Nữ chiến sỹ Doia Anatolievna Kosmodemianskaia
Thanh thiếu niên Việt Nam biết đến Doia từ những năm 1950x trong sách tập đọc. Truyện viết về Doia do mẹ của chị kể lại cũng đã được dịch ra tiếng Việt. Phim Doia cũng đã được chiếu ở Việt Nam. Tấm gương anh hùng của chị trong chiến tranh mang đậm tính huyền thoại
Doia Anatolievna Kosmodemianskaia sinh ngày 13-9-1923 ở làng Osinovưi Gai, quận Gavrilov, tỉnh Tambov, trong một gia đình mục sư. Năm 1930, gia đình Doia chuyển đến Moskva, và Doia học ở trường Trung học số 201, gia nhập Đoàn thanh nhiên Công sản Komsomol năm 1938.
Chiến tranh nổ ra, nữ học sinh lớp 10 Doia đến Quận Đoàn xin ra mặt trận, được Quận đoàn cử đến đơn vị chiến đấu 9003 (mật danh của các đơn vị du kích), hoạt động theo nhiệm vụ của Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây ở phòng tuyến Mojaiski.
Doia đã 2 lần đột nhập vào vùng địch hậu. Cuối tháng 11-1941, khi đang làm nhiệm vụ tại làng Petrisevo (quận Pupki, Moskva), chị bị quân Đức bắt. Chúng tra tấn chị với nhiều đòn dã man, hòng moi tin tức. Người nữ đoàn viên trẻ đã nêu một tấm gương về phẩm chất anh hùng cách mạng, không hé răng trước sự hung hãn của quân thù. Kẻ địch không thể khai thác được gì, chúng không thể biết chị là ai, đang thực hiện công việc gì, nên tạm gọi tên chị là Tania
Ngày 29-11-1941, quân Đức mang Doia ra hành quyết. Chúng treo cổ chị tại bãi đất làng Petrisevo .
Trước khi chết chị đã hô: Đồng chí Stalin muôn năm!
Doia hy sinh khi mới 18 tuổi đời.
Doia bị hành quyết
Sau này Doia được an táng tại nghĩa trang Novodevich, thành phố anh hùng Moskva
Ngày 16-2-1942, Doia Anatolievna Kosmodemianskaia được phong tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô vì lòng quả cảm trước quân thù, trung thành vô hạn với Tổ quốc.
Doia Anatolievna Kosmodemianskaia là người nữ đầu tiên được phong Anh hùng Liên Xô. Tấm gương hy sinh của chị có tác dụng rất lớn trong việc khích lệ tinh thần chiến đấu của các chiến sỹ, đặc biệt là các đoàn viên thanh niên. Đối với nhiều người, hình tượng của chị có thể ví như Jeanne d'Arc của Pháp. Tên của Doia đã được đặt cho nhiều đường phố, nông trang, đội thiếu niên ở Liên Xô
Tượng đài nữ anh hùng Doia Kosmodemianskaia
--
Tuy nhiên, trên thực tế, cuộc đời của Doia còn có nhiều điều bí ẩn.
Thứ nhất, cho đến nay vẫn chưa khẳng định rõ người bị treo cổ là nữ chiến sỹ Doia, hay người nào khác?
Thứ hai, có giả thuyết cho rằng không phải Doia bị quân Đức bắt, mà là nông dân làng Petrisevo. Những người này tức giận vì Doia đốt nhà và phương tiện sản xuất của họ. Họ bắt và giải Doia đến Ban chỉ huy quân sự ở một làng khác (không có quân Đức chiếm đóng). Sau chiến tranh, cư dân làng Petrisevo và các làng lân cận bị dời đi nơi nào không rõ