[weekdaysman]

XIV

Đêm giao thừa thường đến thành phố một cách êm ả, không có bão tuyết, khi thì với một bầu trời quang đãng, khi thì với một màn sương nhè nhẹ thường sáng rực lên dưới ánh sao nhấp nháy. Ở cao hơn, phía trên màn sương này, trong khoảng không mênh mông, mặt trăng đang đi trên con đường của mình.
Ta-nhi-a thích đêm ấy hơn cả đêm ấm áp nhất của mùa hè. Đêm ấy em được phép không ngủ. Đó là ngày lễ của em. Thực ra em sinh ra không phải vào đúng đêm giao thừa mà là trước đó, nhưng điều đó thì có ý nghĩa gì! Ngày lễ chỉ là ngày lễ khi nó là của bạn và xung quanh bạn mọi người đều vui mừng. Mà trong đêm ấy ở thành phố không ai ngủ cả. Người ta xúc tuyết trên vỉa hè xuống đường, đi đến nhà nhau chơi, và giữa đêm khuya, những bài hát vang lên, những bước chân kêu lép bép trên tuyết.
Vào ngày hôm ấy, mẹ không bao giờ làm việc cả, còn Ta-nhi-a ở trường về thường kêu toáng lên từ ngưỡng cửa:
- Ngừng lại đã nào, mẹ đừng làm bánh rán vắng con!
Mẹ đứng giữa phòng, tay đầy bột. Đôi bàn tay bà đưa về phía sau giống như đôi cánh sắp nâng bà bay vào không trung.
Nhưng mẹ vẫn ở lại mặt đất. Bà cúi xuống Ta-nhi-a, hôn trán em và nói với em:
- Ta-nhi-a, chúc mừng con nhân ngày lễ, nhân kỳ nghỉ đông. Mẹ đã làm gì đâu, mẹ vẫn đợi con đấy chứ.
Ta-nhi-a quẳng cặp sách lên giá rồi vội vàng mặc chiếc áo chấm đen đã cũ vào người. Em chui vào áo một cách vất vả. Sau một năm, người em lớn hẳn lên, làm chiếc áo căng ra như cánh buồm được ngọn gió thuận chiều thổi căng. Mẹ vừa nhìn vào vai Ta-nhi-a vừa lắc đầu:
- Lớn quá, lớn quá!
Không sợ bị dính bẩn bột, Ta-nhi-a chộp lấy bàn tay mẹ và nâng bổng mẹ lên, mang đi khắp phòng.
- Khéo con gãy xương sống mất! - mẹ sợ hãi kêu lên.
Nhưng mẹ rất nhẹ. Đối với Ta-nhi-a, mẹ còn nhẹ hơn cả bó cỏ khô.
Em thận trọng đặt mẹ xuống sàn, và hai mẹ con bối rối nhìn bà vú già đứng bên cánh cửa.
- Hai mẹ con điên thật - vú già nói – hay là đã quên mất bột bánh rồi.
Và khi ấy những giờ phút dễ chịu nhất đã đến. Tất cả những thức mà buổi tối Ta-nhi-a ăn uống và đem thết bạn đều do em tự tay làm. Em nén những hạt anh túc đen, ép ra một thứ nước trắng giống như sữa cây bồ công anh. Chốc chốc em lại chạy vào kho. Mà trong kho thì lạnh khủng khiếp! Tất cả đều đông cứng lại. Mọi vật đều thay đổi hình dạng và trạng thái mà thiên nhiên đã định cho nó. Thịt lạo xạo như đá, Ta-nhi-a xẻ thịt bằng một chiếc cưa nhỏ. Trong ngăn tủ, sữa đông lại thành từng miếng. Ta-nhi-a lấy dao băm vụn ra, từ dưới dao, những sợi sữa và bụi sữa giống bụi nhựa thông rơi đầy tay em. Sau đó, em mang bánh mì ra. Bánh mì trắng bạc đi trong kho như một ông già. Từ một lỗ nhỏ của nó đều phảng phất cái chết. Nhưng Ta-nhi-a biết là nó sống, tất cả mọi thứ đều sống trong kho của em. Cô bé đặt bánh mì và thịt lên bếp lửa, đem lại cho chúng sự sống. Thịt mềm đi và tiết ra một thứ nước đặc sệt, sữa sủi bọt, còn bánh mì bắt đầu bốc hơi.
Sau đó Ta-nhi-a đi đôi bàn trượt tuyết ra cánh rừng nhỏ. Em chạy xuống dưới một bờ dốc thoai thoải, ở đó có cả những ngọn linh sam non ló ra dưới tuyết. Em chọn lấy một cây non nhất, có lá xanh hơn các cây khác. Em chặt cây bằng dao sắc rồi đặt lên vai mang về nhà.
Đó là cái cây non mà Ta-nhi-a đem đặt lên ghế đẩu. Cả ở cây linh sam nhỏ này, em cũng tìm được mấy giọt nhựa mà em vẫn thích nhai. Và hương nhựa vương vấn mãi khắp căn nhà.
Việc trang trí cây linh sam không mất công nhiều: trên tán lá xanh của nó, kim tuyến lấp lánh dưới ánh nến; những chiếc xe tăng màu bạc bò trên những cành cây; những ngôi sao vàng nhảy dù xuống phía dưới. Chỉ có vậy thôi.
Nhưng trong cái ngày hạnh phúc ấy, mọi thứ mới tuyệt làm sao! Khách khứa đến, và Ta-nhi-a rất vui sướng có bạn bè. Mẹ mở chiếc máy hát mang từ bệnh viện về cho các em nghe.
Và hôm nay chắc cũng sẽ chẳng tồi hơn chút nào. Bố sẽ đến, Cô-li-a sẽ đến… Cậu ấy có đến không nhỉ?
“Hình như mình lại làm cho cậu ấy giận rồi – Ta-nhi-a nghĩ - Để làm gì cơ chứ? Người đâu mà lạ thế, chỉ vì vài câu nói của cái cậu Phin-ca ngốc nghếch ấy mà cũng có thể làm cho cậu ta mất vui, giết chết những lời nói tốt lành sắp thốt lên từ đáy lòng, ngăn lại bàn tay đang chìa ra cho tình bạn!”
Và Ta-nhi-a cảm thấy muốn nhìn lên vai mình, nơi cánh tay Cô-li-a ngày hôm nay đã đặt lên chốc lát.
Không có một dấu vết nào trên vai Ta-nhi-a.
Tuy nhiên, khi quay đầu lại, Ta-nhi-a nhận thấy mẹ đang chăm chú nhìn em.
Mẹ cầm cuốn sổ liên lạc của Ta-nhi-a. Trong quyển sổ ấy, không phải tất cả các điểm đều xuất sắc như trước kia, nhưng lần này mẹ im lặng. Cái nhìn của bà hướng về con gái đượm vẻ trầm ngâm và xót thương. Dường như không phải bà đang chăm chú nhìn Ta-nhi-a mà nhìn một sinh vật tí hon đã từng có lúc ngọ nguậy trên lòng bàn tay bà.
Mẹ mặc chiếc áo ngày lễ may bằng lụa đen. Hôm nay mẹ chải đầu thật đẹp, những món tóc nặng và lấp lánh nằm trên gáy. Chẳng lẽ trên trái đất này lại có người đẹp và dễ thương hơn mẹ sao?
“Sao bố lại không thể hiểu nổi điều này nhỉ? – Ta-nhi-a nghĩ.’’
Có mấy sợi bông bám vào áo mẹ. Ta-nhi-a thở mạnh để thổi chúng đi.
- Bố sắp đến – em nói.
- Ừ, mẹ đang đợi - mẹ bảo. Cả cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na cũng sẽ đến. Mẹ đã mời cô ấy.
- Ồ, tốt hơn hết là cô ấy đừng đến! – Ta-nhi-a bất giác thốt lên..
- Sao lại thế, Ta-nhi-a? - mẹ hỏi.
- Không cần.
- Nhưng tại sao lại thế hở con bé ngốc nghếch của mẹ?
Thay vào câu trả lời, Ta-nhi-a quay tròn mẹ quanh cây thông nhỏ. Em nghĩ, có lẽ cả người lớn cũng hay vờ vịt như trẻ con. Em quay tròn mẹ hồi lâu.
Tiếng bước chân, tiếng giày nện vang trên bậc thềm làm hai mẹ con ngừng nhảy.
- Bố đến đấy - mẹ vừa cười vừa bảo – thôi không nhảy nữa.
Ta-nhi-a nhảy lùi vào một góc nhà.
- Cô-li-a đến – em nói, mặt tái nhợt.
Nhưng không, đấy là những người khác – ba cô bạn cùng chi đội với Ta-nhi-a.
Ta-nhi-a từ góc nhà ra đón bạn.
- Ở nhà cậu có được nhảy không? – các cô bé hỏi, mặc dù vừa mới ở bên ngoài lạnh vào, mắt còn chưa nhìn rõ và mặt thì đỏ ửng.
- Được chứ. Hôm nay tất cả đều được! – Ta-nhi-a nói. – Mình mở đĩa hát ngay bây giờ đây.
Tiếng nhạc vang to tràn ngập khắp nhà, những âm thanh như ánh mặt trời đầy ắp lên mái.
Sau đó bố đến cùng cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na. Ông ôm lấy Ta-nhi-a mấy lần và chúc mừng em nhân ngày lễ, còn cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na thì tặng em đôi giày da hươu và một cái áo lông có thêu hạt cườm.
Nhưng không thấy Cô-li-a.
Mẹ hỏi: “Thế Cô-li-a đâu?”
- Thật là một thằng bé bướng bỉnh, - bố nói – nó nhất quyết không muốn đi cùng chúng tôi. Nó bảo: Con có quà riêng của con dành cho Ta-nhi-a, con sẽ tự mang đến.
Sau đó là Phin-ca cùng bố mẹ và ba em trai, họ đã đến thành phố với Phin-ca bằng xe chó kéo. Tất cả đều ngăm ngăm đen, họ đứng thành hàng trước mặt Ta-nhi-a và cúi thấp ngưòi chào em như chào bà chủ nhà. Sau đó tất cả đều rút từ trong túi ra một chiếc khăn mùi soa gập bốn và lau mũi. Bác thợ săn rất tự hào về cách xử sự của họ, còn bà mẹ thì bình thản hút một chiếc tẩu viền đinh đồng. Dưới ánh nến, những chiếc đinh ấy ngời lên lấp lánh.
Lũ trẻ được bế bổng lên, Ta-nhi-a hôn tất cả không trừ em nào, thỉnh thoảng lại quay lại nhìn mẹ. Suốt buổi tối, mẹ đứng cạnh cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na và nắm tay cô, mặc dù mấy lần Ta-nhi-a đã cố thử tách họ ra: khi thì em nhờ mẹ cầm hộ áo lông, khi thì nhờ mẹ giúp em đi giày. Nhưng lần nào cũng vậy, mẹ mỉm cười vỗ vai Ta-nhi-a rồi lại trở về cạnh cô Na-đê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na và thân mật nói chuyện với cô.
Bọn trẻ lại yêu cầu nhảy.
Ta-nhi-a đi ra máy quay đĩa, sung sướng vì có thể quay lưng về phía mọi người trong chốc lát.
Em hăng hái quay tay cầm, chiếc đĩa hát màu đen lấp loáng quay tròn trước mắt em, và chiếc kim lao cần mẫn như con ngựa trên đường rãnh. Ba giọng hát nổi lên rồi chỉ như một giọng, tiếng nhạc vang vang như một dàn hợp xướng của những cây sáo và những chiếc kèn đồng, như các vị thần vui tươi ngự trị trên mũi kim.
Nhưng không có Cô-li-a.
“Cậu ấy ở đâu vậy nhỉ?” – Ta-nhi-a buồn bã nghĩ.
Sau lưng em, lũ trẻ vẫn đang nhảy, cây linh sam nhỏ lắc lư và chiếc chụp đèn to bằng giấy chao đi chao lại dưới trần nhà. Bố cũng nhảy với mọi người. Hôm nay ông rất vui và nhảy tuyệt đẹp, làm cho bọn trẻ rất phấn khởi.
- Xem kìa, Ta-nhi-a, bố con đang nhảy đấy! - chốc chốc mẹ lại nói.
- Vâng - Ta-nhi-a trả lời - con thấy rồi mẹ ạ, bố nhảy đẹp lắm.
Cô bé nhìn bố. Nhưng ý nghĩ và cái nhìn của em như để tận đâu đâu. Và rồi em nhận thấy rằng cả bố, cả điệu nhảy của ông, cả không khí vui vẻ lúc này rất ít làm em chú ý. Vậy mà mới đây thôi, bao nhiêu tình cảm vừa cay đắng vừa dịu ngọt ứ đầy trong trái tim em chỉ xoay quanh một ý nghĩ về cha. Có chuyện gì đã xảy ra với em vậy nhỉ? Em luôn luôn nghĩ về Cô-li-a.
“Lúc này cậu ấy ở đâu? Nhà Giê-nhi-a hôm nay cũng có dạ hội cây thông”.
Phin-ca và lũ em đã bắt đầu nhẹ nhàng xoay tròn, vòng tròn mỗi lúc một mở rộng. Bốn anh em đập chân khe khẽ trên sàn nhà, và hết người này đến người khác lần lượt mời Ta-nhi-a cùng nhảy. Họ nhảy điệu vũ mà những người dân Ê-ven-cơ vui tính trên bờ sông Tu-gur thường nhảy vào lúc trăng lên trên những cánh rừng.
Ta-nhi-a nhập vào vòng tròn của anh em Phin-ca. Em nhảy nhưng chốc chốc lại nhìn ra cửa.
- Cừ đấy! - bố phấn khởi reo lên - Quỷ thật, chúng ta sẽ vui vẻ cả ngày hôm nay! Ta-nhi-a, con xin mẹ rượu đi. Bố hãy còn một món quà cho các con đấy.
Mẹ liền nói:
- Đừng gàn dở như thế, bố. Trẻ con không được uống rượu đâu.
- Tôi chỉ biết chắc chắn có một điều là trẻ con không được ăn quả sao hoa - bố nói – Nhưng rượu thì có thể uống một chút chứ.
- Có thể uống một chút chứ - lũ trẻ đồng thanh lặp lại theo ông.
Bà vú nuôi bèn mang ra một cái khay lớn trên có đặt chai rượu ngọt. Bước theo sau bà là anh chiến sỹ hồng quân trẻ măng Phrô-lốp. Anh mặc chiếc áo lông của lái xe, mỉm cười với mọi người một cách ranh mãnh, trong tay có một cái xô.
- Phrô-lốp này, anh hãy cho lũ trẻ xem món quà của chúng mình đi.
Bọn trẻ liếc nhìn vào xô nhưng chỉ thấy tuyết trong đó.
- Gì thế này? – các em hỏi - Ở đó chỉ có tuyết thôi, ngoài ra không còn gì nữa.
- Các em sẽ thấy ngay bây giờ đây - Phrô-lốp trả lời.