[TLV]

“SÁCH ĐEN”: VẤN NẠN VÀ GIẢI PHÁP

Nguồn: Website Đảng Cộng Sản Việt Nam

Làm gì để không lọt “sách đen”- sách có nội dung xấu ra thị trường? Đây là bài toán khó mà từ lâu các cấp, các ngành đã quan tâm, đầu tư đi tìm lời giải, nhưng hình như mọi nỗ lực đều chưa có hiệu quả khi vài năm gần đây những sách có nội dung xấu, trái với thuần phong mỹ tục, xuyên tạc lịch sử… lại ồ ạt “xuất xưởng”, công khai chiếm lĩnh thị trường.

“sách đen”- “nạn dịch” huỷ hoại tâm hồn và tác động xấu tới nhận thức của người dân

Khoa học công nghệ càng phát triển, người dân được tiếp cận với nhiều loại hình giải trí, người ta lại càng lo ngại về sự mai một của văn hoá đọc. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này là chất lượng tác phẩm. Đã lâu người ta chưa thấy những tác phẩm xuất hiện gây “địa chấn” đối với người đọc và tạo ra “cơn sốt” trên thị trường. Ngược lại, người ta lại thấy xuất hiện ngày càng nhiều tác phẩm gây tranh cãi, đặc biệt là những tác phẩm có nội dung kích động bạo lực, gợi dục, bôi nhọ, xuyên tạc lịch sử… Sự phát triển ồ ạt những tác phẩm này giống như một “nạn dịch” đang huỷ hoại tâm hồn và làm lệch lạc nhận thức của con người. Nghiêm trọng hơn, chúng đang xuất hiện ngày càng nhiều và công khai trên mạng Internet, trên các trang thông tin cá nhân bolg mà chỉ cần vài giây nhấn chuột là cùng lúc triệu triệu độc giả trên thế giới có thể tiếp cận.

Chỉ tính riêng năm 2008, Cục xuất bản đã quyết định đình chỉ, thu hồi và xử phạt hàng loạt tác phẩm, ấn phẩm và truyện tranh như: “Thời của Thánh thần”, “Rồng Đá”, “Video Girl - Chuyện phim em gái” 3 tập, “Change 123 - Tam nữ hiệp”, “Chàng trai trong truyện tranh”, “Ichigo - kỷ niệm xanh”, “Hội học sinh”, “Girl Comics - lần đầu trải nghiệm”, “Crazy kiss”, “Good kiss - Nụ hôn đầu”, “Lilim kiss”, “Mặt trời bé con” …Ngoài ra, còn nhiều sách dịch, sách đăng tải trên mạng, bolg vì chưa đủ hành lang pháp lý nên các cơ quan chưa thể “tuýt còi”.

Còn nhớ những năm trước đây, để một ấn phẩm hay một cuốn sách được xuất bản đến với bạn đọc phải công phu lắm, qua bao nhiêu khâu kiểm duyệt, thẩm định. Vì thế, mỗi năm các đầu sách mới ra đời không nhiều chỉ khoảng vài trăm, vài ngàn là cùng và hiếm lắm mới có trường hợp cấp phép xuất bản rồi lại thu hồi. Nhưng những năm gần đây chuyện đó đã trở nên hết sức bình thường. Có một nghịch lý là người ta kêu ca nhiều về sự xuống cấp trầm trọng của văn hóa đọc, vậy mà hàng năm các đầu sách xuất bản vẫn tăng, lên tới hàng chục ngàn cuốn, trong đó những cuốn thật sự có giá trị “gối đầu giường” không nhiều. Ngược lại những cuốn gây chú ý, trở thành “hiện tượng” trong làng xuất bản lại chủ yếu là “sách đen”- độc hại, đi ngược với tiêu chí bồi dưỡng tâm hồn và hướng con người tới các giá trị chân- thiện- mỹ.

Hơn một năm trước đây khi tác phẩm “Bóng đè” của Đỗ Hoàng Diệu xuất hiện đã khiến không ít người phải “sốc” vì thứ văn chương dung tục, ma mị truyền tải quan điểm về quá khứ rất không bình thường. Vậy mà một thời “Bóng đè” đã trở thành hiện tượng, gây xôn xao làng văn, khiến giới phê bình tốn không ít giấy mực và công sức. Kẻ khen, người chê nhưng cuối cùng thứ văn chương ngược với thuần phong mỹ tục của dân tộc cũng không thể tồn tại như một món ăn tinh thần thường xuyên của mọi người. “Bóng đè”- Đỗ Hoàng Diệu, cũng giống như “Thời của thánh thần”- Hoàng Minh Tường, “Đỉnh cao chói lọi”- Dương Thu Hương, “Rồng đá” - Ngọc Tiến- Ngọc Mai …không thể tồn tại trong một xã hội phát triển, giàu tính nhân văn, nhân bản.

Bên cạnh những tác phẩm văn học mang tính định hướng lớn lao, xuất bản năm 2008 đã để lọt nhiều “sạn” nhất là mảng truyện tranh dành cho thiếu nhi. Vào những tháng giữa năm 2008, nhiều bậc phụ huynh, nhiều đơn vị tổ chức xã hội đã mất ăn mất ngủ vì lo bảo vệ con em mình tránh khỏi những “cơn gió độc”. Vì lợi nhuận, chạy đua theo nhu cầu thị hiếu, bất chấp những quy định, một số nhà xuất bản cùng với các cơ sở in, đối tác liên kết tung ra thị trường những truyện tranh chứa nhiều yếu tố gợi dục, phản cảm, đầu độc tâm hồn trong trẻo và những suy nghĩ ngây thơ, trong sáng của các em. Thử nghĩ xem sẽ ra sao khi các em thiếu nhi, học sinh lại suốt ngày luẩn quẩn trong đầu những câu chuyện sex ? Những bài học khô cứng về đạo đức, luân lý, khoa học… làm sao có thể ăn sâu, bám rễ vào đầu các em khi mà càng ngày các truyện tranh không lành mạnh được nguỵ trang bằng những hình ảnh và lời giới thiệu hấp dẫn chiếm phần lớn các gian hàng sách, tấn công tâm hồn vốn hiếu kỳ của các em? “Sách đen”, truyện tranh sex, nếu không ngăn chặn sớm sẽ giống như một loại virút lây lan, huỷ hoại cả thế hệ tương lai của đất nước.

Nhưng… vẫn chưa có “thuốc đặc trị”

Chưa có năm nào “sách đen” lại rầm rộ “xuất xưởng” nhiều như năm nay và cũng chưa năm nào các cơ quan quản lý lại ráo riết vào cuộc truy quét “sách đen” mạnh mẽ và quyết liệt như năm 2008. Dù sức người có hạn, nhưng năm qua, Cục Xuất bản cũng đã phối hợp với các cơ quan liên ngành bổ sung, soạn thảo nhằm hoàn thiện luật xuất bản, ra quy chế quản lý bolg, tiến hành tổng kiểm tra, rà soát tất cả các nhà xuất bản trong cả nước….Bằng những việc làm thiết thực này đã phần nào thắt chặt hơn đầu ra các loại sách và cũng đã phát hiện, xử lý nhiều vi phạm nhưng hình như mọi chế tài vẫn chưa đủ sức răn đe, bởi đã có hiện tượng một nhà xuất bản tái phạm đi tái phạm lại việc xuất bản những ấn phẩm gây hại mà chỉ bị đình chỉ có 3 tháng.

“Sách đen” được ví như những cơn gió độc nguy hại tới cuộc sống lành mạnh của con người. Vậy mà mặc dù đã phát hiện và có quyết định thu hồi, cấm lưu hành nhưng dạo quanh một số cửa hàng sách trên địa bàn Hà Nội vẫn thấy tràn lan những sách này, đặc biệt là ở các cửa hàng sách lậu. Khi được hỏi, nhiều chủ hàng đã chẳng ngần ngại trả lời “nhiều người mua thì chúng tôi bán”. Có cung thì mới có cầu, nhiều độc giả vì trình độ có hạn nhưng cũng có người vì hiếu kỳ muốn coi thử “sách đen” vô tình đã tiếp tay và kích thích bọn in lậu sản xuất. Nhưng nguyên nhân cơ bản để sách đen vẫn còn trôi nổi trên thị trường chính là sự hời hợt trong công tác kiểm duyệt, sự lỏng lẻo, thiếu sát sao trong công tác quản lý. Để tìm lời giải cho bài toán này, phóng viên cũng đã tìm hỏi đại diện nhiều đơn vị, nhà quản lý nhưng hầu hết họ đều trả lời qua quýt: Để ngăn chặn sách lậu, sách đen trôi nổi trên thị trường chúng tôi đã thường xuyên đi kiếm tra, thu hồi, xử phạt và cấm hoạt động ở các cửa hàng sách lậu nhưng nay cấm mai họ lại bán, lại in chúng tôi biết làm sao?

Thử hỏi những nhà quản lý còn lúng túng như vậy thì những “tín đồ” của “sách đen” còn biết làm sao để tự giải thoát mình? Trong một cuộc trả lời phỏng vấn, Cục trưởng Nguyễn Kiểm cũng đã khẳng định: Nguyên nhân để lọt “sách đen” hầu hết là do đối tác liên kết không in theo bản thảo đã biên tập, còn công tác lưu chiểu thì quá tải trầm trọng. Theo quy định, các nhà xuất bản trước khi phát hành các ấn phẩm ra thị trường đều nộp lưu chiểu về Cục Xuất bản, và chỉ tính riêng mảng truyện tranh, mỗi ngày Cục phải nhận không dưới 50 bộ trong khi đó nhân viên biên chế đọc lưu chiểu truyện tranh chỉ có vỏn vẹn 1 người.

Thiết nghĩ, những bất cập trong ngành xuất bản không thể đổ lỗi hay quy hết trách nhiệm cho đối tác liên kết mà cần xem xét lại trách nhiệm quản lý của các nhà xuất bản, các cơ quan chức năng. Để cuộc chiến chống vấn nạn sách đen thu được kết quả tốt, trước hết chúng ta phải có hành lang pháp lý, chế tài xử phạt nghiêm minh; đồng thời có biện pháp tăng cường quản lý, lập lại trật tự trong hoạt động xuất bản theo đúng quy định hiện hành. Cần nhất là sự phối kết hợp đồng bộ và chặt chẽ của các cơ quan, ban ngành chức năng, cũng như sự quan tâm thống nhất về nhận thức và hành động, quyết tâm bài trừ “sách đen” của cả cộng đồng, xã hội.

Kim Thoa