Phóng tác là chuyện thường mà bác. Dựa trên ý tứ của bản gốc mà lái đi theo hướng của mình. Tôi nhớ láng máng cụ Phạm Duy Tốn viết thiên truyện ngắn"Sống chết mặc bay" với câu "Ù thông tôm chi chi nảy...Điếu mày!" nổi tiếng cũng là phóng tác từ một truyện ngắn nước ngoài.
Có thể ai đó có ý khác, nhưng tôi cho rằng chắc chắn Gumilev đã đọc đâu đó những bản dịch ra Pháp ngữ những câu ca dao của VN, và lấy tứ đó để viết nên 2 bài thơ trong phần Indokitai của mình. Tôi nghĩ về một mặt nào đó có thể chấp nhận được điều này ở Gumilev, một người chưa hề đến VN, chỉ biết đến xứ này khi đang đồn trú ở Pháp.
Đối tượng được nhắc đến trong 2 câu ca dao của VN và bài thơ
Девушки của Gumilev khác nhau. Đúng thế. Nhưng ý bật lên trong cả 2 văn bản là các vị (anh hay các nàng) cùng một giuộc với nhau cả, đều chạy theo lũ mắt xanh mũi lõ vì...tiền. Nên lưu ý là tiền kim loại in hình con ó của Mê-hi-cô (mà dân gian gọi là con cò, theo ý kiến của nhà văn Sơn Nam-một pho sử về văn hoá Nam Bộ-ý này lấy từ bài bác tuntin đã trích dẫn) chứ không phải đồng tiền nào khác, dù thời điểm đó vẫn tồn tại tiền giấy và tiền đồng bạc khác. Có thể diễn đạt ý này bằng những hình ảnh khác, nhưng sự giống nhau đến kỳ lạ này trong bài thơ vỏn vẹn 4 câu của Gumilev và câu ca dao không khỏi khiến chúng ta nghi ngờ.
Bài
Детская песенка thì ý lại càng rõ hơn. Ngay từ việc đặt tít. Chúng ta dịch tít bài thơ này thành gì, nếu như không chọn phương án
Đồng dao (như bác Geobic đã lựa chọn rất đúng trên kia). Đồng dao, như đã rõ là những câu hát truyền miệng của trẻ con. Chẳng lẽ Gumilev đi đặt lời một bài hát mới cho trẻ con xứ Đông Pháp, chắc chắn là không phải rồi. Bài thơ chắc chắn dựa trên ý bài đồng dao VN mà chúng ta đã biết, với những lời
dậm doạ giết người, móc ruột...của "bà cả" nghe thật gớm ghiếc ở cuối bài
.