[Geobic]

Xin cung cấp tư liệu:

1. Trong cuốn tiểu thuyết "Chủng tộc khác" (L’AUTRE RACE, NXB Albin Michel, Paris, 1930) của nhà văn Pháp Hebert Wild, được đề cử giải thưởng Gongcua, có đề cập nhận vật chính là một cô Sây, dân tộc Tày, lấy chồng Tây. Con cô ta được bố đưa về Pháp nuôi, sau trở lại VN, khó hoà đồng với XH Viêt Nam thời đó, không hòa hợp được với chính mẹ đẻ của mình nữa. Một cuốn sách rất hay, và nhà văn nhìn nhận với con mắt đầy tính nhân văn và với cái nhìn thiện cảm với Việt Nam. Ông gọi bọn quan lại xấu xa là "Quan Lớn" theo tiếng Việt.

2. Hebert Wild chính là bút danh văn học của nhà địa chất tài ba người Pháp Jacque Deprat, từng làm việc ở Việt Nam từ 1908 đến 1919. Từng từng giữ chức Giám đốc Sở Địa chất Đông Dương.

3. Trong hơn chục cuốn tiểu thuyết của ông viết sau khi ông về nước (1919), nhiều cuốn nói về thời kỳ ông làm việc ở VN, về XH Việt Nam thời ông sống, rất sinh động.

4. Văn học, nhất là tiểu thuyết, thường đi sau thực tiễn XH, nhà văn hồi tưởng, chiêm nghiệm lại quá khứ... Do vậy không lạ alf tiểu thuyết Chủng tộc khác in ở Paris 1930, nhưng toàn bộ câu chuyện theo tôi không vượt khỏi khung thời gian nhà địa chất này say mê nghiên cứu ở núi rừng Việt Bắc nước ta. Mỗi tiểu thuyết về VN của ông như một hồi ức đẹp hoặc đau buồn về quãng đời ông sống ở VN.

5. Đồng bạc Mexico (đồng bạc con cò) được thiếu tướng Bonard, chỉ huy liên quân Pháp - Tây Ban Nha, cho lưu hành chính thức ở Annam ngày 10/4/1862.

6. Từ 1862 đến 1921 là gần 60 năm.

7. Nếu xét trong xã hội, gần Tây nhanh và ảnh hưởng của Tây sớm hơn, hẳn phải là người Kinh, ở đồng bằng, thành phố. Chứ khi việc lấy Tây đã lan đến miền núi, đến đồng bào dân tộc thiểu số với những quan niệm còn khắt khe hơn nhiều, thì đã không còn là giai đoạn đầu của "trào lưu" nữa. Cần biết thêm, con cô Sây trong tiểu thuyết Autre Race về sau đã trưởng thành, ngoài 20 tuổi, trở về VN. Nghĩa là mẹ cô kết hôn vơi quân nhân Pháp trước đoạn kết trong cuốn tiểu thuyết cỡ 20 năm! Và H. Wild đã kể lại toàn bộ câu chuyện đó. Tất nhiên văn học không phải sử học.

8. Kết luận của riêng Geo:

- Việc lấy Tây không phải sang những năm 20 hay 30 của TK trước mới có, mà từ trước đó. Và chính trong giai đoạn đầu, nó đã bị lên án mạnh mẽ.

- Chưa có tư liệu nào nói về người phụ nữ VN đầu tiên lấy Tây, nếu bác nào "tò tò" moi được tư liệu ấy kể cũng rất hay đấy. Thank.