[nthach]

Chiến dịch Sao Hỏa, tháng 11 – tháng 12 năm 1942

Vị thế


Với cuộc tấn công mùa hè của quân đội Nga, đã làm cho quân Đức bị sa lầy trong thất bại thảm hại ở mặt trận Stalingrad, và trên các triền dốc ở dãy nũi Caucasus, STAVKA đã cố tìm kiếm các đối sách để giành lại được thế chủ động chiến lược trên mặt trận phía Đông. Chiến dịch Sao Hỏa được tiến hành mở màn để cùng hợp xướng với chiến dịch Sao Thiên Vương, một mật danh của cuộc phản công Stalingrad. Được mang tên của một vị thần chiến tranh La Mã, chiến dịch Mars là một trọng tâm trên mặt bàn về mưu đồ chiến lược của Nga và mùa thu năm 1942. Mức độ và mục đích tham vọng chiến lược của nó làm cho chiến dịch Mars có tầm quan trọng ít nhất cũng phải tương tự như chiến dịch Sao Thiên Vương và có khả năng còn cao hơn nữa. Trong khi đó , các lực lượng thuộc tập đoàn quân trung tâm của Đức, đang nằm yên tại mũi đất pháo Rzhev từ mùa đông năm 1941-1942, có vẻ như đe dọa trực tiếp đến Moskva, và hiện chúng cũng vẫn đang thật sự là mối quan ngại lớn đối với thành phố. Đại đoàn số 9 của Đức đang chiếm đóng trên mũi đất trước pháo đài rộng 150km vuông, và chúng còn củng cố thêm vững chắc hơn. Đây là một cửa ngõ then chốt của các thành phố Rzhev, Belyi, và Sychevka. Và được ốp sườn bởi các dòng sông Molodoi Tud, Luchesa, Osuga và Vazusa

Các lực lượng của Nga đã tập hợp lại nhằm chinh phục mũi đất trước pháo đài của địch, bao gồm các lực lượng thuộc mặt trận Kalinin và mặt trận phía Tây, họ còn được các lực lượng thuộc khu phòng thủ Moskva yểm trợ. Kế hoạch hành động được giao cho đại đoàn 31, và đại đoàn 20 thuộc mặt phía Tây, cùng với sự hỗ trợ của đại đoàn 29, tổ chức một mũi tấn công chính, đánh thẳng vào các hàng phòng thủ của Đức dọc theo các dòng sông Osuga và Vazusa về phía đông bắc Sychevka. Một tập đoàn kyh binh cơ giới được thành lập, bởi quân đoàn 2 kỵ binh cận vệ và quân đoàn 6 xe tăng, họ cần mạo hiểm chọc thủng các phòng tuyến của địch, chiếm giữ Sychevka, dồn các hàng phòng thủ của Đức lại từ phía nam, và gặp nhau cùng với đại đoàn 41 để tổ chức tấn công địch từ khu vực Belyi thẳng đến hướng đông. Đồng thời, mặt trận Kalinin cũng tổ chức một mũi tấn công phía nam ở Belyi cùng với đại đoàn 41 và đánh dọc theo phía bắc sông Luchesa ở Belyi cùng với đại đoàn 22. Trong sự hiệp đồng tác chiến, đại đoàn 39 sẽ tổ chức một mũi đột kích phụ tại đầu mút phía bắc của mũi đất trước pháo đài địch, cắt chéo qua sông Molodoi Tud rồi hướng về Olenino. Một đợt thâm nhập nếu đạt được kết quả, hai quân đoàn cơ giới số 1 và số 2 sẽ mạo hiểm tiến đánh thẳng về phía đông và cùng hợp quân đến phía tây Sychevka cùng với quân đoàn kỵ binh cơ giới thuộc đại đoàn 20. Để dồn ép quân Đức với mức tối đa, các lực lượng quân đội Nga đã đồng loạt tổ chức tấn công vào tất cả các căn cứ của địch trong cùng một thời điểm. Bằng sự mở các cuộc tấn công chính của mình vào căn cứ mũi đất trước pháo đài Rzhev từ hai hướng đông và tây, Zhukov cố gằng cho bao vây quân Đức bằng các đợt tấn công vỗ mặt mà không cần có những sự điều động phức tạp đối với các lực lượng cơ động của mình, để cắt ngang những địa hình khó khăn và trong các điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Kết thúc thắng lợi của chiến dịch Mars, sẽ tạo đà cho chiến dịch sao Mộc được nối tiếp. Trong chiến dịch này, các đại đoàn số 33 và số 5 của mặt trận phía Tây được tăng viện thêm quân số rất mạnh mẽ, họ dàn trận đóng quân chắn ngang con đường Moskva – Vyazma, thâm nhập sâu vào các hàng phòng thủ của Đức ở phía đông Vyazma. Các quân đoàn tăng số 9 và số 10, tiến theo sau đại đoàn tăng cận vệ số 3, và sau đó đánh chiếm Vyazma, rồi hợp quân với các lực lượng ở mặt trận Kalinin, và nếu có thể, họ tiếp tục tấn công thẳng vào Smolensk.

Trong sự phòng bị, quân Đức đã củng cố mạnh mẽ thêm các lực lượng ở những con sông trên các cánh của mũi đất trước pháo đài, và phát quang những thân cây trên các tuyến đường nam – bắc và đông – tây, cũng như trên các tuyến đường sắt, bởi do các tuyến đường này được nối liến với mũi đất trước pháo đài. Mặc dù rừng rất rậm rạp và nhiều đầm lầy chế ngự trên địa hình các khu vực trung tâm và và phía tây, nhưng quân Đức vẫn đã phát quang được các địa hình, để tạo thuận lợi cho hàng phòng thủ và cả sự điều động quân dự bị cơ động của chúng được dễ dàng hoạt động trên các địa hình đó. Thêm nữa, vào cuối tháng 10, các con đường đất và nhiều con sông cắt chéo qua mũi đất trước pháo đài sẽ bị đóng băng hoặc gần như bị đóng băng.