Họ ngã xuống, nhưng sống mãi
Thật đáng ngạc nhiên khi các cầu thủ FC Start được tiếp tục làm việc yên ổn ở lò bánh mì sau trận thắng Flakelf, chưa kể đôi khi họ còn được tập luyện tại sân Zenit. Ngày qua ngày, họ sống trong tâm trạng căng thẳng tột bậc, không biết sẽ bị bắt bớ, thậm chí bắn bỏ bất cứ lúc nào. Vậy mà lạ thay, mọi chuyện vẫn cứ trôi qua êm thấm. Trusevich và đồng đội có biết đâu rằng họ còn kéo dài được vận mệnh của mình chính là vì đã... hiên ngang đánh bại “người Đức thuần chủng” ngay trước mũi các sĩ quan SS và bọn Gestapo. Bắn bỏ “những kẻ cứng đầu” thì quá dễ, nhưng phải làm gì để vừa trừng trị đích đáng các cầu thủ được cả Kiev gọi một cách trìu mến là “đội của chúng ta”, vừa bưng bít sao cho dư luận không biết gì về chiến thắng oanh liệt của họ? Từ Berlin, đích thân Joseph Goebbels, tổng trưởng tuyên truyền của Hitler, quyết định phải làm gì. Sau này, người ta đọc được trong hồi ký của Goebbels: “Một trận thắng trên sân cỏ đôi khi quan trọng và khó gấp nhiều lần việc chiếm được vài thành phố ở Đông Âu”. Hitler và Goebbels từng ngồi cạnh nhau trên khán đài và chứng kiến nỗi thất vọng của 100.000 người Đức khi đội tuyển Đức thua Na Uy 0-2 tại Olympic 1936. “Chúng sẽ bị giết như những kẻ cắp”, Goebbels ra chỉ thị.
Thế là một hôm, các cầu thủ tại lò bánh mì được gọi vào văn phòng để gặp Kordik. Nhưng khi đến nơi, họ chỉ gặp viên sĩ quan Gestapo. Các công nhân chứng kiến từng cầu thủ vào phòng Kordik nhưng không thấy ai trở ra. HLV kiêm cầu thủ Sviridovsky là người cuối cùng. Tất cả được kiểm tra tên tuổi lần chót rồi được đưa thẳng đến trụ sở Gestapo trên đường Korolenko. Tại đấy, họ bị thẩm vấn, đôi khi kèm tra tấn mỗi ngày 1 lần, trong suốt 3 tuần. Bằng mọi cách, quân Đức dụ dỗ các cầu thủ thừa nhận đã ăn cắp bánh mì trong lúc làm việc, nhưng thất bại. Không nhận chính mình ăn cắp thì tố cáo đồng đội cũng được. Ai cáo giác người khác sẽ được khoan hồng. Cũng không ăn thua. Nếu như lời kể của Goncharenko sau này là đúng sự thật thì trong đội Dynamo Kiev thật ra cũng có kẻ phản bội, nhưng chỉ duy nhất một người, và cũng chỉ theo lời Goncharenko. Đó là Pavel Komarov, cầu thủ không chỉ sẵn sàng ký tên vào bất cứ lời khai viết sẵn nào, mà còn có thể là người đã cung cấp cho Gestapo tài liệu về thời kỳ hoạt động cho NKVD của đồng đội Nikolai Korotkikh. Komarov đã “trốn” khỏi trại tập trung vào năm 1943, khi quân Đức biết rõ chúng chỉ còn giữ được Ukraina vài ngày nữa. Sau này, không ai thấy Komarov đâu cả
Các cầu thủ FC Start bị đưa đến Siretz, một trại tập trung ở ngoại ô Kiev với mọi hình ảnh khủng khiếp nhất mà người ta có thể hình dung về tội ác của phát-xít. Tại lò sát sinh này, Kuzmenko, Klimenko và Trusevich lần lượt bị hành quyết cùng hàng chục ngàn người khác. Khi thấy một họng súng đen ngòm đã chĩa vào mình trong một “cữ dượt” của lính Đức, Trusevich đã thu hết sức tàn hét lên thật to trước khi gục ngã: “Nền Thể Thao Đỏ không bao giờ chết”. Câu nói ấy cùng cái chết của các đồng đội nhanh chóng lan truyền đến tai Goncharenko và Sviridovsky. Trước đây, Sviridovsky từng là thợ giày rất giỏi. Sau vài giờ học “cấp tốc” với Sviridovsky, Goncharenko đã có thể nói dối với quân Đức rằng chính anh cũng là thợ sửa giày và cả hai đều trở nên cần thiết, nhất là đối với những tên lính Đức đang ngao ngán trước mùa đông khắc nghiệt của Liên Xô. Thế là, việc thi hành án tử hình đối với 2 cầu thủ này đến muộn hơn, và trong một lần tính toán thời cơ thật chính xác, cả hai đã trốn khỏi trại tập trung, được vài gia đình tử tế ở Kiev che giấu cho đến khi Ukraina hoàn toàn giải phóng. Sau này, Goncharenko trở thành nhân chứng sống quan trọng nhất cho cuốn sách “Trận đấu cuối cùng”, xuất bản năm 1959. “Bảo vệ danh dự của Dynamo Kiev”; “Hiệp Ba”; “Trận đấu tử thần”... Biết bao bài báo, tập sách, thậm chí cả một bộ phim, đã lần lượt lật lại cuộc chiến đấu anh dũng trên sân cỏ của các cầu thủ từng khoác áo Dynamo Kiev. Họ mãi mãi đi vào lịch sử...
Ngoài 4 cầu thủ đã thiệt mạng (Korotkhikh, Klimenko, Kuzmenko, Trusevich) và 1 cầu thủ bỏ trốn (Komarov), các cầu thủ Dynamo đều ở lại Kiev sau chiến tranh, nhưng họ bị khủng hoảng tinh thần đến mức không còn chơi bóng được nữa. Thành viên duy nhất còn gắn bó với Dynamo Kiev sau chiến tranh là cựu thủ môn Anton Idzkovsky, nhưng ông chỉ tham gia ban huấn luyện. Năm 1954, Dynamo Kiev giành được thắng lợi đầu tiên trong làng bóng đá Liên Xô: đoạt cúp quốc gia. Bảy năm sau, đội hình có Valery Lobanovsky của Dynamo Kiev đăng quang lần đầu tiên ở giải VĐQG. Tổng cộng, Dynamo Kiev 13 lần vô địch, 9 lần đoạt cúp Liên Xô. Nhưng Dynamo chỉ thật sự trở thành biểu tượng trong giai đoạn Lobanovsky huấn luyện. Đội đoạt cúp C2 châu Âu 2 lần, đè bẹp Bayern Munich (có Franz Beckenbauer 3-0 và 1-0 ở Siêu cúp châu Âu), có Blokhine đoạt “Quả bóng vàng châu Âu”. Vì sao toàn bộ vinh quang của Dynamo Kiev đều gắn chặt với tên tuổi của Lobanovsky? Cựu danh thủ Sergei Baltacha giải thích: “Ai cũng biết rằng bóng đá là môn thể thao đồng đội, nhưng Lobanovsky là người duy nhất tuân thủ triệt để triết lý ấy, không chỉ trên sân cỏ. Trước và sau mỗi trận đấu, Lobanovsky luôn nhắc lại trận đấu huyền thoại năm 1942 và nhắc nhở chúng tôi đã nợ thế hệ của Trusevich những gì. Chúng tôi luôn biết phải hy sinh chính mình cho Dynamo Kiev như thế nào. Chúng tôi không phải là những tài năng lớn. Nhưng không có CLB nào ở châu Âu hơn Dynamo Kiev về tinh thần đồng đội”.
__________________
|