3. Ý tưởng chói lọi
Bashir Iskandarovich Rameev (những năm 50)
Đầu năm 1947, nghe BBC thông báo rằng Mỹ đã chế tạo ra một chiếc máy tính điện tử độc đáo, gồm có trên 18 ngàn đèn điện tử, và để kết nối những chiếc đèn này cần đến hàng chục ngàn kilomet cáp. Đó là chiếc máy tính điện tử đầu tiên của Mỹ ENIAK? Một cách linh tính Bashir hiểu rằng – đó chính là lĩnh vực khoa học kỹ thuật mà anh đã mơ ước từ lâu. Anh bèn quyết định xin ý kiến lãnh đạo – viện sĩ A.I.Berg là một người dễ tiếp xúc với cấp dưới. Viện sĩ khuyên anh liên hệ với Isaak Semenovich Bruk, khi đó đang làm việc tại Viện Năng lượng, Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô về việc chế tạo các phương tiện kỹ thuật tính toán. Trong phòng thí nghiệm của Bruk khi đó đã hoạt động thiết bị tích hợp phân tích cơ học – một chiếc máy tính analog, rất cồng kềnh và bất tiện khi sử dụng. Ý tưởng chế tạo máy tính số trong thời gian đó đang treo lơ lửng trong không khí, Bruk quan tâm đến ý tưởng này, và rất vui khi có thêm một trợ lý nhiệt tình. Tháng 5/1948 Bashir được nhận cương vị kỹ sư thiết kế trong phòng thí nghiệm của Bruk. Anh nhận chỗ làm việc tại một trong hai phòng của Bruk – Bruk không muốn “mở bài” quá sớm.
Thật khó tin, nhưng ngay tháng 8/1948, tức là chỉ sau đó có ba tháng đã xuất hiện sản phẩm đầu tiên – dự án “Máy tính điện tử số tự động”, được ký bởi Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô I.S.Bruk và kỹ sư B.I.Rameev.
Bản sao tư liệu lịch sử độc đáo này do Rameev trao cho tôi xin dẫn ra ở đây (bản gốc lưu ở Viện bảo tàng Bách khoa tại Moskva).
Máy tính điện tử số tự động
(mô tả ngắn gọn)
Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô I.S.Bruk
Kỹ sư B.I.Rameev
Moscow, tháng 8/1948
MỤC LỤC
I. Mở đầu
II. Mô tả chung ADCM
III. Mô tả các yếu tố riêng của ADCM
1. Thiết bị để chuẩn bị chương trình và chuyển dữ liệu đầu vào từ hệ thập phân sang hệ nhị phân
2. Sensor chương trình chính
3. Xác định dấu, sự bằng nhau và khác nhau của hai số.
4. Làm phép cộng
5. Phép nhân
6. Phép chia
7. Cộng dồn
8. Nội suy
9. Thiết bị để chuyển kết quả tính toán từ hệ nhị phân sang thập phân và in ra giấy
IV. Mô tả một số yếu tố rơle của ADCM
1. Rơ-le từ với hai trạng thái ổn định
2. Trigger từ
3. Rơ-le từ, chỉ hoạt động khi có cùng lúc vài tín hiệu điều khiển
4. Rơ-le từ, hoạt động khi có một tín hiệu điều khiển ở một trong những đầu vào.
5. Thiết bị giải mã
V. Phụ lục. Bảng các thông số chủ yếu của các máy tính số tốc độ nhanh đã và đang được thiết kế, chế tạo ở Mỹ.
(còn tiếp)
P.S. Bác Thạch ơi, có nên dịch tiếp cái đoạn kỹ thuật dài khiếp này không nhỉ?
