hungmgmi viết
Có 2 thi sĩ Nga viết về con đường rất hay. Người thứ nhất là Pushkin với “Con đường mùa đông” mà người Việt Nam chúng ta đã biết qua bản dịch khá đạt của nhà thơ-dịch giả Thuý Toàn. Còn người thứ hai, là thi sĩ Esenin với "Con đường ánh bạc" (hay Con đường) mà bạn Wehmachr đã dịch trên đây. Và họ, dù muốn hay không, đều viết về con đường mùa đông lạnh lẽo tuyết phủ. Có phải là viét về những gì buồn vắng, hắt hiu…thì hợp với tâm tình thi sĩ hơn là viết về những gì sôi động, náo nhiệt phù hoa…
Nếu như Con đường mùa đông là một lời tự sự, thì Con đường ánh bạc là một nỗi niềm tâm tình có địa chỉ. Địa chỉ đây là con đường, cô đơn chạy dài dưới tuyết trong một đêm trăng bàng bạc.
Hãy xem:
Серебристая дорога,
Ты зовешь меня куда?
Thi sĩ đã chọn chủ thể là Con đường để tâm sự:Con đường ánh bạc, ngươi sẽ dẫn ta đi đâu?. Có lẽ khi dịch, nên chăng gọi chủ thể đó là ngươi, hoặc mi sẽ hợp hơn các đại từ khác (như là Em chẳng hạn). Và nên chú ý các đại từ “ты” ở khổ 1 và khổ 3 để không bỏ sót lời tâm tình.
Thứ Năm tràn ngọn nến
Rắc sao rơi trên đầu.
Tại sao lại Thứ Năm, và phải chăng có một cơn mưa sao nào đó?
Như chúng ta biết, Esenin xuất thân từ một gia đình sùng đạo. Và trong đạo Chính thống Nga từ lâu đã tồn tại một nghi thức: các tín đồ tắm vào Ngày thứ Năm cuối cùng trước Lễ Phục sinh (nước tắm gọi là чисточетверговая вода) và vào Nhà thờ, cầm trên tay ngọn nến (чисточетверговая свеча) nghe đọc sách Phúc âm. Là người sùng đạo và có tâm hồn thi sĩ, hẳn Esenin đã liên tưởng hình ảnh con đường loáng trăng, với ngôi sao lung linh trên cao với hình ảnh thiêng liêng của giáo đường, với ngọn nến trước Phục sinh toả sáng. Một liên tưởng khá lạ và đậm chất thơ. Dich là Ngọn nến chung chung, sẽ không ai hiểu được ý tứ sâu xa của nhà thơ. Lựa chọn phương án Thứ Năm tràn ngọn nến sẽ lại càng tối nghĩa. Vậy lựa chọn cách dịch gọn là nến thánh sẽ mang ý nghĩa khác đi chăng?
Trên NNN, chúng ta đã từng bàn đến bài hát hay nhất của ban nhạc Akvarium của Boris Grebenshikov-bài hát Thành phố Vàng. Thật thú vị, trong những hình ảnh đẹp tuyệt vời cuả thành phố mộng ảo, vẫn cháy sáng một ngôi sao trên vòm trời xanh. Chỉ có một ngôi sao thôi, như trong thơ của Esenin vậy :
А в небе голубом горит одна звезда.
Она твоя, о ангел мой, она твоя всегда.
Кто любит, тот любим. Кто светел, тот и свят.
Пускай ведёт звезда тебя дорогой в дивный сад.
Khổ thơ dịch tiếp theo của bạn Wehmachr :
Em buồn vui ? Nào biết ...
Hay nhịp bước cuồng điên
Xin trao lại tim em
Để yêu bờ tuyết trắng.
Hungmgmi chỉ muốn đóng góp suy nghĩ về cách hiểu một bài thơ hay của Esenin. Rất mong có những sự trao đổi lại chân tình của các bác.
|