[Vũ Anh]

Chuyến Tàu Đêm

Hà rút tấm vé tàu đưa bà trưởng toa. Gió tháng Mười Một thin thít, luồn vào cổ áo, cô chợt co rúm người. Bà trưởng toa lạnh lùng trả tấm vé, quay ra nhắc đám người đi tiễn tránh xa thành tàu. Hà xốc chiếc balô xọc xạch bước vào. Trong toa tối mờ. Khi tàu chưa chạy, người ta để đèn vàng. Cái ánh sáng nhòe nhoẹt tạo cảm giác buồn bã, cô đơn đến lạ. Đã năm nay, gần như hai tuần một lần, Hà một mình lặn lội trên chuyến tàu Xankt-Peterbu?g - Matxcơva này. Đêm nay đi, đêm mai về. Hai đêm liền trên tầu, mãi rồi cũng quen với điệu rung lắc, ù ù. Lượt lên Matxcơva, đêm đôi khi Hà thao thức vì bó cả cọc tiền quanh bụng như lính cảm tử ôm bộc phá. Hễ thằng Tây nào nhìn lâu là lạnh xương sống. Lượt về, bởi cả ngày chạy đáo điên khắp chợ mua hàng, lo đóng gói, tính toán rẻ, đắt... cả trăm thứ bà rằn, thừa mệt mỏi và hơn nữa trong người chẳng còn tiền mà lo, nên cứ lên tới tàu, cô lăn ra ngủ. Ngủ 'đòi nợ' cơn mệt ban ngày, 'lấy lãi' cho sáng mai nhận hàng, xếp hàng mang chợ bán. Thỉnh thoảng, trong đêm, chợt thức giấc, nhìn vào màn đen chật trội của kupe, thấy đời mệt mỏi, trôi loáng loáng như những vệt sáng bập bùng, hất lên tấm màn che cửa sổ tầu. Biết vậy mà phải quen. Và phải quên nữa. Quên bao năm đèn sách nơi giảng đường, quên tấm bằng kỹ sư kinh tế đỏ chót Hà rưng rưng nhận từ tay ông trưởng khoa trong tiếng vỗ tay của bạn bè. Quên mà vui, buồn cùng được mất của những chuyến hàng, quên để gồng mình thắng cơn khát ngủ khi chuông báo thức đáng nguyền rủa hàng ngày dựng cô và Quốc dậy từ 5 giờ sáng.

Hà bước tới cửa kupe, trong có hai người Việt. Cô khẽ gật đầu chào. Hai người đàn ông đáp lời chào cô. Một người béo tốt hơn vồn vã:

'Em cũng lên Matxcơva à?'

' Dạ.'

Hà thoáng ngạc nhiên vì câu hỏi của anh ta. Vậy họ không là dân đi lấy hàng trên Mat*. Bỏ chiếc balô ra, cô ngồi xuống ghế.

'Chúng tôi từ Matxcơva xuống đây hôm thứ hai, đi công tác. Hôm nay quay lại Matxcơva. Em ở Xankt-Peterburg?' Người đàn ông nọ hỏi tiếp.

Hà dạ khẽ. Cô không nói thêm dù biết người hỏi chờ thông tin nhiều hơn chữ 'dạ' khiêm nhường, xa cách. Có lẽ bởi thói quen, cũng có thể vì những va chạm chợ búa hai năm nay khiến Hà từ cô gái hồ hởi, nhiệt tình với bất kỳ ai trở nên trầm lặng, hồ nghi. Cái suy nghĩ đơn thuần rằng ai cũng tốt đã cho cô không chỉ một lần đứng giữa chợ khóc. Trước đồng tiền bạn bè có thể phản nhau. Vì một chỗ đứng đẹp trong chợ mà hai người từng bạn lâu năm có thể cãi chửi nhau không ra gì. Nhận bằng tốt nghiệp, Hà từ Minxcơ tới Xankt-Peterburg. Quốc là bạn trai của Hà từ thời sinh viên. Cái xu thế ở lại nước Nga làm ăn đã là điều chẳng lạ. Từ giảng đường bước ra chợ quả bỡ ngỡ. Và bỡ ngỡ hơn khi Hà và Quốc bắt đầu cuộc sống gia đình. Tính hiền lành nhưng bảo thủ của Quốc ngày yêu nhau có dễ thương không, nhưng giờ làm khổ Hà quá. Chẳng biết từ bao giờ cô cứ phải vơ vào mình mọi việc. Từ 'vĩ mô' đến 'vi mô'. Cô cố, ngày một cố đến mức không hiểu sức lực đâu ra mà cô làm được nhiều việc đến thế. Mỗi lần lên Mat, đứa bạn cũng bôn ba chợ búa như Hà lại rên rẩm 'Mày không được làm hết mọi việc. Làm thế chỉ hư chồng'. 'Nhưng để Quốc làm, việc nào cũng dở dang, không yên tâm'. Thân làm tội đời. Hà vơ hết từ việc lấy hàng đầy nguy hiểm đến đứng chợ. Cả khi có chuyện xích mích, qua lại... cô cũng đứng ra giàn xếp. Cô tâm sự cùng bạn 'Học hành chưa biết được gì chỉ phát hiện ra lòng tham con người là cấp số nhân. Tình người tỷ lệ nghịch với lợi nhuận'.
Con tàu chầm chậm rời ga. Đèn tuýp bật sáng trong kupê. Hà thầm quan sát hai người kia. Trông kiểu ăn mặc có thể đoán họ không ở bên này. Thấy mình hơi bất nhã vì khi nãy trả lời lạnh lẽo quá, cô ngập ngừng:

'Hai anh mới từ nhà sang ạ?'

'Chúng tôi sang được hai tuần rồi.' Người đàn ông gầy hơn trả lời. 'Tôi tên Tụê còn anh này tên Hải. Tôi trong quân đội, sang mua sách kỹ thuật của Nga về Việt Nam. Anh Hải bên nhà xuất bản.'

'Em tên Hà. Các anh tới mua sách ở đâu ạ?'

'Chúng tôi liên hệ với các viện, họ cho địa chỉ của các nhà xuất bản và hiệu sách có những sách mình cần. Mình tới đặt, chuyển về nhà theo bưu điện. Từ khi Liên xô cũ tan, sách chuyển qua Việt Nam không có kinh phí nhà nước nên dừng lại. Sách quân sự của Nga vẫn dùng rất nhiều ở Việt Nam. Vậy nên chúng tôi phải sang mua trực tiếp.'

Câu chuyện của ba người cởi mở hơn. Hải nói nhiều. Anh ta khoe đã học 10 tháng bên Nga. 'Dân 10 tháng' Hà thầm nghĩ. Sang chơi chứ đâu sang học.

'Ngày đó mình đi khắp nơi' Hải say sưa, 'Bán một chiếc quần bò đã có một gia tài. Tụi Nga đúng ngố thật. Mấy đồ rởm mà bao nhiêu tiền cũng bỏ ra mua. Khát hàng tư bổn mà. Một cái bàn là chỉ mấy rúp, về Việt Nam lại thành hàng 'chưởng'... '

Hà khẽ nhăn mặt, ngắt lời:

'Anh Tuệ đã sang Nga lần nào chưa?'
'Tôi lần đầu sang đây. Matxcơva lớn quá. Đi mãi không hết thành phố. Khi xuống Xankt-Peterburg, ngồi tàu nhìn đất đai bằng phẳng đến hút tầm mắt. Nước họ giầu cũng phải. Giá nông dân mình cũng có những khoảng đất canh tác bằng phẳng đẹp thế, đỡ vất vả bao nhiêu.'

'Ôi dào, ông cứ nghĩ thế.' Hải át lời Tuệ, 'Nông dân giờ có yêu đất đâu. Thành thị mở rộng. Dân hai bên trục đường Hà nội - Hải phòng bán hết ruộng. Chia mảnh, nhân theo mét vuông. Tấc đất, tấc vàng để bán chứ đâu để trồng cấy. Tôi cũng 'tăm' được một mảnh trên đường ra sân bay. Đất trồng, hợp tác xã bán chui, vẫn có giấy phép của huyện hẳn hoi. Giá rẻ bất ngờ. Chỉ mấy tháng nữa 'quất' cũng lãi ối.'

'Thóc rẻ bèo, trồng cấy mấy năm chẳng sắm được cái gì. Bán một mảnh, mua cả 'giấc mơ' mà cưỡi, thằng nào chẳng bán. Làng nào có đường quốc lộ vắt qua, phất lên như gió.'

Hải hùng biện rất bốc. Hà chợt buồn theo lời anh ta. Một đất nước nông nghiệp như Việt Nam, nông dân không khai thác hoa màu từ đất, bán đất để có ít tiền mùa sắm đã tưởng 'giàu' lên quả là hoang đường. Hà nhìn ra của sổ. Tuệ hình như không thích thú gì chủ đề Hải say sưa nên cũng im lặng.

Bà trưởng toa vào lấy vé và đưa trà. Hải chợt như nhớ ra, hỏi Hà:

'Ẩ, em mua vé tàu bao nhiêu tiền?'

'150 rúp. Sao cơ ạ?'

'Đúng bọn bán vé lừa chúng tôi rồi. Tuệ bật kêu tiếc rẻ không dấu diếm.'

'Các anh mua vé 900 rúp phải không?'

'Sao lại có sự chênh lệch thế nhỉ?'

'Em cũng không biết tại sao có giá đó mặc dù cùng đi một toa như nhau. Anh mua quầy cho người nước ngoài nên họ tính thế. Quầy bán cho dân Nga giá 150 rúp. Các anh không biết ra quầy thường mua, họ không khó dễ đâu.'

'Tiếc thật, mất những mấy lần vé thật.' Tuệ vẻ ân hận. 'Giá ông đừng ngăn tôi hỏi mấy người Việt ở ga. Mình đã thấy lạ sao vé đắt hơn hẳn lúc đi thế... '

'Ông thật... mình đi công tác, mua quầy đó đúng rồi còn gì. Mà giá tiền ghi trong vé, mua bao nhiêu về nhà thanh toán bấy nhiêu, tiền ông đâu mà ông cứ... ' Hải hơi cáu.

'Tiền nào chẳng là tiền.' Tuệ lầm bầm.

Hà xé mấy gói đường thả vào cốc trà, quấy đều:

'Thôi, để rút kinh nghiệm. Nước Nga còn nhiều chuyện vô lý lắm. Hai anh uống trà cho nóng đi.'

Tàu tăng tốc. Ngoài cửa sổ, dải rừng và cánh đồng đen thẫm vùn vụt trôi. Hà nhìn đồng hồ đã gần 11 giờ. Cô nói:

'Muộn rồi, mình đi nghỉ. Sáng mai tới Mat sớm.'

Hai người đàn ông ý tứ ra ngoài kupê để Hà soạn sửa. Cô nhanh nhẹn thay bộ thể thao rồi chui vào chăn. Cả ngày hôm nay đi thu tiền, người mỏi rời. Đặt lưng xuống mắt đã nhắm liu riu theo nhịp lắc của tàu.

Tiếng cửa kupê giật mạnh kèm theo luồng ánh sáng từ ngoài chiếu thẳng vào mắt làm Hà choàng tỉnh. Hai bóng đen ập vào kupê trong khoảng khắc. Tim Hà đứng lại trước nỗi kinh hoàng. Hà bật dậy cũng lúc cửa kupê sập lại và tiếng tách công tắc đèn vang lên. Hai thằng Tây lù lù trước mặt. Một thằng ấn đầu Hải, nằm giường đối diện Hà. Thằng kia rút dao khống chế Tuệ, nằm tầng trên. Hà run bần bận dúi sát góc giường gần cửa sổ. Hải vẫn chưa hiểu chuyện gì, anh ta ú ớ không rõ tiếng Việt hay tiếng Nga.

'Im miệng' - thằng cao hơn lăm le xỉa dao về phía Tuệ gầm gư ? 'Trèo xuống.' Tuệ tụt xuống, nó dúi anh sát Hải. Hải tái xám, thụt sau vai Tuệ.

Thằng nhỏ hơn mở tung chiếc balô của Hà để đầu giường. Nó giũ ra một đống những sổ sách, hộp bánh, kem đánh răng, bàn chải, khăn mặt... túi bên nó moi ra vài trăm rúp lẻ. Thằng cao hua dao về phía Hải bắt mở chiếc ví đeo hắn vừa tìm thấy dưới gối. Hải run rẩy mở túi, ngoan ngoãn moi gói tiền ra đặt trên bàn. Moi xong, anh ta dốc ngược túi lên để chứng tỏ đã hết sạch. Hà liếc nhìn. Trời ơi, sao mang cả tập đô mà để hớ hênh thế!

Thằng nhỏ không tìm thấy tiền trong túi Hà. Nó gườm gườm:

'Tiền dấu đâu mang ra ngay!'

Hà vờ mếu máo:

'Tất cả tiền của chúng tôi trên bàn kia. Còn đâu nữa mà dấu. '

'Im mồm!'

Nó quay sang Tuệ, thò tay nắn túi, nắn người. Không có kết quả gì, nó quay sang thằng lớn hất hàm hỏi. Thằng lớn khẽ gật đầu nhưng mắt vẫn theo dõi Tuệ và Hải. Thằng nhỏ hé mở cửa kupê. Nó ngó thăm dò rồi bước ra. Thằng lớn vội quơ gói tiền trên bàn đút vào túi áo khoác, mắt liếc ra cửa. Chiếc dao vẫn hua hua. Chỉ chớp mắt, Hà chưa kịp hiểu chuyện gì, cánh tay cầm dao của thằng lớn đã bị Tuệ bẻ quặt sau lưng. Một cú thúc khửu tay vào gáy làm hắn hực lên một tiếng nhưng vẫn vùng vẫy gọi thằng nhỏ. Thằng nhỏ quay lại cửa kupê nhưng không vào được vì Tuệ đã ẩn thằng lớn chắn cửa. Nó vòng tay qua đấm Tuệ. Hà nhảy phắt xuống giường, thò tay vào túi thằng lớn lấy lại gói tiền đồng thời hô hoán ầm ỹ. Tiếng kêu của cô cùng tiếng động do cánh cửa kupê đập qua, đập lại đánh thức các hành khách. Có tiếng mở cửa ở kupê khác. Thằng bé thôi đấm, dùng hết sức lôi thằng lớn đi. Tuệ không đủ sức giữ được hai đứa đành thả tay.

Lúc này, bà trưởng toa mới tới. Một số hành khách trong toa lại hỏi han. Hà nhanh nhẹn bước ra giải thích ngắn gọn cho bà trưởng toa rằng có hai thằng vào kupê cướp nhưng bị hai người đàn ông đánh nên chạy mất rồi. Một số người dục bà trưởng toa gọi cảnh sát. Bà ta lầm lỳ nói mọi người về chỗ, không gây náo loạn để tự bà làm nhiệm vụ.

Hà trở lại kupê. Giờ cô mới nhận ra chân tóc sũng mồ hôi, hai gò má phừng phừng. Ba người im lặng. Hải vẫn nguyên dáng vẻ bần thần chưa hoàn hồn. Tuệ xoay con dao thằng cướp để lại trong tay ngẫm nghĩ. Hà lặng lẽ dọn đồ vào balô. Chợt nhớ, cô lôi gói tiền trong túi đưa Hải. Hải ngạc nhiên không thốt lên lời. Nhìn mặt anh ta Hà bật cười. Tiếng cười ròn tan, nhẹ bẫng như làn gió thổi bay sự căng thẳng, nặng nề trong kupê. Tuệ cũng phì cười: