[nthach]

Mặt nước hồ Baikal

Độ trong suốt của nước Hồ Baikal




Độ trong của nước thường được đo bằng phương pháp, đặt một chiếc đĩa hợp kim bạc nằm ngang giữa lòng mực nước làm điểm tâm. Khi độ sâu tại vị trí của chiếc đĩa được đưa xuống sẽ không còn nhìn thấy được nữa, nó sẽ được đánh dấu lại theo hệ mét tại điểm đó. Rồi, tất nhiên là còn có các dụng cụ đặc biệt, để đo độ trong suốt của mực nước, tính từ trên mặt hồ xuống tới vị trí của chiếc đĩa. Ở Baikal, người ta dùng một chiếc đĩa có đường kính 30cm, với chiếc đĩa này người ta có thể nhìn thấy nó ở độ sâu đến 40 mét, trong các điều kiện quan sát tốt nhất vào mùa xuân sau khi băng trên mặt hồ đã tan chảy hết. Với độ trong suốt của nước cao như vậy, thường là tính đặc trưng của các hồ trên núi, ở các vị trí nằm giữa núi đá với một số lượng nhỏ các chất dễ phân hủy.

Độ trong suốt rất cao của nước Hồ Baikal là do rất nhiều nhân tố. Trên thực tế, các bờ hồ được tạo nên bởi chủ yếu là đá; ở đây không có nhiều các khu vực nước nông dọc theo bờ hồ, do vậy, nước trong hồ có rất ít phù sa đáy bị khuấy trộn; hơn nữa, dưới tác dụng của quá trình sinh hóa phức hệ bao gồm các hoạt động của những hệ sinh vật ở Baikal, chất hữu cơ lơ lửng ở phần phân rã và ở phần chuyển đến độ sâu lớn, và nó trở thành trầm tích lắng đọng trong bùn. Hồ Baikal đóng một vai trò như một nhà mày xử lý, thanh lọc làm nước trở nên trong sạch và tinh khiết

Trong giai đoạn mùa hè, độ trong của nước hồ Baikal thay đổi phụ thuộc vào khối lượng chất lắng đọng, do các dòng sông mang vào hồ và sự phát triển của những sinh vật phù du. Độ trong của nước rất thấp ở các cửa sông và ở các khu vực gần đó. Khi nước có độ trong nhất có thể được thấy vào mùa thu và đầu mùa xuân.

Sự biến đổi độ trong với chiều sâu của nước hồ Baikal, đã được các nhà thủy văn học là, M.E.Li, G.G.Neuimin và I.P.Sherstyankin nghiên cứu ở phần phía nam hồ. Độ trong của nước ở độ sâu phụ thuộc vào sự phân bổ nhiệt độ thẳng đứng và các thành phần hóa học. Nước có ba tầng, được xác định theo mức độ trong suốt của chúng: tầng nước mặt, tầng nước sâu, và tầng nước đáy.

Tầng nước mặt có độ sâu đến 250-300 mét (Khi nhiệt độ nước bị thay đổi đột ngột).

Ở tầng nước sâu, độ trong của nước bất ngờ tăng cao. Đây là lớp nước trong sạch nhất. Ranh giới phía dưới của tầng nước sâu có kích thước 300-400 mét ở phía trên đáy hồ.

Độ trong ở tầng nước đáy thường hay biến đổi: ở một số nơi thì bị giảm đi, ở đôi ba chỗ khác cũng như vậy, và những vị trí còn lại thì độ trong được tăng thêm đáng kể. Ta cũng có thể tìm thấy những vùng nước rất trong ở tấng đáy hồ Baikal. Nhìn chung, độ trong của nước hồ Baikal phụ thuộc vào sự hiển diện, hoặc không của những dòng nước đáy

Độ trong của nước hồ Baikal luôn thay đổi tại các vùng bờ khác nhau của nó. Độ trong bị thay đổi bất ngờ nhất là ở độ sâu từ 200-250 mét (Những đường đẳng khuynh có khoảng cách rất sát nhau). Các đường đẳng khuynh có tần xuất cao được bắt đầu tiếp giáp với bề mặt tại các sườn bờ hồ phía tây và dần giảm ở bờ hồ phía đông. Sự phân bổ giống nhau của độ trong, có thể giải thích bởi các dòng hải lưu ngầm của những dòng nước trong phía dưới dọc theo các bờ phía tây của lòng hồ.

Những người đánh cá trên hồ Baikal có thể phân biệt nước hồ dựa theo độ trong và màu sắc của chúng. Họ đánh bắt Omul, một loại ca rất kinh tế trong lòng hồ Baikal, không chỉ dọc theo các bờ và trên mặt nước hồ, mà còn ở trên những vùng nước xa đất liền tại những nơi rất sâu, ở đó họ có thể thả những mảnh lưới xuống đến độ sâu 400 mét. Độ trong và màu sắc của nước là những dấu hiệu rất quan trọng đối với những người đánh cá. Họ gọi độ sâu mực nước trong là "golomyanniye" "độ sâu, mực nước mở", và phân biệt chúng thuộc loại "nước màu xám" hay "nước màu trắng". Trong thế kỷ 17, người Nga mang đến hồ Baikal câu nói "golomen" từ vùng Bắc Nga. Câu nói này có ý là – những vị trí không đáy ở Baikal. Nó như để phản ánh những vùng nước trong nhất, cũng như thể hiện vùng nước đó có độ sâu thăm thẳm, rồi câu nói được biến đổi thành "golomyanny" như hiện nay. Và rồi cũng từ câu nói đó, người ta đã lấy để đặt tên cho một loài cá kỳ lạ nhất ở Baikal, một loài đặc hữu ở dưới tầng nước sâu, đó là loài cá Golomyanka.