Хоасяу и китайцы...
****
Tốt nghiệp đại học, đi làm được hơn tháng thì tôi kết bạn với một anh bạn kỹ sư xây dựng, về cùng cơ quan sau tôi, là dân Cẩm Phả bản địa.
Anh bạn này dẫn tôi đi khắp nơi trong vùng, kể cả đi tán gái.
Trong số bạn bè của cậu ta, có một chàng người Hoa chính hiệu, tốt nghiệp loại ưu trường Bách Khoa, nhưng mãi không được bố trí việc làm vì lý do là Hoa kiều. Đầu năm 1978, khi bị quyết liệt ép hồi hương, bà cụ của anh bạn này đã tuyên bố cả gia đình cụ gồm rất đông con cháu thà tự sát, chết hết ở Cẩm Phả, chứ nhất định không đi đâu cả. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp gia đình cụ có nhiều công đối với cách mạng Việt Nam, và thế là gia đình cụ được ở lại. Sau này thi thoảng tôi cùng anh bạn đến thăm gia đình cụ, cho đến khi cụ mất.
Hồi đó, tỉnh QN được tiếng là rất có thành tích trong việc ép dân Hoa kiều về nước. Rất nhiều người Hoa đã hồi hương, để lại ruộng vườn, nhà cửa. Và cũng rất nhiều công nhân, cán bộ của các cơ quan, xí nghiệp trong vùng được cấp nhà, vườn của người Hoa để lại. Nhưng rồi lại có rất nhiều người trong số họ nói về những sự việc quái dị, khó giải thích được khi họ sống trên đất của người Hoa để lại, vừa thần bí, vừa có ý tâm linh. Và ở các chợ của Cẩm Phả, cùng với việc chẳng còn nhiều người Hoa trụ lại, ít đi rất nhiều các loại hải sản quý hiếm. Như nguời ta nói, người Hoa ở Cẩm Phả trước đây rất giỏi nghề đi biển, các công việc khác nặng nhọc thì luôn là họ đảm đương .
*****
Vào giữa những năm 1990, công ty tôi có nhập khẩu một dây chuyền sản xuất khí ôxy-nitơ từ Trung Quốc. Một nhóm chuyên gia TQ gồm 5 người, kể cả phiên dịch là một người Hoa từng sống nhiều năm ở Hà Nội, sang làm việc trong vòng gần 4 tháng, trực tiếp lắp ráp dây chuyền. Hồi đó tôi đã làm việc ở bộ phận đối ngoại của Văn phòng Công ty, được sếp giao thường xuyên có mặt cùng chuyên gia TQ khi ăn uống tại nhà ăn, và sinh hoạt ở nhà khách của Công ty.
Trong suốt thời gian đó, tôi đã có dịp ôn luyện lại tiếng TQ, và nhớ lại được khá nhiều.
Nhiều buổi tối, tôi cùng các đồng chí TQ uống rượu, rồi chơi tá lả kiểu VN do mấy anh em VN dạy. Họ cũng dạy xoa mạt chược, nhưng tôi không tiếp thu được luật chơi.
Trong suốt thời gian ấy, cứ hai lần một tuần, họ phân công một đồng chí TQ xuống bếp nhà ăn công ty, tự làm món sủi cảo, hoặc vài món ăn kiểu TQ, và mời cả chị em nhà bếp cùng ăn, rồi dạy chị em cách làm. Đến nay, chị em nhà ăn vẫn còn khen các món ăn TQ, và các đồng chí TQ nhiệt tình, chịu khó.
Hiện nay, công ty chúng tôi vẫn có nhiều đối tác là các công ty TQ đến làm việc, trao đổi hàng hoá, dịch vụ, công nghệ; hoặc là các đối tác TQ đang thực hiện các dự án tại VN - các nhà máy nhiệt điện. Quan hệ hai bên thân thiện, hữu hảo, vì công việc, không bao giờ lồng chính trị vào các cuộc hội đàm hay tiệc chiêu đãi. Và tất nhiên, từ cả hai phía, chẳng ai muốn nhắc lại sự việc của 30 năm trước.
|