Matxcơva - Thành phố của những điều vĩ đại
Và thế là một buổi chiều! Tôi đang đứng giữa Matxcơva trong rét lạnh dưới bầu trời xanh xám, hơi thở ra những làn khói trắng. Matxcơva, với tôi, như trong mơ, huyền ảo và đẹp lạ lùng!
Từ Sofia, thủ đô của Bulgaria, trên chuyến bay của Hãng hàng không Nga, tôi đến thủ đô nước Nga. Thời sinh viên, nước Nga đã để lại trong tôi ấn tượng mạnh về một vùng đất đã sản sinh ra nhiều văn hào nổi tiếng, những nhạc sĩ, kịch tác gia vĩ đại. Đọc Thép đã tôi thế đấy, Con đường đau khổ, Chiến tranh và hòa bình… tôi có một đồng cảm sâu sắc với đất nước Liên Xô thời đó.
Người Việt Nam làm ăn sinh sống ở hai thành phố này khá đông, một phần là những sinh viên du học ở lại làm ăn, một phần là những người lao động đi làm ở các nhà máy theo hiệp định trao đổi giữa Việt Nam và các nước. Do cần cù lao động, cộng đồng người Việt ở các nước Đông Âu cũ đã tạo nên một hình ảnh khá thành công, nhưng cũng không khỏi gây khó khăn cho họ trong việc đi lại khi thường bị cảnh sát sở tại xét hỏi vô cớ và kiếm chác.
Tượng đài quảng trường Vũ trụ
Thánh đường St.Basil
Mộ các chiến sĩ vô danh
Nhà hát Bolshoy
Ở Matxcơva, nhờ sự giúp đỡ của một người bạn, chúng tôi có một căn hộ không lớn lắm ở một chung cư dành cho người nước ngoài gần khu phố Arbat nổi tiếng. Một chung cư kiểu mẫu, đủ tiện nghi nhưng đơn điệu, được xây dựng trong một khu vực toàn chung cư, kiểu dáng giống nhau, bố trí căn hộ giống nhau, cho đến vườn cây, lối đi bộ chung quanh cũng giống nhau nốt, nếu không quen có thể lầm lẫn tai hại nhưng… ngọt ngào như một bộ phim tình cảm lãng mạn thời Liên Xô trước đây.
Các thành phố của Nga được nhân bản từ trung ương tới địa phương, đến nỗi một anh kỹ sư nhậu say lên máy bay tới một tỉnh khác, đến nơi, anh vào chung cư, vào căn hộ, vào giường, đánh một giấc, nhưng sáng ra tỉnh dậy lại thấy nằm bên một cô nàng lạ hoắc, còn to tiếng cho đây là nhà của mình! Sau đó, anh chàng hiểu ra mình về lộn nhà. Và kết cục là hai con người xa lạ ở hai tỉnh khác nhau ấy lại yêu nhau vì cái "lộn tiệm" ngọt ngào đó!
Ngược dòng lịch sử… Vào đầu thế kỷ 12, gần cửa sông Matxcơva và Neglinnaya hình thành một con đường quốc tế nối nhiều vùng đất xa lạ. Năm 1147, một vùng buôn bán nhỏ trở thành khu thương nghiệp sầm uất và 9 năm sau, một pháo đài được dựng nên và được biết đến với cái tên "đồi Kremlin". Pháo đài này có tên là Matxcơva vì nó cùng thời với Đại công tước Vladimir Yury Dolgorukiy.
Khoảng một thế kỷ rưỡi trôi qua trước khi thị trấn nhỏ này trở thành trung tâm của Matxcơva, nó đã thừa hưởng sứ mệnh thống nhất nước Nga từ Vladimir. Những công tước đầu tiên của Matxcơva: Daniel, Ivan Ithe Kalita, Dimitry Donskoy, Metropolitan Peter và Alexity… và Đức cha Sergius của Radonezh, những nhân vật tạo nên nguồn gốc của Matxcơva.
Là một thành phố cổ nhất nước Nga với hơn 800 năm lịch sử, Matxcơva như một bản anh hùng ca mở đất, dựng thành và chiến đấu chống ngoại xâm để trở thành một thủ đô tầm cỡ của một cường quốc như hiện nay: năm 1328 xây dựng các cung điện, chỗ ở quý tộc và các nhà thờ, bên ngoài tường phía đông, hình thành khu phố thương mại Trung Hoa, sau đó xây dựng tường thành Bạch Thành; đến thế kỷ 15 chính thức trở thành trung tâm chính trị quốc gia của Nga; đến thế kỷ 16 thêm hai lần phát triển rộng ra nữa, xây dựng thêm tường thành bằng đất nung, phạm vi đạt đến vùng Đại lộ Hoa viên hiện nay; năm 1589 trở thành thủ đô của sa hoàng Nga. Năm 1712 Nga hoàng dời thủ đô về St.Peterburg (tức Leningrad sau này); đến năm 1918 lại trở thành thủ đô của CHLB Nga và năm 1922 trở thành thủ đô của Liên Xô.
Thành phố được xây dựng theo phong cách độc đáo, kết hợp giữa kiến trúc hiện đại và cổ điển, do các trào lưu kiến trúc thay đổi và chuyển biến qua các thời kỳ lịch sử. Có thể hình dung thành phố được xây dựng theo những hình tròn đồng tâm, từ hẹp đến rộng. Vòng trong cùng là vòng đặc biệt Boliria, bao gồm điện Kremlin, khu phố Trung Hoa và Bạch Thành. Tiếp đến là vòng Hoa viên, vòng các cung đường sắt bao quanh Matxcơva và vòng các đại lộ Matxcơva. Các vòng này có lúc hình rẽ quạt, có lúc lại là các hình tròn ôm lấy thành phố.
Chúng tôi như lạc giữa bao điều thú vị. Matxcơva có diện tích phủ xanh là 3.400ha, chiếm hơn 1/3 tổng diện tích toàn thành, 22m2 cây xanh cho mỗi con người, mức cao nhất thế giới. Matxcơva đã làm được điều đó khi liên kết với các thành phố chung quanh như Libecki, Mixic, Noginsk, Potolisk hình thành nên vùng đô thị Matxcơva cũng giống như vùng kinh tế trọng điểm phía Nam của Việt Nam. Nửa phía đông thành phố là khu công nghiệp tập trung. Phía đông bắc là công nghiệp cơ khí, chế tạo.
Phía đông nam là các cơ cấu của trung tâm tính toán và chế tạo ôtô Likhachep, các nhà máy cơ khí phần lớn được phân bổ giữa khu thành cổ và các đại lộ khép kín. Phía nam là khu công nghiệp dệt, phân bổ hai bên bờ sông Matxcơva và chi lưu của nó. Phía tây nam là các trường đại học, viện nghiên cứu, các học viện nghiên cứu và thiết kế gắn kết với khu nhà ở, hình thành nên một đô thị trí tuệ như quan niệm mới của các kiến trúc sư quy hoạch Nga là "đô thị trong đô thị" . Và phía bắc là khu ở chính cho hàng triệu dân với các chung cư cao tầng ngăn nắp nhưng đơn điệu, được quy hoạch theo dạng tiểu khu.
Khu trung ương, trái tim của Matxcơva và toàn nước Nga, được quy hoạch rõ ràng theo phân khu chức năng, dựa trên các di tích lịch sử và các công trình qua nhiều thời đại, bao gồm quảng trường Đỏ, điện Kremlin, lăng Lênin, cơ quan lãnh đạo chính phủ, nhà hát lớn, bảo tàng và một phần các trường đại học lớn - một trung tâm chính trị, văn hóa lớn nhất nước.
Điện Kremlin có nhà thờ, lăng mộ của sa hoàng, nơi mọi người vẫn gọi là tháp chuông của Ivan đại đế. Thật sự toàn bộ điện Kremlin là một nhà thờ lớn, với quảng trường Đỏ là án thờ. Một nước Nga đấu tranh và chiến thắng và mang những biểu tượng chiến thắng đến án thờ này. Hiện nay điện Kremlin là nơi lưu trữ bộ sưu tập độc nhất vô nhị, những kỷ vật lịch sử, kiến trúc và văn hóa, như nhà thờ Đức Mẹ Đồng Trinh, nhà thờ Tổng Thiên Thần Michael, nhà thờ Truyền Tin, nhà thờ Hoàng Gia. Nhà chứa vũ khí thiết lập năm 1920 theo lệnh của sa hoàng Peter I là bảo tàng Nga cổ nhất và cũng là một kho báu của nghệ thuật thủ công Nga từ thời cổ đại đến ngày nay, các kiến trúc sư Ý đã thiết kế Kremlin từ thế kỷ 15 và bây giờ nó trở thành nơi ở chính thức của Tổng thống Putin.
URL=http://imageshack.us]
[/URL]
Điện Kremlin
Tượng đài Công nông
Quảng trường Đỏ mang nhiều tên khác nhau qua thời gian, một viên ngọc quý của kiến trúc nước Nga với tổng thể bao gồm nhiều công trình nổi tiếng. Đứng ở "trái tim của nước Nga vĩ đại" này, đối với người Việt Nam, ta như cảm nhận được một sức sống âm ỉ, dữ dội và bất diệt của hồn dân tộc, một sự đồng cảm mãnh liệt. Quanh quảng trường là những công trình như nhà thờ thánh Basil, tòa nhà liên bang, bảo tàng lịch sử liên bang… Mỗi công trình là một thực thể sống động, hòa cùng quảng trường để tạo nên một cảnh quan vĩ đại và hoành tráng. Một chốn thâm nghiêm với nhiều tu viện khổ hạnh chìm đắm trong sự sung túc dồi dào của tạo hóa, nhưng cái cảnh quan ấy như buộc ta phải thán phục và cố hiểu những gì ẩn chứa đằng sau vẻ hoành tráng ấy.
Một buổi chiều trời lạnh như cắt, tôi và nhà báo Lê Văn Nghĩa đứng trước con sông Matxcơva xinh đẹp. Bầu trời xanh, những hàng cây chưa kịp ra lá, còn trơ những cành khô màu nâu đậm. Sông Matxcơva như một dải ngọc xanh từ phía tây chảy đến, thấp thoáng ẩn hiện bên những quả đồi và những công viên quanh thành phố, con sông cứ mơn man, uốn lượn trước khi đổ ra sông Volga hùng vĩ, con sông cái của nước Nga vốn đã đi vào văn học.
Phóng tầm mắt ra xa là một cảnh quan tuyệt đẹp và hoành tráng. Cảm ơn nước Nga đã xây dựng một thành phố quá tuyệt vời, không chen chúc, không ồn ào, không che lấp dòng sông, không hỗn hào với dòng sông mẹ. Chúng tôi ngồi hàng giờ bên dòng nước chảy, bên những cụ già Nga cô đơn, bên những thiếu nữ Nga ngồi đọc sách và bên những công trình kiến trúc cổ hoành tráng và các công trình hiện đại hài hòa ở xa xa….
Tôi nhớ những dòng sông quê nhà và thầm mong: bao giờ những dòng sông ấy cũng được trân trọng như dòng sông Matxcơva này, được trân trọng đến từng centimet vuông đôi bờ, từng độ sâu, từng màu nước... Cảm ơn nước Nga đã xây dựng một thành phố với điểm nhấn là dòng sông và những khu rừng, ngọn đồi bao quanh để dù trải qua bao biến cố, có lúc vật đổi sao dời mà dòng sông Matxcơva vẫn luôn là viên kim cương huyền diệu của thủ đô văn vật.
Thả bộ đến quảng trường Đỏ, chúng tôi làm quen với những người lính trong đội vệ binh sau những cái bắt tay, chụp hình chung và mời nhau điếu thuốc. Như những người bạn lâu ngày gặp lại, những thiếu nữ Nga đến bá vai, bá cổ chúng tôi xin chữ ký, địa chỉ sau những giây phút làm quen bên tách trà, ly Voska nóng hổi. Họ cởi mở, thân thiện, thân tình và tự nhiên. Lướt qua hàng đoàn du khách, những dãy quán cà phê, những quầy hàng lưu niệm, chúng tôi dừng chân bên chiếc xe lưu động bán trứng cá hồi phết trên bánh mì nướng giòn. Một miếng nhỏ xíu giá 2 USD. Nhai một miếng bánh, nhấp một ngụm Voska giữa trời lạnh rét Matxcơva, ôi thật sảng khoái!
[URL=http://g.imageshack.us/img184/image014uw8.jpg/1/][IMG]
Nhà hát Bolshoy
(Còn nữa)
Theo KTS NGUYỄN NGỌC DŨNG - Lang thang phố thị