Năm 1959, Mikhailov chuyển đến Kiev và trở thành một trưởng ban tại trung tâm kỹ thuật máy tính của Học viện Ukraina. Ông nói tiếp:
Vào mùa hè năm 1961, đây là lần cuối cùng Sergei Alexeevich đến thăm Kiev. Ông đến thăm trung tâm máy tính của chúng tôi, khi đó trung tâm đã di chuyển từ Feofania đến Lisogorsk. Chúng tôi có tổ chức một chuyến đi đến Feofania, để Sergei Alexeevich được thêm một lần nhìn lại địa điểm, nơi mà ông đã từng khởi đầu công việc của mình. Vào thời gian đó, hầu như ông đã đạt được tất cả mọi thành tựu; trở thành một viện sĩ hàn lâm, một phần thưởng Lênin, và là một anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa…đây cũng được xem như là một thời gian vinh danh của ông. Nhưng Sergei Alexeevich lại là người rất khiêm tốn, và chẳng bao giờ đến dự những buổi họp quan trọng, những buổi yến tiệc, hoặc những hoạt động kỷ niệm rùm beng được tổ chức để dành cho sự có mặt của ông. Khi đó, chẳng có những điều bí mật nào về ông cả, nhưng chỉ có rất ít người trong chúng tôi biết đến.
Một lần, tại một buổi lễ kỷ niệm của ông tại sảnh đường hội nghị Cơ khí Chính xác của Viện, vậy mà trông ông rất là ngượng nghịu và ăn mặc thì xuềnh xoàng trong một chiếc áo choàng Uzbek và chiếc tyubeteika trên đầu (một chiếc mũ chỏm thêu của Trung Á), trong khi đó thì sự náo nhiệt lại bao trùm trên khắp hội nghị. Tôi thì không hề nghe thấy một lời nói xấu nào về ông. Nhưng cũng trong lúc đó, thực sự cũng chẳng có lời hoàn hảo nào dành cho ông.
Đến thăm phòng thí nghiệm của chúng tôi và khi đã kiểm tra tỉ mỉ chiếc máy tính TsEM-1, Sergei Alexeevich đã đưa ra câu hỏi làm chúng tôi rất bất ngờ: "Các anh không lấy búa nện nó đấy chứ", hóa ra là trước đây từng có một chiếc vồ bằng cao su, là dụng cụ của phòng thí nghiệm để sử dụng cho chiếc BESM, và dùng nó để nện vào khung thép bán dẫn của chiếc máy, đây vốn là hành động đặc trưng của sự bảo trì chiếc máy tính BESM. Vì không ít lần chiếc máy tính này có một lệnh bỗng nhiên không thực hiện trên một phép tính lâu quá 15 phút, và phải nện cho nó vài nhát búa, nếu không thì nó lại tính toán lại từ đầu, hành động này cũng nhằm cắt bỏ thời gian lãng phí cho chiếc máy tính.
Các vấn đề đã đề cập trên đây là liên quan đến thế hệ đầu tiên của loại máy tính bóng chân không. Loại máy thế hệ thứ hai được phát triển không gắn đèn chân không, và là những chiếc máy tính bán dẫn BESM-3 và BESM-4 của Lebedev. Những chiếc máy tính này, đã nổi lên tựa như kết quả của sự trẻ trung đầy nhiệt huyết: Những sự phát triển đó đã đươc nảy sinh tại SKB và Viện Cơ khí Chính xác, nó nằm ngoài "kế hoạch" quốc gia – nó là sự sáng tạo của đội ngũ kỹ sư trẻ và kỹ thuật viên trẻ tuổi.
Một thành viên trong nhóm của Lebedev, là A.A. Gryzlov đã nhớ lại, khi đó chỉ là một nhóm tương đối nhỏ những đồng nghiệp trẻ - các kỹ sư, kỹ thuật viên và những nhà sáng chế tự học – có nhiệm vụ đứng ra làm chủ những linh kiện bán dẫn đầu tiên vào năm 1964, để chuẩn bị cho nhân viên SKB tiến tới dự án BESM-6. Đầu tiên, họ nhận nhiệm vụ phát triển những nguyên mẫu cho các chi tiết chính của máy tính, để thu được một số kinh nghiệm trong thiết kế. Cuối cùng, mẫu máy tính được lấy tên là BESM-3M. Với đà cảm hứng bởi sự thành công của mình, các đồng nghiệp trẻ đã đề xuất một ý tưởng táo bạo: tiếp tục phát triển một loại máy tính mới, dựa trên nguyên mẫu đã có sẵn, và lặp lại sơ đồ block-logic của dòng máy tính M-20, và chỉ sử dụng các linh kiện mới. Lãnh đạo của SKB vào thời gian này là O.P Vasiliev, ông ta đã đứng ra ủng hộ những ý tưởng của các đồng nghiệp trẻ, và Lebedev cũng không có phản đối nào với những chàng trai trẻ "chưa được thử thách" này, do vậy chiếc máy tính BESM-4 đã được ra đời trong sự sáng tạo và bầu không khí thân thiện tràn ngập trong Viện của Lebedev như vậy đó.
Lãnh đạo Ủy ban quốc gia, ông Dorodnitsyn đã ghi nhớ những sáng kiến và thành tựu cao đặc dụng của loại máy tính bán dẫn đa năng đầu tiên của Xô Viết. Chiếc máy tính có những đặc điểm khá tối ưu như, độ tin cậy cao,kích thước nhỏ gọn, giá thành thấp; nó nhanh chóng trở thành một loại máy tính được ưu chuộng nhất của người sử dụng vào thời bấy giờ. Khi chiếc BESM-4 được lắp đặt ở Trung tâm Kỹ thuật Máy tính của Học viện Xô Viết, mọi người thường đổ về đây để tìm hiểu thêm về nó, và những câu trả lời thường được lặp lại: "Chiếc máy tính đã không phụ lòng những kỹ sư trẻ tuổi, họ không cần phải duy trì kiểm tra thường kỳ, bởi vì chiếc máy tính này không bao giờ bị hỏng hóc gì, nó có độ tin cậy rất cao". Vậy là chẳng có gì cần phải nói thêm về chiếc máy tính này nữa.
|