[tuntin]

Xin được trả lời bác nthach:

Bài viết của bác rất hay và đánh giá về các giai đoạn phát triển văn hóa xã hội Việt nam thật là logic. Tôi xin cảm ơn bác.
Nhưng về vấn đề mà chúng ta đang bàn ở đây, tôi lại có một số ý kiến tranh luận với bác như sau:

1. Các bài ca dao (tôi xin nhấn mạnh chữ CA DAO) là những sáng tác truyền khẩu, lưu hành trong dân gian và không phải là do những tác giả như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh…sáng tác ra. Chúng có thể đã có từ lâu đời, trước cả khi Nikolay Stepanovich Gumilyov sinh ra.
2. Như tôi đã trích dẫn ở các bài trên, tôi cũng đã lưu ý rằng: đồng bạc Mexico đã bị chính phủ “bảo hộ” chấm dứt lưu hành ở Đông dương từ 01/01/1906. Vậy theo ý kiến cá nhân tôi thì thời điểm ra đời bài ca dao phải trước năm 1906. Vì từ năm 1906, chính phủ bảo hộ làm gì còn đồng bạc con cò để trả cho những ai theo họ.
3. Tôi rất rất tán thành với bác về nhận định:
“Nhưng đến thập kỷ thứ ba trở đi, xã hội Việt Nam mới dần thay đổi. những kiểu áo cách tân xẻ tà, môi son đỏ chót… mới dần có mặt ở thành thị, rồi về sau nữa những "Ngựa người và người ngựa" những "Kỹ nghệ lấy Tây" những Me tây trong "Số đỏ" mới dần hình thành và tạo ra một xã hội hỗn độn hơn... “
4. Do đó tôi đâu có tán thành dịch ra tiếng Việt thành chữ “Me Tây” đâu? Cũng vì vậy, tôi đã đặt câu hỏi:
“Vậy ai là người đã cho Nikolay Stepanovich Gumilyov biết câu ca dao Việt nam này? Lý do gì mà ông lại đổi hẳn ý thơ đi như vậy? (Từ ý khuyên nhủ các chàng trai đừng tham tiền theo giặc sang ý “trách móc” các cô gái tham tiền theo mấy ông Lang sa?)”
Ý tôi chính là giống ý bác nthach đấy chứ.
5. Trong quá trình tìm kiếm tư liệu trả lời 2 câu hỏi trên, tôi đã gặp được nhiều bài tham luận, nhấn mạnh các ý sau:
5.a. Trước năm 1918, đã có nhiều nhà trí thức Pháp theo chân lính viễn chinh sang Đông dương để nghiên cứu khoa học (Chẳng hạn Yersin đã sang Việt nam từ năm 1890), trong đó cũng có những nhà thám hiểm, những nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, khảo cổ…Chuyện này cũng bình thường thôi phải không ạ? Napoleon chẳng đã có một câu nói nổi tiếng khi ông trên đường viễn chinh Ai cập hay sao: “Lừa ngựa và các nhà bác học đi vào giữa”. Kinh thành Angkor ở Cambodia chẳng do người Pháp tìm lại đấy thôi.
Chắc chằn rất nhiều nhà nghiên cứu văn học Pháp đã sang nghiên cứu văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử, phong tục…của Đông dương nói chung và Việt nam nói riêng. Mà văn học Việt nam lúc đó, đúng như lời bác nhận định, làm gì có gì khác văn học dân gian, tức là ca dao, tục ngữ…
5.b. Cụ Trương Vĩnh Ký, một nhà bác học về ngôn ngữ, là người Việt nam đã viết nhiều sách bằng tiếng Pháp in tại Paris để giới thiệu ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử, địa lý…Việt nam. Mà cụ giới thiệu ngôn ngữ văn hóa nào nếu không phải là văn hóa dân gian.
5.c. Rất có thể những nhà bác học Pháp, hoặc chính cụ Trương Vĩnh Ký (người vẫn “được coi là” có tư tưởng thân Pháp), hoặc một ai khác…khi đưa bài ca dao nói trên sang tiếng Pháp, in ấn và lưu hành ở Paris, thì tất yếu không thể chuyển ngữ dưới dạng một câu thơ chống chính phủ bảo hộ, chống lại mẫu quốc Phú Lang sa được, họ có thể dùng từ ở ngôi thứ hai như “tu””vous”, như thể là nói các cô gái chứ không phải nói các chàng trai và có thể ý đó tạo ấn tượng nơi Nikolay Stepanovich Gumilyov hiểu như vậy chăng? Kinh đô Paris thời điểm đó chắc chẳng thiếu những cô gái (Pháp, lai Pháp hoặc từ các thuộc địa nào đó của Pháp…) tham tiền mà đi theo mấy ông Phú Lang sa đâu.
6. Nikolay Stepanovich Gumilyov lúc đó đang ở Paris, hít thở không khí Paris nên tưởng tượng về xứ Viễn Đông xa xôi bằng cặp mắt của người Paris. Tôi xin phép được có vài lời bênh vực cho ông. Mong bác thông cảm nhé.
7. Với đánh giá thật khách quan, tôi thấy các lý luận của mình ở mục 5 chỉ là giả thiết, chưa thật sự thuyết phục đâu vì tôi chưa tìm được các bản văn bằng tiếng Pháp về các bài ca dao đó. Tôi đang nỗ lực kiếm tìm nhưng cũng biết khó như đáy bể mò kim, vì tiếp cận được tư liệu dạng quý hiếm như thế đâu phải dễ.
Chính vì vậy, những bình luận đánh giá và phản biện của các bác làm tôi yêu mến biết bao.

Cảm ơn bác nthach một lần nữa.
Tuntin.