[weekdaysman]

X

Có thể coi cái cây là sinh vật hoàn toàn có lý trí nếu nó mỉm cười với bạn vào mùa xuân khi đã phủ đầy lá cây, nếu sáng sáng nó nói với bạn: “Xin chào!” khi bạn đến lớp và ngồi xuống chỗ của mình bên cửa sổ. Và bạn cũng bất giác nói với nó: “Xin chào!’ mặc dù nó đứng ngoài cửa sổ phía sân sau, nơi người ta thường đốn củi cho nhà trường. Nhưng qua tấm cửa kính nhìn nó rất rõ.
Bây giờ cây trụi lá. Nhưng ngay cả khi trụi lá nó vẫn tuyệt đẹp. Những cành cây tươi chĩa thẳng lên trời, còn vỏ cây thì sẫm lại. Đó là một cây du, hay cây tần bì, hay một cây nào khác – Ta-nhi-a không biết. Nhưng tuyết đang rơi, bông tuyết đầu mùa như một người say đã rơi xuống cây, bám vào vỏ và những nhánh cây nhỏ, nhưng không thể đứng vững trên cây. Nó tan ra khi vừa chạm vào cành cây. “Thế nghĩa là hơi ấm cũng lan trong cành cây như người mình và các bạn khác.” – Ta-nhi-a nghĩ ngợi và khẽ gật đầu chào cây.
Cô-li-a đang trả lời câu hỏi kiểm tra. Cậu đứng cạnh bảng, trước mặt cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na và kể lại truyền thuyết về trái tim bốc lửa của Đan-kô.
Cậu bé có gương mặt thông minh. Dưới cái trán thẳng là cặp mắt vui tươi. Và những lời nói bay ra từ môi cậu bao giờ cũng tràn đầy sức sống.
Cô giáo hài lòng nghĩ rằng cậu học sinh mới này sẽ không làm hỏng lớp của cô.
- Em đã thấy Goóc-ki - bất thình lình cậu bé nói và đỏ bừng mặt, bởi vì cậu vốn không quen khoe khoang.
Bọn trẻ hiểu sự bối rối của cậu.
- Kể đi! – Các em hét lên với cậu.
- Thế à! Cả cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na cũng nói – thú vị thật. Em thấy ông ở đâu? Có lẽ em còn nói chuyện với ông nữa chứ?
- Không, em chỉ thấy ông qua vườn cây. Hồi ấy là ở Crưm. Nhưng em không nhớ rõ. Khi em và bố em đến đấy, em mới có mười tuổi.
- Thế A-lếch-xây Mắc-xi-mô-vích(1) làm gì trong vườn?
- Ông nhóm lửa trại ở gần đường.
- Hãy kể cho chúng tôi những gì em nhớ đi.
Cậu bé nhớ không nhiều lắm.
Cậu kể về một vùng núi phương nam, nơi đó bên những con đường xám được mặt trời sưởi nóng, sau những hàng rào xếp bằng đá, có những lá nho sần sùi sẫm lại, và sáng sáng có tiếng lừa hí vang.
Tất cả mọi người nghe không nhúc nhích.
Chỉ có một mình Ta-nhi-a hình như không nghe thấy gì cả. Em vẫn nhìn qua cửa sổ, nơi những bông tuyết đầu mùa đang rơi xuống thân cây trơ trụi. Cây đã bắt đầu run rẩy.
“Nho, nho – Ta-nhi-a nghĩ – còn mình thì ngoài thông và linh sam ra, chẳng được thấy cái gì cả.”
Và cô bé ngẫm nghĩ, cố gắng tưởng tượng ra không phải là nho mà là một cây táo nở hoa, một cây lê cao lớn, một cây lúa mì mọc trên cánh đồng chẳng hạn. Trí tưởng tượng vẽ ra cho em những bông hoa, bông lúa chưa từng thấy.
Đứng chống tay lên bệ cửa sổ, cô giáo đã theo dõi em từ lâu. Cái cô bé mà cô yêu nhất ấy đã bắt đầu làm cô lo lắng.
“Em ấy đã nghĩ đến những vũ hội rồi hay sao? Trí nhớ kì diệu của em ấy còn chưa giảm sút, nhưng cái nhìn đã bắt đầu lơ đãng, và rồi em ấy chỉ được điểm bốn về môn lịch sử”.
- Ta-nhi-a Xa-ba-nhê-ê-va, em không nghe trong giờ học.
Ta-nhi-a khó khăn lắm mới dứt ra khỏi cửa sổ cái nhìn đang phiêu lãng trong mơ ước xa xôi của em, và đứng dậy. Em vẫn còn chưa ở đây. Dường như em vẫn còn chưa ra khỏi nơi xa xăm thầm kín của mình.
- Tại sao em lại im lặng?
- Bạn ấy kể không hay.
- Không đúng, em ấy kể rất hay. Tất cả lớp đều thích thú nghe em ấy. Chẳng lẽ em cũng đã từng ở Crưm và thấy A-lếch-xây Mắc-xi-mô-vích Goóc-ki rồi hay sao? Thử nghĩ mà xem - được thấy Goóc-ki, một Goóc-ki bằng xương bằng thịt!
- Bố em không đưa em đến đấy! – Ta-nhi-a nói bằng một giọng run run.
- Vậy thì lẽ ra em càng cần phải nghe hơn.
- Em sẽ không nghe bạn ấy.
- Tại sao thế!
- Bởi vì điều đó không liên quan gì đến bài học.
Có trời mới biết là cô ta nói gì.
Cô giáo chậm rãi rời cửa sổ. Những bước chân nhẹ nhàng vốn khe khẽ của cô, giờ đây vang to lên trong lớp. Cô đi đến bên Ta-nhi-a, buồn rầu, và cái nhìn của cô ánh lên nghiêm khắc.
Ta-nhi-a ngoan ngoãn chờ đợi.
- Đi học về, hãy nói với bố em ngày mai đến gặp tôi – cô A-lêch-xan-đra I-va-nốp-na nói.
Cô nghiêm nghị nhìn Ta-nhi-a, nhìn cái trán nóng bừng, nhìn cặp môi của cô bé và ngạc nhiên: đôi môi vừa nói những lời xấc xược ấy đột nhiên nhợt đi.
- Em sẽ nói với mẹ em, mẹ em sẽ đến – Ta-nhi-a nói khẽ.
Cô giáo chần chừ. Cô nghĩ mãi: “Chuyện gì xảy ra với con bé nhỉ?”, và vẫn chưa tìm được câu trả lời đầy đủ trong những lời của Ta-nhi-a. “Hay là cậu bé này đã chạm đến điều gì sâu kín nhất trong tâm hồn em ấy?”
Cô quyết định sẽ đến nhà Ta-nhi-a. Tay cô giơ lên, chạm vào những ngón tay em.
- Em đừng đánh lừa cô bằng sự hỗn láo của mình. Thôi, không ai phải đến nữa. Cô tha thứ cho em lần này. Nhưng em phải biết: em vừa xử sự không đúng với tư cách một đội viên. Em nghĩ không như em nói. Mà em bao giờ cũng là một người công bằng. Cô không hiểu có chuyện gì đã xảy ra với em.
Vẫn với vẻ buồn rầu như vậy, cô quay về bàn giáo viên.
Cả lớp ngồi bất động và im lặng. Chỉ có Giê-nhi-a quay ngoắt lại phía sau, nhanh đến nỗi suýt làm sái cái cổ béo mập.
- Ta-nhi-a yêu cậu ấy chứ có gì đâu – cô ta nói thầm với Phin-ca.
Phin-ca lấy chân hích cô ta một cái.
Nhưng phải làm gì khi cái con bé bẻm mép ấy ngu ngốc đến thế, một khi trong cái đầu tóc xoăn tít của nó chả có lấy một tí trí tưởng tượng nào cả.
Ta-nhi-a vẫn đứng, tay bám lấy bàn. Những ngón tay em run lẩy bẩy. Em có thể khuỵu xuống mất, nếu ý chí của em cũng câm lặng như cái lưỡi đang cứng lại của em.
- Em đứng làm gì nữa? Ngồi xuống đi! – cô A-lếch-xan-đra I-va-nốp-na nói.
- Cô cho phép em ngồi sang bàn khác.
- Để làm gì, chẳng lẽ ngồi với Giê-nhi-a không tiện cho em hay sao?
- Không, tiện chứ ạ, - Ta-nhi-a nói – nhưng cái cây này ở ngoài cửa sổ cứ làm em xao lãng.
- Thôi được. Tuy nhiên, em thật kỳ lạ!
Và Ta-nhi-a ngồi xuống bàn cuối cùng, ở đó không có ai ngoài em.
- Cả em cũng về chỗ đi, Cô-li-a – cô giáo nói.
Cô đã quên bẵng mất cậu bé khi bận tâm về Ta-nhi-a. Nhưng đến bây giờ, khi cô nhớ ra, cậu bé vẫn không rời khỏi chỗ. Cậu đứng, hơi nhích lên một tí, dường như dưới chân cậu không phải là mặt đất sàn bằng phẳng mà là một con đường mòn dựng đứng dẫn lên núi cao: mặt cậu đỏ bừng, cặp mắt bướng bỉnh nheo lại.
- Được rồi, Cô-li-a – cô giáo nói. – Em về chỗ. Cô cho em điểm 5.
- Cô cho phép em ngồi vào chỗ của Xa-ba-nhê-ê-va.
- Có chuyện gì xảy ra với các em vậy?
Tuy vậy cô vẫn cho phép.
Và thế là chỉ vì bướng bỉnh, cậu ngồi xuống bàn, bên cạnh Giê-nhi-a.
Ta-nhi-a ngồi một mình. Em nhìn qua cửa sổ, thực tình cũng hy vọng sẽ không nhìn thấy cái cây nữa. Nhưng cả ở đây cái cây trông vẫn rõ.
Tuyết đầu mùa đã phủ lên cành cây. Nó không tan ra nữa. Những bông tuyết đầu mùa quay tròn trên ngọn cây đang biến dần trong bầu trời mù sương.
-----------------------------------------------
(1) Gọi kính trọng tên của nhà văn Goóc-ki.