Minh Nguyệt cướp cha Ran từ tay Chúa
(Đọc tập thơ "Vũ điệu của trăng" NXB Hội nhà văn - 2007 của Vũ Thị Minh Nguyệt )
VƯƠNG CƯỜNG
Một lần, khi lướt blog, tôi chạm phải một câu thơ:
Có khoảng cách
Dài từ rơm
Đến lửa
(Khoảng cách)
Không biết câu thơ này có hay hay không, tôi đã phải rụt tay vì sợ chạm vào ngọn lửa ấy. Bỗng bắt gặp một khuôn mặt hiền hậu, có cặp mắt đa tình và nụ cười níu kéo. Giữa khuôn mặt, nụ cười, ánh mắt này có mối liên hệ với câu thơ có lửa ở trên. Phải gặp người phụ nữ này, trong đầu tôi bỗng vang lên ý nghĩ đó
Và rồi, tôi đã gặp chị trong đời thực và cả trong thơ. Vâng! vẫn khuôn mặt hiền hậu ấy, vẫn cặp mắt đa tình ấy, vẫn nét cười níu kéo ấy...trong đầu tôi lại vang lên câu hỏi, chị là ai?
Vóc dáng mảnh mai vũ nữ kia mà dám cả gan có ý nghĩ cướp cha Ran trên tay Chúa ư?
Dám lắm, chị có những tố chất mà qua thơ tôi đã nhìn thấy. Chị dịu dàng, nói như On ga béc gon " dịu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi". Dịu dàng ấy, ẩn sâu trong trái tim, có sự hợp lý từ trong ra ngoài ở chị
Trái tim em, dịu dàng ơi
Dường như đã đứng suốt đời - đợi anh
(Trái tim dịu dàng)
Không chỉ dịu dàng chị còn là người yếu mềm, đắm đuối. Nhờ thế dây đàn luôn luôn rung lên, ngân vang trong tâm hồn chi. Tôi có cảm giác Minh Nguyệt, không phải đi trên mặt đất:
Nguời đàn bà
Yếu mềm
Và đắm đuối
Chỉ biết yêu
Bằng cả
Trái tim mình
(Viết tặng người tình của Boris Pastenak)
Không chỉ yếu mềm đắm đuối, chị còn mạnh mẽ. Hai phẩm chất ngược nhau, vô lý tồn tại trong chị. Chị nhìn đời với cặp mắt, trái tim nồng nàn chỉ dẫn. Chị khao khát "được như trái đất mặt trời chạm nhau" Minh Nguyệt hay nhắc đến lửa:
Nồng nàn như miếng trầu
Đượm vôi và cau vỏ
Nồng nàn như ngọn lửa...
(Nồng nàn)
Vì trái tim luôn đập mạnh, chị không thể đủ kiên nhẫn chờ đợi giọng nói của người minh yêu qua đêm thứ 7. Chị đứng ngồi không yên, vào, ra trông ngóng. Thời gian cứ dịch chuyển vô tâm như trêu chị, chị phải thốt lên:
Tối thứ 7 sao dài thế
Tiếng chuông reo, khiến tim ngẹt thở
Tôi có thể sẻ chia với chị người sở hữu trái tim đa tình mà không đa đoan ấy. Những bậc nam nhi vẫn tan vỡ khi chờ đợi:
Sáng ra đã gặp em rồi
Còn đêm nay nữa sao dài bằng năm
(Chế Lan Viên)
Xa em một phút nhớ rồi
Ngày mai phải sống một đời vắng em
(Thạch Quỳ)
Nếu cảm nhận thời gian là một dấu hiệu cho thấy tâm hồn thi sĩ thì Minh Nguyệt có dấu hiệu đó. Cả hai giới đều rối loạn con tim giống nhau trước sự chờ đợi, Minh Nguyệt phụ nữ, rối loạn hơn
Vâng, chị rối loạn, rối loạn đến mức có khi chị "không biết mình là ai nữa". Chị đã từng đi trong phố đêm như người mộng du, đi không biết đi đâu, đi về phía vô định, đi về phía không anh. Sự khao khát, sự dồn nén như thế, tất nhiên chị sẵn sàng đánh đổi tất cả, cả " cuộc đời nhung lụa" để " ngắm một lần lặng lẽ nụ cười anh"
Những tố chất chị đã bộc lộ về phía mình. Nhưng cuộc đời đâu có chiều ai, nhất là thi nhân. Logic tất nhiên sẽ đến. Lỗi tại trái tim. Mong manh quá, mong manh thế làm sao chịu được sự phũ phàng của cuộc đời. Điều kỳ lạ nhất, tình yêu, đỉnh cao nhất của tình cảm, như dấu vân tay nói lên sự sống, vậy mà trong nó lại chứa bão tố. Tình yêu có tính hai mặt. Triết học đã khái quát, lịch sử đã chứng minh. Nhưng không chứng minh được trái tim người đang yêu sẽ đập những nhịp như thế nào. Nhưng nếu biết được, còn gì chán hơn thế nữa, hỡi con người? có thể dự báo tai họa thiên nhiên để chống đỡ. Dự báo sóng gió trong tình yêu để không dám bước tiếp , còn gì buồn hơn nữa không? Tình yêu hay, đẹp nhờ có trái tim mù lòa, sóng gió của tình yêu như một dấu ấn chứng nhận tình yêu.
Chao ôi, có khi ta cần nước mắt biết chừng nào, đâu chỉ nụ cười. Quê hương của thơ nằm cheo leo trên giọt nước mắt và nụ cười. Nhưng hình như nụ cười hơn hớn thì giết chết thơ. Chỉ có nước mắt đớn đau, thơ mới cần có mặt, vỗ về, xoa dịu các vết thương, làm lành các vết sẹo. Thơ cùng tần số với nỗi đau,do đó ai cùng tần số lập tức cộng hưởng. Sự cộng hưởng ấy đã sinh ra thơ. Nếu điều tôi nghĩ là đúng, thơ Minh Nguyệt đã giúp tôi chứng minh điều đó. Nước mắt chị cũng đã nhiều lần tuôn chảy trước nỗi đau, mất người tình. Nước mắt có thể so sánh với mưa:
Tháng năm chợt nắng chợt mưa
Hình như nước mắt vãn chưa đủ buồn
(Tháng năm)
Những mảnh vỡ của cuộc tình găm vào trái tim thi nhân, trái tim phụ nữ nhạy cảm hơn nên cũng đau đớn hơn. Nỗi đau ở người đàn ông cũng đồng hành với cuộc đời họ nhưng sức chịu đựng của họ tốt hơn
Lục Du, vì sao sáng nhất trên bầu trời thơ Tống cũng đã từng thốt lên trước mối tình ngang trái với nàng Đường Uyển, Khi ông đã 75 tuổi đi qua vườn thẩm:
Thấm thoắt đã 40 năm qua...thân này, mai sau trở thành nắm xương tàn vùi dưới núi Cối Kê, lòng vẫn thương nhớ người xưa
Người giám cướp cha Ran trên tay Chúa kia, giờ đang phải gánh chịu nỗi buồn một mình:
Bao nhiêu giọt bấy nhiêu buồn
Bão xa đã tạnh bão gần...cho em
Hay: Những ngày tháng trôi qua
Gió rét lòng tê tái
(Mưa lòng, viết cho anh)
Người thơ vừa yếu đuối vừa mạnh mẽ tưởng đủ năng lượng bất chấp tất cả, bây giờ đã thốt lên:
Tình yêu là kẻ dở hơi
Làm cho ai phải chơi vơi cả ngày
(Tình yêu)
Tôi thích "Kẻ dở hơi", rất Minh Nguyệt, rất AQ!
Dường như sóng gió đã yên. Cơn bão đã tan. Những hàng cây đã thắm lại, những đổ nát đã được dọn dẹp. Minh Nguyệt cũng đang tươi lại. Chị biết chấp nhận thực tế. Chị làm thơ cho con, thơ tặng chồng. Ở đâu, lúc nào chị cũng rất tha thiết tràn ngập lòng yêu. Minh Nguyệt nói với con gần gũi, giản dị như một người mẹ nông thôn xưa:
Mai này con sẽ lấy chồng
Cũng như mẹ, phải lo trong tính ngoài
(Tình yêu của bố)
Viết cho chồng, kỷ niệm sống động, cuồn cuộn chảy. Chị "thèm đến rạo rực người hơi ấm của riêng anh"
Và cơn gió đến nao lòng đi có biết
Một vùng trời rất ấm ở trong tim
Thơ Minh Nguyệt như cái gạch nối giữa hình thức cũ - mới. Có khi chị viết hiện đại, có khi dân dã như lời nói hàng ngày. Chị không cầu kỳ thể loại. Thơ tự nó sinh ra thể loại chứ không phải thể loại sinh ra thơ. Nếu thể loại sinh ra thơ, thơ đã bị nhốt trong lồng. Thơ không bao giờ bị nhốt. Thơ là cây thông của Nguyễn Công Trứ, là đôi chim nhạn của Tản Đà. Thơ luôn nằm ở vương quốc tự do. Thơ đã bắt Minh Nguyệt thể hiện theo chỉ dẫn cộng hưởng giữa cuộc đời và trái tim. Người làm thơ luôn cầm chìa khóa và trao cho bạn đọc. Mốt số thơ trẻ đã trao chìa khóa, nhưng người đọc không thể mở được. Mai sau tôi không biết, nhưng từ nay trở về trước thơ Việt Nam luôn luôn là tiếng hát giản dị của con người. Ngang tàng Cao Bá Quát hay Nguyễn Công Trứ, mềm yếu Nguyễn Du, Cao sang Nguyễn Trãi, bình dân Nguyễn Đình Chiểu... đâu cũng giản dị. Các bạn cầu kỳ ơi! có phải vậy không?
Thơ Minh Nguyệt có gì chán không? Nhiều lắm! Xuân Diệu nói thơ là "chân chân chân, thật thật thật".
Thơ là rượu cất lên từ cái đẹp của đời sống. Thơ là tiếng hót không kìm được của chim họa mi khi trăng lên. Thơ là tiếng đàn violong cao vút mà gần gũi con người. Thơ là dải lụa nhiều màu làm mát mắt con người. Do vậy ở nơi nào chị viết quá thật thì ở đó thơ bị bóp chết:
Anh và em
Hai đứa cùng
Lãng mạn
Ngay cả bài "khoảng cách" bỏ đi 3 khổ sau thì sang trọng lắm. Có khi chị vụng về như một cô gái không biết lựa chọn, trong khi quá nhiều quần áo, son phấn. Chọn lọc là một yêu cầu hiện nay với Minh Nguyệt. Đổi mới thơ là đổi mới trong cảm nhận để nhận được cuộc sống vận động ngày càng nhanh hơn, chứ không phải chỉ hình thức. Nền kinh tế thị trường toàn cầu hóa đang tiến về kinh tế tri thức. Xu hướng kinh tế không biên giới, văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc ngày càng thể hiện trong thực tế. Một xã hội mà bất kỳ ai đều bị lạc hậu . Một thế hệ độc giả mới và một thế hệ nhà thơ mới sẽ xuất hiện. Nhưng ít có mặt những người hôm nay còn nhầm tưởng "cách mạng hình thức". Tôi đã nói, hình thức thơ tự thơ mách bảo.
Tôi biết Minh Nguyệt đang rất phân vân muốn đổi mới mình, đã chán cái mặt mình lắm rồi! Đó là một dấu hiệu tốt. Nó chỉ thật sự tốt khi giữ được cảm xúc mạnh mẽ, một tình yêu lớn, sống hết mình, hy sinh hết mình...để rồi ta thấy được nghịch lý: trong đời người, có khi tổng các số âm lại là số dương, tổng các số dương lại là số âm!
Đục trần để thoát, Minh Nguyệt ơi! Trên đầu, địa hạt thơ vẫn còn xa xanh vời vợi.
|