Dardmend (Zakir Rameev)
Bashir Iskandarovich sinh ngày 1 tháng 5 năm 1918. Trong hộ chiếu của anh thì ghi một ngày khác – ngày 15/5. Lý do là mãi sau này, khi chế độ hộ chiếu là bắt buộc đối với tất cả, thì người bố mới đi làm khai sinh cho con trai, và nhầm mất 15 ngày.
Cuộc đời và hoạt động của Rameev như một tấm gương, phản chiếu nhiều góc cạnh của thời đại bắt đầu vào tháng mười năm 1917.
Ông nội của Rameev – Zakir Sadykovich Rameev (1859-1921) là một nhà thơ cổ điển của văn học Tatar. Những bài thơ của mình ông viết với bút danh Dardmend, dịch từ tiếng Ba Tư thì có nghĩa là người buồn bã, cùng cảm thông nỗi đau. Con người hiền lành và trí thức ấy là thành viên, chủ tịch nhiều hội từ thiện, xuất bản báo và tạp chí, làm rất nhiều điều để vun đắp cho văn hóa Tatar. Lúc sinh thời, chỉ có một tập thơ của ông dịch sang tiếng Nga được xuất bản. Cuốn sách được in với tia-ra 2000 bản. Và nhà thơ vẫn là vô danh đối với đông đảo độc giả.
Mặc dù vậy, những bài thơ của ông ngay cả trong bản dịch cũng rất đẹp và rất hiện đại – cuối thế kỷ XX cũng sôi động như hồi đầu của thế kỷ ấy. Cháu nội của nhà văn - Bashir Iskandarovich Rameev, nhân vật chương này của tôi, đã trao cho tôi khá nhiều, và tôi không thể không dẫn ra ở đây một bài thơ của ông.
Chúng ta
Tất cả trôi đi – tháng năm, thế kỷ, thời gian
Tất cả bỏ đi - hoàng đế, bộ lạc, nhà tiên tri,
Thế kỷ trôi đi, vòng xoay xoay mãi
Bao nhiêu quốc gia đã đến, rồi đi
Ôi, xác xơ những tường cung điện, pháo đài
Hàng núi xương phủ sương mù dưới đất.
Bão cát mịt mùng, dấu vết biến mất
Chúng ta sẽ ra đi như thế, lúc tuổi già
Kẻ lang thang đến trên đời một khắc
Thời gian réo lên, anh nhảy điệu điên cuồng
Nuốt trôi rác rưởi hy vọng kia mục nát
Và đống lửa thiêu là đích mọi con đường…
Tiếc rằng phần lớn trước tác của nhà thơ đã bị thất lạc sau khi ông qua đời. Đó là năm 1921 đói kém và lạnh lẽo. Nhiều người không còn hơi sức để nghĩ đến thi ca.