó. Tôi sống trong một căn phòng, nơi bà chủ nhà làm kho chứa khoai tây và đốt lò sưởi bằng các tập sách dày “Luật pháp nước Nga Sa hoàng” mà tôi tìm thấy ở đó. Từ năm 1944 tôi thuê phòng trong thời hạn 2-4 tháng ở khắp các ngóc ngách của Moscow. Tôi đã đổi chỗ ở đến cả chục lần. Không ai muốn đăng ký hộ khẩu cho tôi cả, mà không có hộ khẩu thì các chủ nhà sợ không dám cho thuê phòng lâu. Vì thế nên tôi cứ đổi nhà hết chỗ này tới chỗ khác. Năm 1952 theo tiêu chuẩn của Văn phòng thiết kế (SKB-245) tôi được phân một căn phòng trong căn hộ chung”.
---
(còn tiếp)