Chợ Vòm
Nếu ai hỏi nước Nga xấu hay tốt, thì TL cũng không thể trả lời chính xác được. Nói xấu cũng được mà nói tốt cũng chẳng sai. Ở một xứ sở như vậy tính cách người Việt dường như cũng thay đổi. Có những người Việt xấu xí đối với chính đồng bào của mình, nhưng cũng có những người hào phóng và rộng lượng khác thường.
Mùa hè năm đó TL nhận được việc sửa chửa cài đặt điện thoại di động ở một cửa hàng nằm trong khu nhà Vàng chợ Vòm. Thời tiết ở Moskva mùa hè rất dễ chịu và mát mẻ. Sáng nào cũng vậy, chuông đồng hồ reo là bật dậy ngay, ăn vội bát cơm với thức ăn hâm nóng mà T. chuẩn bị từ tối hôm qua, rồi vội vã chạy ra bến chờ xe.
Buổi sáng mùa hè thật yên tĩnh, hoa bồ công anh nở vàng rực khắp các bãi cỏ xanh mướt. Mùi hoa siren quen thuộc tỏa đầy lối đi dẫn ra bến xe. Khuôn viên trường chỉ lác đác vài bóng người, thi thoảng một vài chiếc xe quét đường cũ kỹ, với thứ âm thanh quen thuộc của mỗi buổi sáng, lướt qua con đường trước bến chờ xe, phá vỡ cái không gian tĩnh mịch của một buổi sáng mùa hè.
Sau một giờ mắt nhắm mắt mở ngồi tàu điện ngầm thì cũng đến được chợ Vòm. Khác hẳn với không khí tĩnh lặng trong khuôn viên trường đại học. Khung cảnh chợ búa ập ngay vào mắt. 8 giờ sáng mùa hè, khi mà phần lớn dân chúng Moskva còn say giấc trên chiếc giường nệm ấm áp thì ở đây, người người qua lại tấp nập. Khó khăn lắm mới tránh được mấy chú cửu vạn người trung Á vừa đi vừa hô da-ro-gu, da-ro-gu. Chạy lon ton theo sau là những chủ hàng người Trung Quốc hay Việt Nam trông rất lạ mắt. Thỉnh thoảng có một vài va chạm nhỏ, bài ca cãi vã quen thuộc bằng đủ các thứ tiếng lại cất lên. Anh cửu vạn thì chửi thề bằng tiếng Nga, chủ hàng thì chửi tiếng Việt còn người bị va chạm thì chửi tiếng Trung. Sau vài điệp khúc phân bua thì ai lại vào việc nấy, lại tất bật như thường, ở đây, thời gian là tiền bạc.
TL không được giữ chìa khóa cửa hàng, ở Nga, kể cả những người bạn thân thiết nhất họ cũng chẳng tin nhau. Hôm nào mà đến sớm phải đứng chờ hai chị làm cùng đến mở cửa. Cũng dễ hiểu thôi vì ở đất này chuỵên người Việt lừa bịp lẫn nhau được nghe kể hằng ngày.
Công việc cũng rất nhẹ nhàng, đây là cửa hàng bán điện thoại di động, kiêm luôn sửa chữa và cài đặt. TL có nhiệm vụ phải cài đặt phần mềm, âm nhạc, Internet, sửa chửa một số lỗi nhỏ và cài đặt tiếng Việt, tiếng Trung cho các loại điện thoại di động.
Người Việt sang đây đa số xuất thân từ nông thôn Việt Nam. Những chiếc điện thoại di động đời mới và đắt tiền là mơ ước của họ, ngày nay khi đã sống dư giả, họ sẵn sàng bỏ tiền ra hưởng thụ với điều kiện phải cài đặt tiếng Việt đầy đủ. Công việc đơn giản này cũng kiếm được rất nhiều tiền. Nhìn loanh quanh khu nhà Vàng cũng có gần chục cửa hàng của cả Tàu lẫn Việt hoạt động, cạnh tranh cũng khá gay gắt. Các cửa hàng này đưa thợ lành nghề ở VN sang cùng với thiết bị và dụng cụ nhằm gia tăng tính cạnh tranh cho cái cần câu cơm của họ.
TL thích đi loanh quanh chợ Vòm, chỉ để nhìn bà con Việt bán hàng, và quan sát một số loại hàng hóa, nếu thích thì mua về tặng T. Buổi trưa khi vắng khách, TL thường xin chị cùng làm đi ăn trưa ở các quán ăn người Việt. TL vốn thích ẩm thực Việt và cũng rất mê nấu ăn, vì vậy các quán ăn Việt ở khu nhà vàng, TL đều muốn thử qua ít nhất một lần. Có lẽ quán bún chả HN ở ngay đầu nhà vàng là quán ngon nhất. Bữa nào cũng vậy TL đều ghé qua đây ăn trưa, không quên mua một phần đem về. Tuy nấu khá ngon, nhưng quán vô cùng lụp xụp, vài ba bộ bàn ghế, hai cái tivi treo trên cao. Trong quán lúc nào cũng có một vài người Việt đầu gấu ngồi đánh bạc, thỉnh thoảng lại chửi thề cãi vã. Quán cũng là trụ sở cá độ bóng đá do người Việt điều hành, những con độ thường hay đến đây đặt cược trước mỗi trận đấu. Tuy vậy, chả ai để ý đến ai, người ăn cứ ăn, kẻ đánh bạc cứ đánh bạc, ai cá độ bóng đá cứ việc tiến hành.
Ở chợ Vòm cứ mỗi buổi chiều về, lại hình thành khu chợ đuổi ngay trước mặt nhà vàng. Những bà những cô vốn là công nhân các nhà máy may ở gần đấy, giờ tan tầm họ tranh thủ ra đây kiếm thêm. Họ sắm nào là mẹt nào là thúng, chất đầy các loại rau củ Việt Nam, rồi ngồi chòm hỏm giữa chợ để bán. Vốn dĩ đây là việc làm bất hợp pháp vì họ không đóng thuế cho chủ chợ, do đó cảnh thường thấy là mỗi khi có bóng dáng bảo vệ ở đầu chợ thì các bà các cô đã í ới thông báo cho nhau. Rồi mạnh ai nấy ôm hàng chạy toán loạn, bảo vệ thấy thế cũng đuổi theo, nào thì chụp nào thì chộp, dân tình đứng quan sát cỗ vũ, tươi cười khoái chí. Một ngày cảnh đuổi bắt như vậy phải diễn ra đôi ba lần. Một số cô bí đường ôm cả rổ rau tọt hẳn vào trong cửa hàng, ném luôn ở đó rồi biến mất. Hơn chục phút sau quay lại nhận hàng, nhe răng cười hớn hở: "Cho chị cảm ơn nhé!".
Để phục vụ công việc tại cửa hàng, hằng ngày TL thường đọc các kỹ thuật mới trên các diễn đàn chuyên ngành. Điện thoại di động vốn thay đổi liên tục, mỗi đời máy lại có kiểu làm khác nau. Không cố gắng cập nhật liên tục dễ phá hỏng máy của khách, phải đền rất nhiều tiền.
Tình cờ biết đến diễn đàn Mobifuns (nay là PDAViet), rồi quen được anh PQ, một thương gia ở thành phố Vongagrad. Anh có niềm đam mê đặc biệt với điện thoại di động, anh bỏ tiền lập diễn đàn này chỉ để thõa mãn thú vui của mình.
Thời gian đó TL cũng để ý thấy các loại Smartphone và PocketPC khá phổ biến. Từ khi có hệ điều hành Windows Mobile 5.0 thì tính năng của chúng như một chiếc máy tính thu nhỏ. Tuy vậy, người dùng ở chợ Vòm không muốn mua các loại máy đắt tiền này bởi vì không có gói ngôn ngữ tiếng Việt. Được sự khuyến khích của anh PQ, sau vài tuần nghiên cứu TL viết xong gói tiếng Việt cho Windows Mobile 5.0. Thay vì đăng ký bán gói sản phẩm này ở VN chắc cũng được bộn tiền, TL và nhóm phát triễn quyết định phát hành miễn phí. Từ khi có thông tin về gói tiếng Việt phát hành miễn phí, diễn đàn Mobifuns phát triễn nhanh đến bất ngờ, từ con số hơn 3000 thành viên, sau một tháng đã có hơn 30000 thành viên đăng ký tham gia. Ở chợ Vòm người ta vẫn bán gói sản phẩm này với giá 1000 rúp/bản mà vẫn có rất nhiều người muốn mua.
TL chỉ làm ở chợ Vòm có 2 tháng hè, mà người gầy hẳn đi. Phải dậy sớm nhiều, làm việc lo lắng nhiều, sợ nhất là làm hỏng điện thoại người ta không có tiền mà đền. Có cảm giác làm 2 tháng như là cả năm trời vậy, nhận hai tháng lương mà thở phào nhẹ nhõm, mừng quá trời, quả là mình không thích hợp với nơi đó.
Thời gian cứ thế trôi đi, cho đến ngày tốt nghiệp, TL may mắn được một hội nghị khoa học ở London Anh, chấp nhận đăng Abstract kết quả nghiên cứu. Theo qui định phải sang bên đó đọc bài và phải đóng phí hội nghị gần 10000 rúp. Rõ ràng là không thể sang đó rồi, vì còn tiền làm visa, còn tiền vé may bay, khách sạn, mà lúc đó tiền học bổng nhà nước cấp đã tiêu hết. May mắn làm sao có một GS người Ý (đến giờ TL cũng chưa biết mặt) nhận đọc giúp bài, bây giờ chỉ phải lo tiền đóng hội nghị, chợt nhớ đến anh PQ và lời hứa khi nào gặp khó khăn cứ bảo anh.
Chỉ nhắn tin hỏi bâng quơ thế thôi, không nghĩ anh PQ sẽ trả lời, ở Nga mà,, dân chợ thì họ chỉ hứa thế thôi. Hơn nữa hai anh em chưa bao giờ gặp nhau, chưa bao giờ nói chuỵên, tất cả các liên hệ, chỉ thông qua các threads diễn đàn, làm sao mà anh tin mình được.
Ngày hôm sau anh PQ nhắn rất ngắn gọn: "Em ra chợ Vòm, đến hàng số ..., nhận tiền anh vừa chuyển lên, chúc em may mắn!". Chợ Vòm, nghe đến nó người ta nghĩ ngay đến cảnh tượng chợ búa, cảnh trấn lột của đám công an Nga, những câu chuỵên người Việt lừa lọc lẫn nhau, nhưng hôm đó mình đã ra chợ Vòm để nhận lòng tốt của một người mà mình chưa bao giờ biết mặt.
Italy 2009