[Đan Thi]

Iuri Bondarev – triết gia và người lãng mạn

“Hiện tại của chúng ta luôn gắn với tương lai của chúng ta” - nhà văn Nga nổi tiếng Iuri Bondarev tin tưởng như vậy. Ngày 15 tháng Ba cây bút lão thành của nền văn học Nga mừng thọ 85 tuổi.

Phần lớn các tác phẩm của Iuri Bondarev gắn bó với những sự kiện của Chiến tranh thế giới thứ II, và số phận những con người phải trải qua thời kỳ khủng khiếp ấy. Bản thân Iuri Bondarev biết về những trang lịch sử thời chiến tranh bi thảm cũng không phải là qua lời kể. Ngay từ khi còn ở tuổi hoa niên, ông đã ra mặt trận và chiến đấu suốt 4 năm ròng trong đơn vị pháo binh. Một trong những tác phẩm đầu tiên ông viết không chỉ là về chiến công vinh quang của những người lính xô-viết, mà cả về sự tàn khốc của chiến tranh và về cái giá đắt khủng khiếp phải trả cho Chiến thắng.

Trước thềm lễ mừng sinh nhật thượng thọ, khi trả lời phỏng vấn của Đài "Tiếng nói nước Nga" nhà văn Iuri Bondarev đã phát biểu như sau: “Tôi đã muốn cho thấy cuộc chiến tranh như nó từng diễn ra. Tôi không muốn tô hồng điểm tía, thế nhưng tôi cũng không thể chịu được những màu sắc ảm đạm, đen tối, không có sức sống. Mặc dù là tất cả những nhân vật của tôi đều chịu số phận bi thương, nhưng dù sao chăng nữa còn đọng lại ở bạn đọc vẫn là cảm giác hy vọng. Các nhân vật của tôi đều luôn có mặt trong những cuộc xung đột – hoặc là với chiến tranh, hoặc là với những con người cụ thể nào đó. Tôi không thích những nhân vật mờ nhạt thiếu cá tính. Tôi thích những nhân vật kiếm tìm chân lý, dám bảo vệ lẽ công bằng, mà lẽ công bằng cũng chính là chân lý vậy”.

Những cuốn sách của Iuri Bondarev, chẳng hạn như “Tiểu đoàn yêu cầu hỏa lực”, “Tiếng đại bác cuối cùng”, “Lặng yên” hay “Tuyết bỏng”, đã được dịch ra hơn 70 thứ tiếng, còn bộ phim sử thi “Giải phóng” dựng theo kịch bản của ông đã chiếu trên màn ảnh của hàng chục nước khắp các châu lục. Những trang sách và thước phim ấy nói lên sự thật về cuộc chiến tranh đẫm máu nhất trong thế kỷ XX. Ngày hôm nay, có những kẻ xuyên tạc lịch sử manh tâm xét lại kết quả cuộc chiến này, phủ nhận vai trò quyết định của các chiến sĩ xô-viết trong việc đập tan quân đội phát-xít. Và hiện tượng quái dị đó đang làm dấy lên nỗi đau trong trái tim nhà văn Nga.

Thế nhưng, sáng tác của Iuri Bondarev không chỉ phản ảnh về quá khứ. Dưới tầm nhìn của ông, hiện lên trên các trang sách của ông, luôn luôn có những người đương thời. Hồi những năm 60-90, nhân vật chủ yếu là các đại diện trí thức, mà theo quan điểm của nhà văn, là những người có khả năng tiếp nhận cuộc sống không chỉ như phản ánh thực tại, mà còn thông qua lăng kính triết lý. Iuri Bondarev tin tưởng rằng, ngay cả trong văn học hiện đại cũng cần có những nhân vật hào sảng như Hamlet và Don Kihote.

Iuri Bondarev chia xẻ những suy tư của ông như sau: “Trong xã hội loài người, những chàng Don Kihote là rất cần thiết, cho dù họ có những hành động viển vông. Don Kihote sống tuân theo những hình dung của chính mình, nhưng về bản chất thì tưởng tượng cũng lại là thực tế: bởi không thể bày đặt ra những gì không hiện hữu trên Trái Đất này. Sống là cuộc chiến đấu, còn đánh nhau với cối xay gió hay là với kẻ thù, - điều ấy chẳng quan trọng. Về Hamlet, thì trong hình ảnh này luôn là người trí thức trầm tĩnh, ưu tư. Quả là con người trí thức hiện nay đã trở nên quá đỗi thực tế và rời xa những “câu hỏi đau đầu”, những trăn trở về ý nghĩa cuộc sống. Nhưng thật ra những nhân vật ấy, Don Kihote và Hamlet, là rất gần gũi. Tất cả đều là cuộc đấu tranh – “tồn tại hay không tồn tại” mà thôi”.

Giống như Hamlet và Don Kihote, triết gia và người lãng mạn cũng hòa đồng gắn kết trong thế giới quan của nhà văn. Với kinh nghiệm trường đời của mình, Iuri Bondarev khuyên các độc giả hôm nay rằng hãy đừng bao giờ hoang mang, sầu bi hay hoảng loạn. “Chúng ta cần luôn sống với niềm hy vọng, nếu không mọi sự sẽ trở nên vô nghĩa. Và hãy nhớ về những con người thiện tâm”, - Iuri Bondarev luôn có niềm tin như thế.

Tư liệu của đài "Tiếng nói nước Nga"
Đan Thi dịch