Quần bò, đâu chỉ là chuyện quần bò
(Tiếp theo)
Kỹ nghệ mài quần bò Varionki
Những năm đầu cải tổ, có nhiều nguồn quần bò đổ về thị trường Liên xô, trong đó có thể kể đến một nguồn lớn là từ Việt Nam. Ngoài số sinh viên, đất nước Xô viết còn hào hiệp giang tay đón hàng chục vạn công nhân Việt Nam sang “lao động hợp tác”-một mỹ từ mà ngày nay ta gọi huỵch toẹt là xuất khẩu lao động. Ngần ấy con người mang quần mang váy sang lần đầu, rồi lại về phép khuân tiếp sang nữa. Ngoài ra còn có số lượng lớn các đoàn sang thực tập, tham quan…mấy tháng. Chưa kể các thùng lớn thùng bé quần, váy bò theo các cửa hộ chiếu đỏ ở sân bay Sheremetievo-2 tuồn vào Liên xô. Ra đường thấy các bà, các cô to béo mặc bộ váy bò xanh nhạt thêu hoa xanh đỏ, thấy lòng nao nao ra phết.
Một nguồn quần áo bò nữa là từ Balan với các mác như MONTANA, RIFLE…do các chiến sĩ ở thương vụ, các VIP “đánh” về. Đồng thời với quần bò, các vị này còn “đánh” về hàng vạn, hàng vạn túi nhựa (paket) in hình các người mấu mặc quần bò trông rất khêu gợi để bán. Còn nhớ, một chiếc paket như vậy được bán ra với giá khoảng 1 rúp. Có thể kể thêm một nguồn nữa là quần bò do dân Việt may tại Liên xô, gắn mác nước ngoài . Vải bò đa số là nhập từ Ấn độ, bán thành từng súc trong cửa hàng và thường chỉ có màu chì. Vải bò Ấn độ dường như chỉ bán tại Mát, anh em quân ta vào thường mua gọn cả mấy chục súc, đánh về “ốp” để bán lại cho hội thợ may từ các thành phố khác lên. Mác, mỏ, khuy đồng thường mang trong nước sang hoặc lấy từ nguồn Ba lan về.
Quần bò từ Việt Nam mang sang Liên xô thời đó chủ yếu có 3 loại:Quần bò cổ điển-tức là chỉ có màu xanh chì chân chất (như loại LEVI’S Thái lan), quần bò mốc và quần bò mưa. Loại cuối này nhà sản xuất dùng hóa chất đánh màu quần thành các dải nhỏ đan nhau dọc theo quần nhìn như những hạt mưa(?). Quần bò mưa bán khá chạy, bởi lẽ vào những năm giữa thập kỷ 80, thanh niên Liên xô đang có mốt mặc quần bò loang lổ.
Quần bò loang lổ, quần bò mài…đều được người Nga gọi lóng là Varionki. Xuất phát của từ này có lẽ là từ gốc Varit-có nghĩa là …luộc, nấu, đúng như cách thủ công chế tạo bò loang.
Quần bò loang không phải ai cũng biết cách làm. Mấy cậu choai choai Nga hóng hớt công thức rồi làm theo, trông loang lổ chỗ đậm chỗ nhạt, trông đến tội nghiệp. Theo như những gì mà tôi tìm hiểu và biết được thì “công nghệ làm varionki” có mấy kiểu như sau:
-Cho quần bò vào nấu với nước tẩy, muốn tạo hoa thì dùng chun hoặc sợi chỉ to buộc các nút trên quần trước khi đem nấu. Về cơ bản, cách này cũng giống cách in hoa trên vải của bà con dân tộc Mông bên ta.
-Dùng đá bọt mài thật mạnh cho bạc màu theo sở thích.
-Luộc quần bò với dung dịch sô đa và nước clo, sau đó cho vào máy giặt cùng với mấy hòn đá.
Các cách trên là cách mà cánh koperativ-Hợp tác xã của Liên xô hay làm để bán, sau này dân Cộng ta cũng bắt chước làm theo. Gía mỗi chiếc quần loang tự làm này dao động từ 100-150 rúp một chiếc. Công nhận các đồng chí Nga làm cũng khéo ra trò, trông xa cứ y như là xịn.
Thời sự quần bò cũng chỉ rộ lên vào những năm đầu cải tổ, nhất là từ khi Liên xô cho phép mở các HTX sản xuất và thương mại. Vào những năm 89-90, nguồn hàng may mặc nhập khẩu Liên xô cũng ngày càng phong phú hơn, trong các cửa hàng Odezhda đã thấy xuất hiện ngày càng nhiều quần bò nhập khẩu, bán với giá khá cao. Năm 1991 tôi về nước, cuối năm Liên xô sụp đổ, thế là không còn thông tin gì nữa về …quần bò nữa.
Các thông tin về quần bò về sau này tìm trên mạng chắc là cũng có, nhưng có lẽ nó sẽ không thích hợp tẹo nào với chủ đề “Liên xô ngày xưa”.
Quần bò, nói như Ilia Zimin-người dẫn chuyện của bộ phim tài liệu ‘Quần bò vì cuộc sống”: “Đó là một trang phục tiện lợi, đa năng. Quần bò không có dân tộc. Không phải hệ tư tưởng, mà là quần bò đã chiến thắng!”.
Quần bò muôn năm!
---------------------
Các bác và các bạn có chuyện gì về quần bò thì kể nhé.